KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 24.
Z której bazy danych należy skorzystać w przypadku poszukiwania akt metrykalnych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
PRADZIAD to baza informacyjna wykorzystywana do ustalania danych o aktach metrykalnych (np. gdzie są przechowywane i jakiego zakresu dotyczą). Dlatego przy poszukiwaniu akt metrykalnych wybiera się właśnie tę bazę, a nie bazy opisujące inne typy zasobu lub ewidencje o innym profilu.

Pełne wyjaśnienie:

Baza PRADZIAD służy jako narzędzie informacyjne w kwerendzie dotyczącej akt metrykalnych (w praktyce: pomaga ustalić, czy i gdzie w zasobie archiwów państwowych znajdują się księgi/akta metrykalne dla określonego obszaru i przedziału lat). W pracy technika archiwisty kluczowe jest dobranie narzędzia do rodzaju poszukiwanych materiałów: inne bazy odpowiadają na pytania o metryki, a inne o pozostałą dokumentację.

Odpowiedź "PRADZIAD" jest właściwa, ponieważ jest kojarzona właśnie z poszukiwaniami metrykalnymi i genealogicznymi, a jej przeznaczenie to ewidencja/informacja o tego typu aktach w archiwach.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do innych obszarów informacji archiwalnej. "SEZAM" bywa łączony raczej z ogólną ewidencją/poszukiwaniem zespołów i jednostek archiwalnych niż z wyspecjalizowaną bazą metrykalną. "ELA" dotyczy innego zakresu danych (nie jest typową bazą metrykalną), więc nie będzie podstawowym wyborem do kwerendy o księgi metrykalne. "SCRINUM" również nie jest standardową odpowiedzią na pytanie o bazę do akt metrykalnych w tym kontekście.

Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach rozpoznaj słowo-klucz "metrykalne" i skojarz je z bazą wyspecjalizowaną w metrykach; dopiero potem oceniaj pozostałe nazwy jako narzędzia o innym profilu (ogólne ewidencje, inne typy rejestrów).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PRADZIAD to baza informacyjna związana z poszukiwaniem akt metrykalnych. Jej rola polega na tym, że pomaga ustalić informacje o metrykach (np. gdzie są przechowywane i jakiego zakresu dotyczą), co jest przydatne w kwerendzie genealogicznej oraz w pracy archiwum.
Najpierw ustal jednostkę terytorialną (miejscowość/parafia) i orientacyjny zakres lat, a następnie skorzystaj z bazy wyspecjalizowanej w metrykach (np. PRADZIAD), aby sprawdzić, w jakim archiwum mogą znajdować się księgi. Dopiero potem planuj wizytę lub zamówienie.
W zadaniach egzaminacyjnych chodzi o dopasowanie narzędzia do typu dokumentacji. SEZAM jest kojarzony raczej z informacją o zasobie w ujęciu ogólnym, a nie jako wyspecjalizowana baza stricte metrykalna. Przy metrykach kluczowa jest baza dedykowana metrykom.
Nie zawsze. W praktyce baza metrykalna bywa przede wszystkim narzędziem informacyjnym (gdzie szukać, jaki zakres lat), a dostęp do skanów zależy od tego, czy zostały wykonane i udostępnione w serwisach prezentujących cyfrowe kopie. Najpierw ustal lokalizację, potem formę udostępnienia.
Przygotuj nazwę miejscowości, parafię/wyznanie (jeśli dotyczy), przybliżony rok zdarzenia oraz nazwisko/osoby. To pozwala szybciej zawęzić poszukiwania i ocenić, czy potrzebujesz informacji o miejscu przechowywania (baza metrykalna) czy już przeglądania konkretnych jednostek.
Bazy danych stosuje się, gdy chcesz szybko przeszukać rozproszone informacje o zasobie, zwłaszcza w kwerendach zdalnych lub gdy potrzebujesz wstępnego rozpoznania (lokalizacja, zakres chronologiczny). Inwentarze papierowe mogą być nadal pomocne lokalnie, ale bazy przyspieszają etap wstępny.
ELA jest nazwą bazy o innym profilu niż baza metrykalna. W pytaniach testowych najważniejsze jest, by nie przypisywać jej automatycznie do metryk tylko dlatego, że jest "bazą archiwalną". Zawsze łącz nazwę bazy z jej przeznaczeniem tematycznym.
Szukaj w treści pytania słów-kluczy: "akta metrykalne", "metryki", "parafia", "urodzenia/małżeństwa/zgony". Takie hasła kierują do bazy wyspecjalizowanej w metrykach (PRADZIAD). Pozostałe nazwy zwykle odnoszą się do ogólnej informacji o zasobie lub innych rejestrów.
Tak, bo baza informacyjna może dotyczyć określonego zakresu zasobu. Jeśli dokumenty są poza zasobem archiwów państwowych (np. w kancelarii parafialnej), baza archiwalna może nie zawierać pełnej informacji. W kwerendzie warto więc ustalić też, jaka instytucja jest potencjalnym przechowawcą.
Najczęstszy błąd to wybór odpowiedzi na podstawie "brzmienia" nazwy, a nie funkcji bazy. Drugi błąd to mylenie bazy informacyjnej (gdzie są akta) z serwisem udostępniającym skany (gdzie oglądasz kopie). Na egzaminie zawsze łącz bazę z typem poszukiwanych akt.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "PRADZIAD to baza informacyjna wykorzystywana do ustalania danych o aktach metrykalnych (np. gdzie są przechowywane i jakiego zakresu dotyczą)."

Źródła:

  • Narodowe Archiwum Cyfrowe / serwis Szukaj w Archiwach – opis bazy PRADZIAD (strona informacyjna o bazie), https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/ (dział: O serwisie / Bazy i narzędzia) - dostęp 2026-02-27
  • Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych – informacje o bazach archiwalnych (PRADZIAD/SEZAM/ELA) w materiałach informacyjnych, https://www.archiwa.gov.pl/ (dział: Bazy danych / Informacja archiwalna) - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – hasło: "PRADZIAD (baza danych)" (opis przeznaczenia bazy), https://pl.wikipedia.org/wiki/PRADZIAD - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały edukacyjne i opisy baz na portalach archiwów państwowych (działy "Pomoc/FAQ" i opisy baz)
  • Podręczniki/wprowadzenia do informacji archiwalnej i kwerendy archiwalnej (biblioteki szkolne/uczelnie)
  • Instrukcje użytkownika do systemów informacji archiwalnej oraz przewodniki po zasobie archiwów państwowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego