Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2021



PYTANIE NR 5.
Za zwiększenie twardości podłoża maściowego w leku recepturowym sporządzonym zgodnie z zamieszczoną receptą odpowiada
Ilustracja przedstawia recepturę leku recepturowego w formie maści, która jest związana z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Parafina stała jest typowym składnikiem podłoży lipofilowych, który zwiększa twardość i podnosi temperaturę topnienia maści. Parafina ciekła działa odwrotnie (zmiękcza), mentol pełni głównie rolę substancji czynnej, a tlenek cynku jest proszkiem o działaniu ochronnym, nie klasycznym utwardzaczem podłoża.

Pełne wyjaśnienie:

W maściach recepturowych konsystencja (miękkość/twardość) zależy głównie od składu podłoża maściowego. Jeśli trzeba uzyskać bardziej zwartą, twardszą maść, do fazy lipofilowej wprowadza się składniki stałe o charakterze węglowodorowym, które usztywniają układ.

Parafina stała jest właśnie takim surowcem: ma postać stałą w temperaturze pokojowej i po dodaniu do mieszaniny tłuszczowej zwiększa twardość oraz stabilizuje konsystencję. Dlatego to ona odpowiada za zwiększenie twardości podłoża.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Parafina ciekła (olej parafinowy) działa jako składnik zmiękczający i uplastyczniający; jej dodatek zwykle obniża twardość i ułatwia rozsmarowywanie maści.
  • Mentol jest najczęściej substancją czynną (działanie chłodzące, przeciwświądowe, wspomagająco przeciwbólowe). Może wpływać na odczucia po aplikacji, ale nie jest typowym składnikiem dobieranym w celu utwardzenia podłoża.
  • Tlenek cynku to proszek o działaniu ochronnym i osłaniającym; w maści występuje jako faza rozproszona. Choć obecność proszku może zmieniać odczuwalną "gęstość" preparatu, pytanie dotyczy twardości podłoża maściowego, a nie ogólnej lepkości wynikającej z zawieszenia proszku. W tym znaczeniu właściwym modyfikatorem twardości podłoża jest parafina stała.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się różne rodzaje parafin, najczęściej obowiązuje reguła stała usztywnia, ciekła zmiękcza. Warto też rozróżniać modyfikację podłoża od działania substancji czynnych lub proszków dodawanych ze względów terapeutycznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest podłoże maściowe i po co się je dobiera?
Podłoże maściowe to baza, w której rozprowadza się substancje lecznicze. Dobiera się je, aby uzyskać właściwą konsystencję, szybkość uwalniania leku, dobrą rozsmarowywalność i odpowiednią tolerancję skóry. Inne podłoże wybiera się do maści ochronnej, a inne do maści z lekiem przenikającym.
Jak parafina stała wpływa na konsystencję maści recepturowej?
Parafina stała działa jak składnik usztywniający fazę lipofilową: zwiększa twardość i zwartość maści oraz zwykle podnosi jej temperaturę topnienia. Stosuje się ją, gdy maść jest zbyt miękka, rozpływa się lub ma się dłużej utrzymywać na skórze w postaci warstwy ochronnej.
Dlaczego parafina ciekła nie zwiększa twardości podłoża maściowego?
Parafina ciekła jest olejem (płynna w temperaturze pokojowej), więc pełni funkcję uplastyczniającą i zmiękczającą. Jej dodatek zwykle poprawia poślizg i rozsmarowywanie, ale zmniejsza twardość i "sztywność" podłoża. Dlatego nie jest typowym surowcem do utwardzania maści.
Co oznacza twardość podłoża maściowego w praktyce aptecznej?
Twardość podłoża maściowego to cecha opisująca, jak "zwarta" jest baza maści: czy łatwo się odkształca, jak szybko mięknie w dłoni i jak zachowuje się po nałożeniu. Zbyt miękka maść może się rozwarstwiać lub spływać, a zbyt twarda będzie trudna do rozprowadzenia.
Czy tlenek cynku może zagęścić maść i dlaczego to nie to samo co utwardzenie podłoża?
Tlenek cynku jest proszkiem i może zmieniać odczuwalną "gęstość" preparatu, bo tworzy zawiesinę w podłożu. To jednak nie jest klasyczna modyfikacja samego podłoża (jego składu i właściwości fizycznych), tylko efekt obecności fazy stałej. W pytaniach egzaminacyjnych utwardzacz podłoża to zwykle składnik typu parafina stała.
Jaką rolę pełni mentol w maściach recepturowych?
Mentol jest najczęściej substancją czynną o działaniu chłodzącym i łagodzącym świąd lub ból. Poprawia odczucie po aplikacji i może dawać efekt "chłodu". Nie jest jednak typowym surowcem dodawanym w celu zwiększenia twardości podłoża; jego główna rola jest terapeutyczna.
Jakie są typowe składniki, które zwiększają twardość maści lipofilowej?
W maściach lipofilowych twardość zwiększają zwykle składniki stałe o charakterze węglowodorowym lub woskowym, które usztywniają strukturę (np. parafina stała). W praktyce dobór zależy od receptury i wymaganego efektu, ale zasada jest prosta: składnik stały w bazie zwykle zwiększa zwartość.
Jak rozpoznać na egzaminie, co jest substancją pomocniczą, a co czynną w maści?
Substancja czynna odpowiada za efekt leczniczy (np. chłodzenie, działanie przeciwzapalne), a pomocnicza buduje postać leku (podłoże, modyfikatory konsystencji, emulgatory). Na egzaminie warto szukać słów kluczowych: "podłoże", "konsystencja", "twardość" wskazują na surowce pomocnicze, a nie na składniki działające objawowo.
Kiedy technik farmaceutyczny koryguje konsystencję maści w recepturze?
Korekta konsystencji jest potrzebna, gdy gotowy preparat jest zbyt miękki (rozlewa się, źle utrzymuje na skórze) albo zbyt twardy (trudno go wydobyć i rozsmarować). Wtedy, zgodnie z zasadami receptury i poleceniami osoby uprawnionej, dobiera się modyfikator podłoża: składnik utwardzający lub zmiękczający.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o parafinę stałą i ciekłą?
Najczęstszy błąd to mylenie funkcji obu parafin i wybór odpowiedzi "na skróty" tylko dlatego, że brzmi znajomo. Warto zapamiętać kontrast: parafina stała usztywnia, a parafina ciekła zmiękcza. Drugi błąd to przypisywanie tlenkowi cynku roli utwardzacza, mimo że jego podstawowa funkcja jest ochronna.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Parafina stała jest typowym składnikiem podłoży lipofilowych, który zwiększa twardość i podnosi temperaturę topnienia maści."

Materiały:

  • Nie posiadam tej informacji
  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (skrypty/opracowania z technologii postaci leku dla technika farmaceutycznego)
  • Konsultacja z nauczycielem przedmiotów zawodowych: receptura i technologia postaci leku
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego