Zabawy tematyczne z podziałem na role (np. "dom", "sklep", "lekarz") są formą zabawy symbolicznej i społecznej. Aby dziecko mogło rzeczywiście przyjąć rolę (np. "jestem sprzedawcą"), utrzymać temat i współdziałać z rówieśnikiem/dorosłym, potrzebuje kilku elementów rozwoju:
- funkcji symbolicznej – umiejętności "udawania", że przedmiot lub czynność coś reprezentuje (łyżka jako "telefon", klocek jako "ciasto");
- rozwoju mowy – choćby prostych komunikatów wspierających role i scenariusz ("teraz ja", "płacę", "proszę");
- samoregulacji – zdolności do utrzymania aktywności chwilę dłużej i reagowania na wskazówki dorosłego;
- gotowości społecznej – zainteresowania innymi dziećmi i podejmowania wspólnego działania, a nie tylko zabawy obok.
W praktyce opiekuńczo-wychowawczej oznacza to, że w okolicach 3. roku życia dzieci zaczynają coraz sprawniej łączyć "udawanie" z prostymi regułami społecznymi. Dlatego odpowiedź "w II półroczu trzeciego roku życia" jest uzasadniona jako moment, gdy można planowo wprowadzać zabawy na role w grupie dzieci prawidłowo rozwijających się.
Pozostałe propozycje są mniej trafne, bo przesuwają moment zbyt wcześnie albo zbyt późno:
- Opcje z drugim rokiem życia zwykle odnoszą się jeszcze do prostszych form: manipulacji, naśladownictwa czynności dorosłych bez stabilnego podziału na role oraz krótkich epizodów "udawania". W grupie trudno wtedy oczekiwać trwałego, naprzemiennego odgrywania ról.
- Opcja z I półroczem trzeciego roku życia bywa graniczna: część dzieci zaczyna podejmować elementy ról, ale nie zawsze jest to jeszcze na tyle stabilne, by było to zalecane jako standard dla całej grupy prawidłowo rozwijającej się.
- Opcja z czwartym rokiem życia jest spóźniona: w tym wieku wiele dzieci potrafi już tworzyć bardziej rozbudowane scenariusze i negocjować role, więc wprowadzanie dopiero wtedy nie wykorzystuje wcześniejszego potencjału rozwojowego.
Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o "kiedy wprowadzać" myśl o tym, jakie umiejętności są warunkiem danej aktywności (symbolizacja, mowa, współdziałanie), a nie tylko o samym wieku w latach.
