KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 8.
Z porcelany wykonane są
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moździerze i parowniczki to typowe przykłady porcelany laboratoryjnej: są odporne na podwyższoną temperaturę i działanie wielu odczynników, dlatego stosuje się je do rozdrabniania substancji oraz odparowywania roztworów. Pozostałe propozycje to najczęściej szkło laboratoryjne lub tworzywa.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium chemicznym sprzęt dobiera się m.in. według materiału wykonania, bo wpływa on na odporność chemiczną, odporność na temperaturę i możliwość ogrzewania.

Odpowiedź "moździerze i parowniczki" jest właściwa, ponieważ oba te sprzęty w praktyce szkolnej i laboratoryjnej bardzo często są wykonywane z porcelany (porcelany laboratoryjnej). Moździerz służy do rozdrabniania i ucierania substancji stałych (czasem także do mieszania), a parowniczka do odparowywania rozpuszczalnika i zagęszczania roztworów przy ogrzewaniu. Porcelana jest w takich zastosowaniach korzystna ze względu na dobrą odporność termiczną i użytkową.

Odpowiedź "zlewki i bagietki" jest błędna, bo zlewki oraz bagietki kojarzy się przede wszystkim ze szkłem laboratoryjnym (np. szkłem borokrzemowym). W typowym wyposażeniu pracowni szkolnej bagietka jest szklana, a zlewka również jest szklana, co odróżnia je od naczyń porcelanowych.

Odpowiedź "naczynka wagowe i krystalizatory" jest myląca: w praktyce naczynka wagowe mogą występować w różnych wykonaniach, a krystalizatory są bardzo często szklane. W pytaniu chodzi o najbardziej typowe, podręcznikowe przykłady porcelany.

Odpowiedź "szkiełka zegarkowe i szalki Petriego" jest błędna, ponieważ klasycznie są to elementy szklane (choć spotyka się też wersje z tworzyw). Szkiełko zegarkowe służy m.in. do przykrywania zlewek i odparowywania małych ilości, a szalka Petriego do pracy z próbkami/posiewami – nie są to standardowe naczynia porcelanowe.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj zestaw "porcelana = moździerz, parowniczka, tygiel" i przeciwstaw go "szkło = zlewka, kolba, bagietka, szkiełko zegarkowe". To pomaga szybko eliminować odpowiedzi na testach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Porcelana laboratoryjna to sprzęt ceramiczny używany w chemii, ceniony za odporność na wysoką temperaturę i dobrą trwałość użytkową. Stosuje się ją m.in. do rozdrabniania substancji (moździerze), odparowywania (parowniczki) oraz innych prac wymagających ogrzewania i stabilnego materiału.
Porcelana jest zwykle nieprzezroczysta (biała/kremowa), cięższa w odczuciu i ma matowo-błyszczącą powierzchnię szkliwa. Szkło laboratoryjne jest przezroczyste lub lekko zabarwione i pozwala obserwować zawartość. Na zajęciach zwracaj uwagę też na typowe kształty: parowniczka i moździerz są klasycznie porcelanowe.
Moździerz ma wytrzymać tarcie i ucieranie substancji stałych oraz nie powinien łatwo reagować z rozdrabnianym materiałem. Porcelana jest twarda, stabilna i łatwa do utrzymania w czystości, dlatego jest popularnym wyborem w laboratoriach dydaktycznych i analitycznych do rozdrabniania i homogenizacji próbek.
Parowniczki używa się, gdy trzeba odparować rozpuszczalnik, zagęścić roztwór lub doprowadzić próbkę do suchości przed dalszym etapem (np. suszeniem, prażeniem, przygotowaniem do ważenia). Porcelana dobrze znosi ogrzewanie, dlatego taki sprzęt jest typowy do pracy na płycie grzewczej lub łaźni.
W typowym szkolnym i laboratoryjnym zestawie zlewka jest kojarzona jako szkło laboratoryjne, co jest kluczowe w zadaniach testowych. Istnieją różne naczynia ceramiczne, ale w pytaniach egzaminacyjnych zwykle sprawdza się "najbardziej standardowe" skojarzenia: zlewka i bagietka jako szkło, moździerz i parowniczka jako porcelana.
Bagietka laboratoryjna to pręcik do mieszania roztworów i ułatwiania przelewania cieczy po ściance naczynia. Najczęściej spotyka się bagietki szklane (czasem także z tworzyw). W zadaniach o porcelanie bagietka zwykle pełni rolę "odpowiedzi mylącej", bo nie jest typowo porcelanowa.
Szkiełko zegarkowe to klasycznie cienki, lekko wypukły element szklany, używany np. do przykrywania zlewek, odparowywania małych porcji cieczy lub przenoszenia substancji. Sama nazwa i typowa postać w pracowni wskazują na szkło, a nie na porcelanę.
Najczęstszy błąd to wybieranie odpowiedzi na podstawie "ogólnego wrażenia", a nie materiału wykonania. Uczniowie mylą szkło z porcelaną, bo oba materiały są powszechne w pracowni. Drugi błąd to zakładanie, że każdy sprzęt do ogrzewania jest porcelanowy, co nie zawsze jest prawdą.
Zalety: dobra odporność na temperaturę, trwałość, przydatność do odparowywania i ucierania. Wady: nieprzezroczystość (gorsza obserwacja zawartości), możliwość uszkodzeń mechanicznych przy uderzeniu oraz ryzyko zanieczyszczeń, jeśli sprzęt jest źle doczyszczony. Dobór zależy od procedury.
Ucz się w parach "sprzęt + zastosowanie + materiał": np. moździerz–rozdrobnienie–porcelana, parowniczka–odparowanie–porcelana, zlewka–mieszanie/ogrzewanie–szkło. Pomaga też obejrzenie realnego wyposażenia pracowni i krótkie fiszki z fotografią oraz opisem, do czego służy dany element.
info

Statystycznie 76% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Pozostałe propozycje to najczęściej szkło laboratoryjne lub tworzywa."

Materiały:

  • Podręcznik do pracowni analitycznej (dział: sprzęt laboratoryjny i jego zastosowanie)
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dla pracowni chemicznej
  • Katalog/atlas sprzętu laboratoryjnego z podziałem na materiał wykonania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego