KWALIFIKACJA GIW13 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 36.
Które z narzędzi wiercących umożliwia pobieranie próbek skalnych w postaci rdzenia?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia wiercące, które są używane w technice wiertniczej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie umożliwiające pobieranie próbek skalnych w postaci rdzenia to narzędzie rdzeniowe, które odcina pierścieniowo skałę i pozostawia w środku nieuszkodzony walec (rdzeń) do wyciągnięcia. Typowe narzędzia urabiające (np. dłuta/świdry pełnośrednicowe) dają głównie zwierciny, a nie ciągły rdzeń.

Pełne wyjaśnienie:

Pobieranie próbek skalnych w postaci rdzenia oznacza uzyskanie możliwie ciągłego, cylindrycznego fragmentu skały (walca), który zachowuje uwarstwienie, spękania i teksturę. Taki materiał jest kluczowy w rozpoznaniu geologicznym i geotechnicznym, bo pozwala wiarygodnie opisać litologię oraz wykonać badania laboratoryjne.

Do tego celu stosuje się narzędzia rdzeniowe (np. rozwiązania typu rdzeniówka/rdzeniownik z elementem tnącym pracującym na obwodzie). Zasada działania jest charakterystyczna: narzędzie nie rozdrabnia całej średnicy otworu, tylko odcina skałę pierścieniowo. W efekcie w środku pozostaje rdzeń, który jest przechwytywany w zestawie rdzeniowym i wydobywany na powierzchnię.

Odpowiedzi błędne w tego typu pytaniu zwykle reprezentują narzędzia, które:

  • kruszą lub skrawają pełną średnicę (wtedy produktem są zwierciny/urobek, a nie walcowy rdzeń),
  • służą głównie do poszerzania, czyszczenia lub stabilizacji otworu, a nie do poboru rdzenia,
  • mogą dawać próbkę, ale nie w formie rdzenia (np. luźny urobek), co nie spełnia warunku z pytania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "rdzeń", szukaj narzędzia, którego konstrukcja i przeznaczenie wprost dotyczą rdzeniowania (coring). Pojęcia "zwierciny", "urobek", "okruchy" nie są rdzeniem i nie powinny kierować do odpowiedzi związanych z wierceniem pełnośrednicowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rdzeń wiertniczy to walcowy fragment skały wydobyty z otworu w możliwie niezmienionej postaci. Pobiera się go, aby ocenić litologię, uwarstwienie i spękania oraz wykonać badania laboratoryjne (np. wytrzymałość, porowatość). To dokładniejsza próbka niż same zwierciny.
Wiercenie rdzeniowe odcina skałę pierścieniowo, pozostawiając w środku walec rdzenia do wydobycia. Wiercenie pełnośrednicowe skrawa/kruszy całą średnicę, a efektem są głównie zwierciny. Różnica dotyczy więc formy próbki i celu rozpoznania geologicznego.
Do poboru rdzenia stosuje się narzędzie rdzeniowe (np. rdzeniówkę/rdzeniownik w zestawie rdzeniowym). Jego konstrukcja umożliwia wycięcie walca skały zamiast jej całkowitego rozdrobnienia. Dzięki temu można wydobyć ciągły rdzeń do opisu i badań.
Dłuto lub świder pełnośrednicowy urabia skałę na całej powierzchni dna otworu, dlatego materiał jest rozkruszony na zwierciny. Nawet jeśli część fragmentów jest większa, zwykle nie tworzą one ciągłego, cylindrycznego walca. Rdzeń wymaga narzędzia odcinającego pierścieniowo.
Rdzeń jest potrzebny, gdy liczy się dokładna ocena warstw, struktur i jakości skały, np. w rozpoznaniu geologicznym, geotechnice, poszukiwaniu surowców czy ocenie parametrów złoża. Zwierciny bywają wystarczające do orientacyjnego rozpoznania, ale mają mniejszą wartość diagnostyczną.
Najczęściej myli się rdzeń ze zwiercinami oraz wybiera narzędzie "wiercące" ogólnie, bez sprawdzenia, czy jest rdzeniowe. Drugi błąd to utożsamienie poboru próbki z poborem rdzenia. Warto zawsze szukać słów kluczowych: "rdzeń", "rdzeniowe", "rdzeniownik".
W opisie szukaj informacji, że narzędzie odcina skałę na obwodzie i pozwala wydobyć walec materiału. Często pojawiają się określenia "rdzeniowy", "rdzeniówka", "rdzeniownik" lub odniesienia do "zestawu rdzeniowego". Opisy o "kruszeniu całej średnicy" zwykle nie dotyczą rdzenia.
Nie zawsze. W skałach bardzo spękanych, zwietrzałych lub luźnych uzysk rdzenia może być niski, bo rdzeń rozpada się w trakcie wiercenia lub wydobycia. Wtedy stosuje się odpowiednie techniki i osprzęt, ale nadal narzędzie musi być rdzeniowe, jeśli celem jest rdzeń.
Uzysk rdzenia (ile rdzenia udało się wydobyć z danego odcinka) wpływa na wiarygodność opisu profilu. Niski uzysk utrudnia interpretację warstw i może zaniżać jakość dokumentacji. Dlatego w praktyce kontroluje się parametry wiercenia i dobiera narzędzia, by rdzeń był możliwie ciągły.
Ucz się przez funkcję narzędzia: które urabia, które rdzeniuje, które stabilizuje, a które czyści otwór. Rób fiszki z nazwami i zastosowaniem oraz ćwicz rozpoznawanie po opisie pracy (pełnośrednicowe vs pierścieniowe). Zwracaj uwagę na słowa kluczowe typu "rdzeń".
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Narzędzie umożliwiające pobieranie próbek skalnych w postaci rdzenia to narzędzie rdzeniowe, które odcina pierścieniowo skałę i pozostawia w środku nieuszkodzony walec (rdzeń) do wyciągnięcia."

Źródła:

  • Schlumberger Oilfield Glossary – hasło "core barrel" (definicja narzędzia do poboru rdzenia), https://glossary.slb.com/en/terms/c/core_barrel - dostęp 2026-02-27
  • Encyclopaedia Britannica – hasło "core drilling" (opis metody pozyskiwania rdzenia), https://www.britannica.com/technology/core-drilling - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – artykuł "Wiercenie" (sekcje dot. wiercenia rdzeniowego / poboru rdzenia – ogólnie), https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiercenie - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/geologia inżynierska i wiertnictwo: rozdziały o wierceniu rdzeniowym oraz narzędziach rdzeniowych
  • Materiały szkolne dla GIW.12 dotyczące narzędzi wiercących i poboru próbek
  • Słowniki branżowe (glossary) pojęć wiertniczych: core, core barrel, coring

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego