KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 14.
Które z przedstawionych narzędzi jest przeznaczone do demontażu kół zębatych z wałów silników elektrycznych?
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, które mogą być używane w kontekście demontażu kół zębatych z wałów silników
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do demontażu kół zębatych osadzonych na wale stosuje się narzędzie typu ściągacz, które pozwala na kontrolowane zdjęcie elementu bez uderzeń i bez uszkadzania wału oraz łożysk. W zestawie należy wskazać narzędzie przeznaczone do równomiernego "ściągania" koła z wału.

Pełne wyjaśnienie:

Demontaż koła zębatego z wału silnika elektrycznego wymaga narzędzia, które wytworzy osiową, kontrolowaną siłę i zdejmie element osadzony na wcisku lub na pasowaniu, bez uszkadzania powierzchni wału. Taką funkcję spełnia ściągacz (np. dwu- lub trójramienny albo ściągacz specjalny), który opiera ramiona o koło zębate, a śrubą/wrzecionem naciska na czoło wału, "zdejmując" koło ruchem osiowym.

Odpowiedź "Narzędzie 2." jest poprawna, ponieważ wskazuje narzędzie przeznaczone do takiego demontażu (ściągacz). Użycie ściągacza ma kluczowe zalety:

  • minimalizuje ryzyko skrzywienia wału i uszkodzenia łożysk,
  • pozwala zastosować siłę stopniowo i osiowo,
  • zmniejsza ryzyko wyszczerbienia zębów koła oraz uszkodzenia obudowy.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, jeśli przedstawiają narzędzia nieprzeznaczone do kontrolowanego ściągania (np. narzędzia chwytające, uderzeniowe lub do cięcia). Takie narzędzia mogą prowadzić do:

  • uszkodzenia zębów koła zębatego przez punktowe obciążenie,
  • powstania zadziorów na wale i problemów z ponownym montażem,
  • przeniesienia udarów na łożyska i skrócenia ich trwałości,
  • zagrożeń BHP (odpryski, poślizg narzędzia, nagłe "puszczenie" elementu).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy zdejmowania elementu z wału, szukaj narzędzia ze śrubą dociskową i ramionami/hakiem do podparcia pod elementem. To sygnał, że narzędzie służy do demontażu bez uderzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz to narzędzie do kontrolowanego zdejmowania elementów osadzonych na wałach (np. kół zębatych, kół pasowych, sprzęgieł). Działa przez oparcie ramion o demontowany element i dociąganie śrubą/wrzecionem, co wytwarza siłę osiową bez uderzeń.
Szukaj narzędzia z ramionami (2 lub 3) zakończonymi hakami oraz centralną śrubą dociskową. Taka konstrukcja pozwala zaczepić się pod kołem i równomiernie "ściągać" je z wału. Narzędzia bez śruby dociskowej zwykle nie służą do ściągania.
Uderzenia powodują obciążenia udarowe, które mogą uszkodzić łożyska, skrzywić wał lub wyszczerbić zęby koła. Dodatkowo rośnie ryzyko urazu (odpryski, ześlizgnięcie). Zamiast uderzeń stosuje się ściągacz, który zwiększa siłę stopniowo i osiowo.
Trójramienny zwykle zapewnia lepsze, bardziej symetryczne podparcie i mniejsze ryzyko przekoszenia ściąganego elementu. Dwuramienny bywa wygodniejszy przy ograniczonym dostępie. W praktyce wybór zależy od miejsca, kształtu koła i możliwości stabilnego zaczepienia ramion.
Typowe błędy to: podważanie śrubokrętem (uszkodzenia powierzchni), uderzanie młotkiem (udar na łożyska), zaczepienie ściągacza za słaby element (ześlizg), brak zabezpieczenia wału oraz praca bez okularów. Na egzaminie zwracaj uwagę na narzędzia do siły osiowej.
Może pomóc, jeśli połączenie jest ciasne, bo rozszerzalność cieplna ułatwia zdjęcie elementu. W praktyce trzeba jednak uważać na uszkodzenie uszczelnień, izolacji i smarów oraz zachować zasady BHP. Na poziomie egzaminu kluczowe jest rozpoznanie właściwego narzędzia (ściągacza).
Ramiona ustaw równomiernie i możliwie symetrycznie, tak aby haki opierały się stabilnie pod kołem (nie na zębach). Śrubę dociskową ustaw osiowo na czoło wału i dokręcaj stopniowo, kontrolując czy ściągacz się nie przekosza. Stosuj okulary ochronne i stabilne podparcie.
Najpierw przerwij dociąganie. Sprawdź, czy ramiona mają prawidłowy zaczep (pod kołem, a nie na zębach), czy są dobrane do średnicy oraz czy śruba dociskowa jest osiowo. Często pomaga zmiana typu ściągacza lub użycie ściągacza o innym profilu haków.
Ściągaczem demontuje się m.in. koła pasowe, sprzęgła, tuleje oraz niektóre łożyska (zależnie od konstrukcji i dostępu). Wspólną cechą jest osadzenie na wale i potrzeba zdjęcia elementu siłą osiową. Dobór ściągacza musi uwzględniać punkt podparcia i wytrzymałość elementu.
Ucz się rozpoznawania narzędzi po kształcie i funkcji: narzędzia chwytające, tnące, udarowe i ściągające. Łącz to z typowymi pracami serwisowymi silników (demontaż osprzętu z wału, łożysk, sprzęgieł). Pomaga przegląd zdjęć narzędzi i ćwiczenia w pracowni.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że do demontażu kół zębatych osadzonych na wale stosuje się narzędzie typu ściągacz, które pozwala na kontrolowane zdjęcie elementu bez uderzeń i bez uszkadzania wału oraz łożysk.

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe BHP dotyczące prac demontażowych i użycia narzędzi ręcznych
  • Podręczniki/poradniki z podstaw mechaniki i eksploatacji maszyn (połączenia wciskowe, narzędzia ściągające)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji ELE.2 z zakresu konserwacji i prac warsztatowych przy silnikach

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego