KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 17.
Za pomocą cęgów bocznych można
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cęgi boczne (obcinaki boczne) są narzędziem przeznaczonym przede wszystkim do cięcia przewodów i drutu, czyli do przecinania żył. Skręcanie i formowanie końcówek wykonuje się zwykle szczypcami uniwersalnymi/płaskimi, a usuwanie izolacji – ściągaczem izolacji, nie typowymi cęgami bocznymi.

Pełne wyjaśnienie:

Cęgi boczne, nazywane też obcinakami bocznymi (diagonalnymi), mają krawędzie tnące ustawione pod kątem i są projektowane tak, aby wykonywać czyste cięcie przewodów, żył oraz cienkiego drutu. W praktyce montażu i instalowania układów elektronicznych używa się ich m.in. do skracania przewodów do wymaganej długości oraz do odcinania uszkodzonego fragmentu żyły przed ponownym przygotowaniem końcówki.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "ciąć żyły przewodów elektrycznych"?
To podstawowa i najbardziej typowa funkcja cęgów bocznych: narzędzie ma ostrza (krawędzie tnące), które przy odpowiednim użyciu przecinają metalową żyłę. Taka konstrukcja odróżnia je od narzędzi do chwytania, zaginania czy zdejmowania izolacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "skręcać żyły przewodów elektrycznych" – skręcanie wymaga głównie chwytania i kontrolowanego obracania, do czego lepsze są szczypce o powierzchniach chwytających (np. szczypce uniwersalne lub płaskie). Krawędzie tnące cęgów bocznych mogą uszkadzać żyły przy próbie skręcania.
  • "usuwać izolację z żył przewodów elektrycznych" – do odizolowania służą ściągacze izolacji lub szczypce do zdejmowania izolacji. Próba "zdejmowania" izolacji cęgami bocznymi często kończy się nacięciem lub osłabieniem żyły, co pogarsza jakość i bezpieczeństwo połączenia.
  • "formować końcówki żył przewodów elektrycznych" – formowanie (doginanie, kształtowanie) końcówek wykonuje się narzędziami chwytającymi (np. szczypcami płaskimi/okrągłymi). Cęgi boczne są zoptymalizowane pod kątem cięcia, a nie precyzyjnego gięcia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się czynności "ciąć / odizolować / skręcać / formować", najpierw dopasuj je do typowego narzędzia: ostrza → cięcie, szczęki chwytające → skręcanie i formowanie, mechanizm ściągania → usuwanie izolacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cęgi boczne (obcinaki boczne) to szczypce z krawędziami tnącymi przeznaczone głównie do przecinania żył przewodów i cienkiego drutu. W pracach elektronicznych używa się ich do skracania przewodów i odcinania uszkodzonych końcówek przed ponownym zarobieniem złącza.
Cęgi boczne mają ostrza do cięcia ustawione "na skos" i nie są wygodne do chwytania. Szczypce uniwersalne mają część tnącą, ale też wyraźne powierzchnie chwytające i często ząbkowane szczęki. Na egzaminie szukaj: ostrza = cięcie, szczęki = chwytanie/skręcanie.
Przy zdejmowaniu izolacji cęgami bocznymi łatwo naciąć lub nadciąć metalową żyłę. To osłabia przewód, zwiększa ryzyko urwania i pogarsza jakość połączenia. Do tej czynności przewidziany jest ściągacz izolacji lub szczypce do odizolowywania z odpowiednim profilem.
Najwłaściwszy jest ściągacz izolacji (ręczny lub automatyczny) albo szczypce do odizolowywania, bo mają dopasowane gniazda do średnicy przewodu i zdejmują izolację bez uszkadzania żyły. Na egzaminie taka odpowiedź zwykle odróżnia się od narzędzi tnących.
Najczęstsze błędy to: wybór narzędzia "bo wygląda podobnie" (cęgi boczne vs kombinerki), używanie cęgów bocznych do odizolowania (ryzyko uszkodzenia żyły) oraz próba skręcania żył ostrzami tnącymi. Warto kojarzyć funkcję z budową narzędzia.
Nie jest to ich podstawowe przeznaczenie. Cęgi boczne są projektowane do cięcia, a skręcanie wymaga stabilnego chwytu szczękami. Do skręcania i formowania końcówek lepiej nadają się szczypce uniwersalne, płaskie albo okrągłe – zależnie od potrzeb i rodzaju przewodu.
Upewnij się, że przewód jest niepod napięciem, dobierz cęgi do przekroju/materiału, ustaw ostrza prostopadle do ciętego elementu i tnij płynnym ruchem bez skręcania. Chroń oczy przed odskakującym odcinkiem. Unikaj cięcia elementów twardszych niż przewidziane dla narzędzia.
Typowo używa się ich do: skracania przewodów po docięciu do długości, odcinania końcówek przed zarobieniem tulejki lub złącza, przycinania cienkich drutów i niektórych elementów pomocniczych (np. opasek), jeśli producent narzędzia na to pozwala.
Szczypce płaskie wybierz, gdy trzeba chwytać lub formować końcówkę przewodu: doginać, przytrzymać podczas lutowania, ułożyć żyłę w złączu czy kształtować pętlę. Cęgi boczne w takich zadaniach są mniej precyzyjne i mogą przypadkowo uszkodzić materiał.
Ucz się przez skojarzenie: cięcie (cęgi boczne), odizolowanie (ściągacz izolacji), zaciskanie (zaciskarka), lutowanie (lutownica), pomiar (multimetr). Przeglądaj zdjęcia narzędzi i łącz je z jedną główną funkcją.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 77% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Cęgi boczne (obcinaki boczne) są narzędziem przeznaczonym przede wszystkim do cięcia przewodów i drutu, czyli do przecinania żył."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Szczypce" – opis zastosowań i typów szczypiec, w tym szczypiec tnących (bocznych), https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczypce (dostęp: 2026-02-18)
  • KNIPEX – strona produktu/segmentu "Diagonal Cutters / Obcinaki boczne" (opis przeznaczenia do cięcia), https://www.knipex.com/products/diagonal-cutters (dostęp: 2026-02-18)
  • BAHCO – strona kategorii "Diagonal cutting pliers" (opis narzędzia do cięcia), https://www.bahco.com/int_en/products/pliers/diagonal-cutting-pliers.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe do prac montażowych (dobór narzędzi do operacji na przewodach)
  • Katalogi/strony producentów narzędzi z opisem zastosowań cęgów bocznych i ściągaczy izolacji
  • Podręcznik/kompendium z podstaw montażu elektrycznego i elektronicznego (obróbka przewodów i końcówek)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego