KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 14.
Z przedstawionego rysunku złożeniowego (a) oraz schematu montażowego (b) pompy zębatej wynika, że
Ilustracja przedstawia rysunek złożeniowy (a) oraz schemat montażowy (b) pompy zębatej, co jest związane z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "koło zębate montowane jest na kołku przez wciskanie" wynika z interpretacji rysunku złożeniowego i schematu montażowego: sposób ustalenia koła na kołku wskazuje na osadzenie na wcisk (brak elementów gwintowanych i brak wskazań montażu z luzem). Pozostałe stwierdzenia dotyczą innej kolejności montażu lub liczby łączników.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba odczytać informację bezpośrednio z dokumentacji: z rysunku złożeniowego (a) oraz schematu montażowego (b) pompy zębatej. Tego typu rysunki pokazują, jak elementy są ze sobą połączone oraz w jakiej kolejności typowo są składane.

Stwierdzenie "koło zębate montowane jest na kołku przez wciskanie" jest spójne z typowym rozwiązaniem konstrukcyjnym, w którym kołek pełni funkcję ustalającą/przenoszącą moment, a montaż odbywa się przez dociśnięcie elementu do właściwego położenia. W praktyce montaż "przez wciskanie" oznacza, że połączenie uzyskuje się dzięki dopasowaniu wymiarowemu (pasowaniu), a nie przez zastosowanie nakrętki, śruby czy innego łącznika dociskającego.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych zależności niż te, które mają wynikać z rysunku:

  • "koło pasowe montowane jest przed uszczelnieniem" – w pompie zębatej kluczowy jest węzeł kół zębatych i wałów; informacja o kolejności względem uszczelnienia musi wynikać jednoznacznie z oznaczeń montażowych, a nie z samego faktu istnienia uszczelnienia.
  • "do montażu pokrywy potrzebne są 2 wkręty" – liczba wkrętów/śrub wynika z wyszczególnienia elementów złącznych i ich rozmieszczenia; bez jednoznacznego wskazania w dokumentacji nie należy jej upraszczać do "2".
  • "pokrywa mocowana jest do korpusu przed montażem wału i osi" – kolejność montażu zwykle wynika ze schematu montażowego; w wielu rozwiązaniach wał/osiowanie i elementy ustalające montuje się przed ostatecznym zamknięciem korpusu pokrywą, aby zapewnić prawidłowe pozycjonowanie i uniknąć uszkodzeń.

Na egzaminie warto: (1) najpierw wskazać, który element jest ustalany (koło zębate), (2) sprawdzić, jak jest ustalany (kołek), a dopiero potem ocenić metodę montażu (wcisk vs. luz vs. docisk śrubą). To ogranicza ryzyko wyboru odpowiedzi "na intuicję".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Montaż przez wcisk rozpoznasz po tym, że element jest osadzany bezpośrednio na drugim (np. na kołku lub wale) bez dodatkowych łączników dociskowych. Kluczowe są oznaczenia pasowań i brak elementów typu nakrętka/śruba, które wymuszałyby docisk.
Oznacza to, że kołek pełni rolę ustalającą (pozycjonuje) i/lub przenosi obciążenie między kołem a wałem/osią. W praktyce taki węzeł musi zapewnić brak obrotu względnego i powtarzalne ustawienie, co często wymaga dopasowania wymiarowego.
Schemat montażowy pokazuje kolejność składania oraz zależności między operacjami, których nie widać na rysunku złożeniowym. Dzięki temu można ocenić, czy np. pokrywę da się zamontować przed wałem, czy najpierw trzeba osadzić elementy wewnętrzne i dopiero zamknąć korpus.
Najczęściej są to: korpus, pokrywa, koła zębate, wały/osiowanie, uszczelnienia oraz elementy złączne (śruby/wkręty). Rysunek złożeniowy pokazuje, jak części są względem siebie ułożone i które powierzchnie współpracują w trakcie pracy pompy.
Często tak, ale tylko wtedy, gdy rysunek i zestawienie części jednoznacznie pokazują liczbę oraz rozmieszczenie łączników. Jeśli widzisz tylko fragment lub uproszczenie, łatwo popełnić błąd. Na egzaminie zawsze szukaj kompletnego wyszczególnienia elementów złącznych.
Koło zębate zwykle ma zarys uzębienia lub jest opisane w dokumentacji jako element współpracujący z drugim kołem w pompie. Koło pasowe ma profil pod pas i występuje w napędach pasowych. Gdy rysunek jest uproszczony, decydują opisy, pozycje w zestawieniu i miejsce w zespole.
Najczęstsze to: mylenie kolejności montażu z kolejnością numerów pozycji, nieuwzględnianie tego, że pewne elementy muszą być założone przed "zamknięciem" korpusu, oraz pomijanie elementów drobnych (kołki, uszczelki), które zmieniają sposób montażu i ustalenie części.
Połączenia kołkowe stosuje się, gdy trzeba precyzyjnie ustalić wzajemne położenie części albo przenieść część obciążeń w sposób powtarzalny. Spotyka się je m.in. w pokrywach, korpusach, sprzęgłach oraz w węzłach, gdzie ważne jest dokładne pozycjonowanie elementów.
Nie zawsze. Wcisk utrudnia demontaż, ale w wielu przypadkach da się go rozłączyć przy użyciu ściągacza lub prasy, o ile konstrukcja na to pozwala. Na egzaminie istotne jest rozpoznanie, że element nie jest skręcany, tylko osadzany siłą i dopasowaniem.
Ćwicz rozpoznawanie elementów (korpus, pokrywa, wał, kołek, uszczelnienie) i typowych połączeń (śrubowe, kołkowe, wciskowe). Ucz się czytać zależności montażowe: co blokuje dostęp, co musi być włożone wcześniej i jakie elementy służą do ustalenia położenia.
info

Około 32% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe stwierdzenia dotyczą innej kolejności montażu lub liczby łączników.

Materiały:

  • Podręcznik/notes z podstaw rysunku technicznego maszynowego (złożenia, oznaczenia połączeń)
  • Materiały dydaktyczne z montażu maszyn: połączenia wciskowe, kołkowe i śrubowe
  • Instrukcje serwisowe (DTR) pomp zębatych stosowanych w układach hydraulicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego