KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 23.
Z wykresu wynika, że substancją najsłabiej rozpuszczającą się w wodzie w temperaturze 100°C jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najniższą rozpuszczalność w 100°C spośród podanych ma sól kamienna (NaCl).
Rozpuszczalność to maksymalna ilość substancji, którą da się rozpuścić w określonej ilości wody w danej temperaturze. Cukier i saletra potasowa mają w 100°C bardzo wysokie wartości, a siarczan(VI) miedzi(II) wyższą niż NaCl.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpuszczalność to maksymalna ilość substancji, którą można rozpuścić w określonej ilości rozpuszczalnika (np. w 100 ml wody) w danej temperaturze, otrzymując roztwór nasycony. Wykres rozpuszczalności przedstawia, jak ta wartość zmienia się wraz z temperaturą.

W temperaturze 100°C należy porównać wartości rozpuszczalności dla każdej z czterech substancji. Dla typowych danych fizykochemicznych: sól kamienna (NaCl) ma rozpuszczalność rzędu kilkudziesięciu gramów na 100 ml wody i rośnie z temperaturą tylko nieznacznie. Cukier (sacharoza) rozpuszcza się w wodzie bardzo dobrze i w wysokich temperaturach osiąga bardzo duże wartości. Saletra potasowa (KNO₃) wykazuje silny wzrost rozpuszczalności wraz ze wzrostem temperatury, dlatego w 100°C jej rozpuszczalność jest znacznie większa niż NaCl. Siarczan(VI) miedzi(II) ma rozpuszczalność umiarkowaną, ale wciąż większą niż sól kamienna w tej temperaturze.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "sól kamienna.", bo spośród wymienionych substancji jest najsłabiej rozpuszczalna w wodzie w 100°C.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "cukier." – ma bardzo wysoką rozpuszczalność w 100°C, więc nie może być "najsłabiej rozpuszczający się".
  • "saletra potasowa." – typowo rozpuszczalność azotanów silnie rośnie z temperaturą; w 100°C jest wysoka.
  • "siarczan(VI) miedzi(II)." – ma rozpuszczalność większą niż NaCl w 100°C, więc nie jest najmniejszy w zestawieniu.

W praktyce przemysłowej takie porównania są kluczowe np. przy krystalizacji: ochłodzenie roztworu o silnie rosnącej rozpuszczalności (jak KNO₃) daje duży uzysk kryształów, a dla NaCl zmiana temperatury ma mniejszy efekt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozpuszczalność to maksymalna ilość substancji, którą da się rozpuścić w określonej ilości wody w danej temperaturze, tworząc roztwór nasycony. Często podaje się ją jako liczbę gramów substancji na 100 ml (lub 100 g) wody.
Na osi temperatury znajdź 100°C, poprowadź linię do krzywych substancji i odczytaj wartości na osi rozpuszczalności. Najsłabiej rozpuszczalna jest ta, której krzywa ma najniższą wartość przy 100°C.
Wzrost temperatury zwykle ułatwia proces rozpuszczania: cząsteczki poruszają się szybciej, a oddziaływania w krysztale łatwiej ulegają osłabieniu. Nie wszystkie substancje rosną jednak tak samo — dlatego na wykresach widać duże różnice między solami i związkami organicznymi.
Nie. "Najsłabiej rozpuszczalna w 100°C" oznacza najmniejszą wartość rozpuszczalności w tej temperaturze. "Najwolniej rosnąca" dotyczy nachylenia krzywej (tempa zmian). To częsty błąd w zadaniach z wykresów.
Krystalizacja wykorzystuje fakt, że przy chłodzeniu roztworu rozpuszczalność zwykle maleje i substancja może się wytrącać w postaci kryształów. Im większa różnica rozpuszczalności między temperaturą wysoką a niską, tym większy potencjalny uzysk krystalizacji.
Związki organiczne takie jak sacharoza mogą tworzyć liczne oddziaływania z wodą (m.in. wiązania wodorowe), co sprzyja rozpuszczaniu. Dodatkowo ich rozpuszczalność może silnie zależeć od temperatury, więc na wykresie w 100°C zwykle wypadają znacznie wyżej niż wiele soli.
Najczęściej spotkasz zapis w rodzaju g substancji / 100 g wody albo g / 100 ml wody. Na egzaminie ważne jest, by sprawdzić opis osi i nie mieszać jednostek. Wykres zawsze interpretuje się zgodnie z legendą i podpisami osi.
Roztwór nasycony to taki, w którym w danej temperaturze rozpuściła się już maksymalna możliwa ilość substancji. Dalsze dosypywanie powoduje, że nadmiar pozostaje w postaci stałej. Punkt nasycenia odpowiada wartości z wykresu rozpuszczalności.
Najczęstsze błędy to: odczyt z niewłaściwej temperatury, pomylenie osi (np. odczytanie temperatury jako rozpuszczalności), nieuwzględnienie jednostek oraz skupienie się na "stromości" krzywej zamiast na wartości w danym punkcie (tu: przy 100°C).
Zadaj sobie dwa pytania: czy porównuję wartości w 100°C, a nie cały przebieg krzywej, oraz czy wybrana substancja faktycznie ma najmniejszą wartość na wykresie. Jeśli masz wątpliwości, porównaj wszystkie cztery odczyty liczbowo.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Najniższą rozpuszczalność w 100°C spośród podanych ma sól kamienna (NaCl).Rozpuszczalność to maksymalna ilość substancji, którą da się rozpuścić w określonej ilości wody w danej temperaturze."

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej/chemii fizycznej: rozdział o roztworach i rozpuszczalności
  • Tablice rozpuszczalności i przykładowe wykresy rozpuszczalności w funkcji temperatury
  • Zadania rachunkowe i opisowe z roztworów (roztwór nasycony, przesycony, krystalizacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego