KWALIFIKACJA INF3 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 5.
Które z poniższych działań może być przykładem zagrożenia dla sfery poznawczej człowieka wynikającego z przebywania w cyberprzestrzeni?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zagrożenia dla sfery poznawczej dotyczą tego, jak człowiek rozumie i interpretuje informacje (np. tworzy błędne przekonania).
Przeglądanie stron z dezinformacją może zniekształcać ocenę faktów i decyzje. Pozostałe odpowiedzi bardziej dotyczą nawyków, zdrowia fizycznego lub neutralnej aktywności zależnej od treści.

Pełne wyjaśnienie:

Sfera poznawcza obejmuje procesy takie jak uwaga, spostrzeganie, rozumienie informacji, wnioskowanie i podejmowanie decyzji. Zagrożenie dla tej sfery w cyberprzestrzeni to sytuacja, w której treści internetowe prowadzą do utrwalania fałszywych przekonań, błędnej oceny rzeczywistości lub manipulacji sposobem myślenia.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Przeglądanie stron zawierających dezinformację"?
Dezinformacja (celowo wprowadzające w błąd treści) oddziałuje bezpośrednio na to, co użytkownik uznaje za prawdę i jak interpretuje zdarzenia. Skutkiem może być obniżenie krytycyzmu, błędne wnioski, podatność na manipulację, a także podejmowanie decyzji na podstawie fałszywych danych. To jest klasyczny przykład wpływu na funkcje poznawcze.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym ujęciu?

  • Częste korzystanie z mediów społecznościowych – samo "częste korzystanie" opisuje nawyk i intensywność użycia, a nie konkretny mechanizm poznawczy. Może wiązać się z różnymi skutkami (także poznawczymi), ale bez wskazania rodzaju treści (np. dezinformacji) jest to zbyt ogólne i nie jest jednoznacznym przykładem zagrożenia poznawczego.
  • Długotrwałe siedzenie przed komputerem – dotyczy przede wszystkim sfery fizycznej/zdrowotnej (np. układ mięśniowo-szkieletowy, wzrok), a nie bezpośrednio procesów poznawczych. Może pośrednio wpływać na koncentrację przez zmęczenie, lecz w pytaniu chodzi o przykład wynikający z przebywania w cyberprzestrzeni, czyli ekspozycji na treści i interakcje informacyjne.
  • Uczestnictwo w forach dyskusyjnych – jest neutralną formą aktywności. Może być korzystne (wymiana wiedzy) lub szkodliwe (np. kontakt z manipulacją), ale bez doprecyzowania rodzaju treści nie stanowi jednoznacznego "zagrożenia poznawczego".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "sfera poznawcza", szukaj odpowiedzi odnoszącej się do jakości informacji i jej wpływu na myślenie (prawda/fałsz, manipulacja, błędne wnioski), a nie do czasu spędzanego przy komputerze czy samej formy aktywności online.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sfera poznawcza to procesy związane z myśleniem: spostrzeganie, rozumienie informacji, wnioskowanie, uwaga i podejmowanie decyzji. W internecie jest ona obciążana przez nadmiar bodźców i jakość treści (np. fałszywe informacje), które mogą zmieniać przekonania i sposób oceny faktów.
Dezinformacja oddziałuje na to, co użytkownik uznaje za prawdziwe, przez co może prowadzić do błędnych wniosków i decyzji. To wpływ bezpośrednio na rozumienie świata, a więc na funkcje poznawcze. Dodatkowo powtarzalne komunikaty mogą utrwalać fałszywe przekonania.
Zagrożenia poznawcze dotyczą treści i myślenia (np. manipulacja, fałsz, błędna ocena informacji). Zagrożenia fizyczne wynikają z ergonomii i czasu pracy (np. ból pleców, zmęczenie wzroku). W pytaniach egzaminacyjnych szukaj słów o interpretacji informacji i decyzjach.
Nie zawsze. Częstotliwość sama w sobie nie przesądza o zagrożeniu poznawczym, bo zależy od treści i sposobu użycia. Negatywny wpływ poznawczy pojawia się typowo wtedy, gdy użytkownik trafia na manipulacje, dezinformację lub treści utrudniające krytyczną ocenę informacji.
To m.in. fałszywe "newsy", zmanipulowane nagłówki, przerobione materiały graficzne lub wpisy podszywające się pod autorytety. Często pojawiają się też treści wyjęte z kontekstu. W praktyce IT ważne jest uczenie użytkowników weryfikowania źródeł i dat.
Może wspierać szkolenia awareness, wdrażać polityki korzystania z zasobów sieciowych, sugerować bezpieczne źródła informacji oraz promować proste procedury weryfikacji (np. sprawdzenie autora i porównanie z innymi źródłami). W części środowisk możliwe są też filtry treści.
Higiena informacyjna to zestaw nawyków oceny jakości informacji: sprawdzanie źródeł, unikanie sensacyjnych treści, porównywanie informacji w kilku miejscach i rozpoznawanie manipulacji. Na egzaminie pomaga poprawnie klasyfikować zagrożenia: poznawcze, społeczne i techniczne.
Siedzenie opisuje obciążenie organizmu i ergonomię pracy, czyli obszar fizyczny (zdrowotny), a nie wpływ treści internetowych na myślenie. Zagrożenia poznawcze wynikają głównie z ekspozycji na informacje (np. fałszywe, manipulacyjne), które zmieniają ocenę faktów.
Mogą, ale nie zawsze. Fora są tylko kanałem komunikacji: mogą zawierać rzetelną wiedzę albo fałszywe treści. Aby uznać je za zagrożenie poznawcze, trzeba wskazać mechanizm (np. rozpowszechnianie dezinformacji). Bez tego "udział w forach" jest neutralny.
Najpierw nazwij kategorię skutku: poznawcze (myślenie i ocena informacji), fizyczne (zdrowie i ergonomia), społeczne (relacje, zachowania), techniczne (systemy i dane). Potem wybierz odpowiedź wskazującą najbardziej bezpośredni i jednoznaczny mechanizm z danej kategorii.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe odpowiedzi bardziej dotyczą nawyków, zdrowia fizycznego lub neutralnej aktywności zależnej od treści."

Źródła:

  • European Commission, "Tackling online disinformation" (opis zjawiska dezinformacji i wpływu), https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/policies/justice-and-fundamental-rights/combatting-disinformation/tackling-online-disinformation_en - accessed 2026-02-18
  • OECD, "Disinformation and its impact" (materiał przeglądowy dot. dezinformacji), https://www.oecd.org/ - accessed 2026-02-18
  • APA Dictionary of Psychology, hasło: "cognitive" / "cognition" (definicja procesów poznawczych), https://dictionary.apa.org/ - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o dezinformacji i higienie informacyjnej (poradniki instytucji publicznych i organizacji fact-checkingowych)
  • Podstawowe opracowania z psychologii poznawczej (mechanizmy błędów poznawczych, wpływ informacji na decyzje)
  • Materiały szkoleniowe z cyberbezpieczeństwa użytkowników (awareness) – moduły o manipulacji i socjotechnice

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego