Wykrojnik (element narzędzia do wykrawania) musi przenosić duże obciążenia kontaktowe na małej powierzchni oraz zachować ostrą krawędź tnącą przez możliwie długi czas. Podczas wykrawania blachy dominują:
- zużycie ścierne (tarcie blachy o krawędzie robocze),
- odkształcenia i obciążenia udarowe (zwłaszcza w produkcji seryjnej),
- ryzyko wykruszeń przy zbyt kruchej strukturze lub niewłaściwej obróbce cieplnej.
Z tego powodu typowym i podstawowym materiałem na wykrojniki jest stal narzędziowa. Jej kluczową zaletą jest możliwość dobrania obróbki cieplnej (np. hartowanie i odpuszczanie) tak, aby uzyskać wysoką twardość, odporność na ścieranie oraz akceptowalną ciągliwość/udarność dla pracy narzędzia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Brąz berylowy stosuje się w szczególnych zastosowaniach (m.in. tam, gdzie liczą się cechy sprężyste lub warunki specjalne), ale nie jest typowym materiałem na krawędzie tnące wykrojników do blach – zwykle nie zapewnia takiej trwałości i twardości jak stale narzędziowe po obróbce cieplnej.
- Żeliwo szare ma dobre własności odlewnicze i tłumi drgania, lecz jest kruche; nie jest standardowym materiałem na precyzyjne, mocno obciążone krawędzie robocze narzędzi do wykrawania.
- Polichlorek winylu (PVC) to tworzywo sztuczne – nie ma wymaganej twardości, wytrzymałości i odporności na ścieranie dla narzędzi do cięcia metalu.
Wskazówka egzaminacyjna: przy narzędziach do cięcia/wykrawania metalu najpierw myśl o materiałach, które można skutecznie utwardzić (stale narzędziowe, czasem węgliki), a dopiero potem o materiałach konstrukcyjnych i tworzywach.
