KWALIFIKACJA PGF3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 12.
Które z wymienionych narzędzi należy zastosować, aby otrzymać opakowanie jednostkowe przedstawione na rysunku?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek wykroju opakowania jednostkowego, najprawdopodobniej koperty.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykrojnik służy do wykrawania (sztancowania) kształtu siatki opakowania z arkusza, często także do wykonania linii bigowania ułatwiających złożenie. Wiertarka wykonuje otwory, wierszownik dotyczy składu/wierszy, a kostka introligatorska jest narzędziem pomocniczym do prac ręcznych, nie do uzyskania wykroju opakowania.

Pełne wyjaśnienie:

Opakowanie jednostkowe przedstawione na rysunku jest wyrobem, który powstaje z arkusza (najczęściej kartonu) przez wykrawanie konturu oraz zwykle wykonanie linii zgięć (bigów), aby później można było je złożyć i skleić.

Do takiej operacji stosuje się wykrojnik (potocznie kojarzony ze sztancą). Jest to narzędzie/oprzyrządowanie zawierające elementy tnące (noże) oraz – zależnie od konstrukcji – elementy do bigowania. W praktyce wykrojnik montuje się w maszynie sztancującej, a efektem jest wycięta "siatka" opakowania o wymaganym kształcie.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do celu zadania:

  • Wiertarka służy do wykonywania otworów. Nawet jeśli w opakowaniu bywają otwory (np. okienka, uchwyty), w typowej technologii opakowań kartonowych kształt uzyskuje się wykrawaniem, a nie wierceniem.
  • Wierszownik jest związany z czynnościami dotyczącymi wierszy/układu tekstu (skład, korekta lub prace z wierszami w tradycyjnej terminologii), a nie z kształtowaniem elementów opakowania z arkusza.
  • Kostka introligatorska to narzędzie pomocnicze używane przy pracach ręcznych (np. docisk, wygładzanie, formowanie w prostych czynnościach). Nie zapewnia precyzyjnego wykrojenia konturu opakowania ani powtarzalności wymaganej w produkcji opakowań.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy uzyskania konkretnego kształtu wyrobu z arkusza (zwłaszcza opakowania), najczęściej kluczowe jest rozpoznanie procesu sztancowania/wykrawania, a więc dobranie wykrojnika jako narzędzia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrojnik to oprzyrządowanie używane do wykrawania kształtów z arkusza (np. kartonu), często także do wykonywania linii bigowania. Dzięki niemu uzyskuje się powtarzalny kontur siatki opakowania, przygotowanej do składania i klejenia.
Sztancowanie polega na dociśnięciu arkusza do wykrojnika w maszynie sztancującej. Noże w wykrojniku wycinają kontur, a elementy bigujące tworzą linie zgięć. Efektem jest siatka opakowania gotowa do dalszej obróbki (złożenia, sklejenia).
Opakowanie jednostkowe wymaga przede wszystkim wykrojenia konturu i zwykle bigów. Wiertarka wykonuje otwory punktowe i nie służy do wycinania złożonych kształtów siatek opakowań. W praktyce otwory i wycięcia realizuje się w tym samym procesie wykrawania.
Siatka opakowania to płaski rozwinięty kształt wycięty z arkusza, zawierający linie zgięć (bigowania) i zakładki klejowe. Po złożeniu wzdłuż bigów i sklejeniu zakładek powstaje przestrzenne opakowanie o zadanym kształcie.
Najczęściej razem z wykrawaniem wykonuje się bigowanie (linie zgięć), nacinanie, perforację oraz usuwanie odpadu. Dobór operacji zależy od konstrukcji opakowania i materiału. Celem jest ułatwienie składania oraz uzyskanie estetycznych, czystych krawędzi.
Tak, w wielu rozwiązaniach wykrojnik jest przygotowany tak, aby oprócz noży tnących zawierał elementy bigujące. Dzięki temu w jednym przebiegu można uzyskać kontur siatki i linie zgięć, co poprawia wydajność i powtarzalność w produkcji opakowań.
Częsty błąd to wybór narzędzia "ogólnowarsztatowego" (np. wiertarka) zamiast opakowaniowego oprzyrządowania. Inny błąd to sugerowanie się nazwą, a nie funkcją narzędzia. Na egzaminie warto szukać skojarzenia: kształt siatki = wykrawanie = wykrojnik.
Kostkę introligatorską wykorzystuje się jako narzędzie pomocnicze przy pracach ręcznych, np. do docisku, wygładzania lub prostych czynności introligatorskich. Nie jest to narzędzie do wykonywania precyzyjnych wykrojów opakowań z arkusza, zwłaszcza w produkcji powtarzalnej.
Wierszownik jest narzędziem kojarzonym z pracami związanymi z wierszami/układem tekstu w tradycyjnej terminologii poligraficznej. Nie służy do kształtowania materiału opakowaniowego poprzez wykrawanie. W pytaniach o opakowania zwykle kluczowe są narzędzia do sztancowania i bigowania.
Warto opanować powiązania: siatka opakowania → wykrawanie/sztancowanie → wykrojnik, oraz bigowanie → linie zgięć. Ćwicz rozpoznawanie narzędzi i procesów po ich funkcji. Dodatkowo przeanalizuj typowe konstrukcje pudełek i to, jakie operacje są potrzebne przed składaniem.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wykrojnik służy do wykrawania (sztancowania) kształtu siatki opakowania z arkusza, często także do wykonania linii bigowania ułatwiających złożenie."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z zakresu introligatorstwa i technologii opakowań kartonowych (działy: sztancowanie, bigowanie)
  • Materiały producentów maszyn sztancujących i oprzyrządowania (opisy wykrojników i zasad ich doboru)
  • Słownik/encyklopedia terminów poligraficznych (hasła: wykrojnik, sztancowanie, bigowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego