KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 5.
Zaburzenia przemian metabolicznych w organizmie na skutek cukrzycy wpływają na ograniczenia odżywiania osoby chorej w zakresie spożywania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W cukrzycy zwykle ogranicza się produkty szybko podnoszące glikemię, czyli węglowodany proste (np. słodycze, napoje słodzone), oraz tłuszcze zwierzęce bogate w tłuszcze nasycone. Takie podejście pomaga stabilizować stężenie glukozy i zmniejszać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

Pełne wyjaśnienie:

W cukrzycy dochodzi do zaburzeń wykorzystania glukozy i regulacji glikemii, dlatego sposób żywienia powinien wspierać utrzymywanie możliwie stabilnego stężenia glukozy we krwi oraz ograniczać ryzyko powikłań metabolicznych.

Odpowiedź "węglowodanów prostych i tłuszczów zwierzęcych" jest trafna, ponieważ:

  • węglowodany proste (cukry łatwo przyswajalne) szybciej i silniej podnoszą glikemię poposiłkową; ich częste spożycie utrudnia wyrównanie cukrzycy,
  • tłuszcze zwierzęce są częstym źródłem tłuszczów nasyconych, które sprzyjają niekorzystnemu profilowi lipidowemu i zwiększają ryzyko sercowo-naczyniowe, a to jest istotne, bo cukrzyca sama w sobie podnosi to ryzyko.

Pozostałe propozycje nie pasują do typowych zaleceń dietetycznych:

  • "białka roślinnego i soli mineralnych" – białko roślinne zwykle nie jest grupą "do ograniczania" z samego faktu cukrzycy; minerały również nie stanowią jednej grupy zakazanej. Ograniczenia mogą dotyczyć wybranych składników w szczególnych sytuacjach klinicznych, ale nie jest to reguła ogólna.
  • "węglowodanów złożonych i soli mineralnych" – węglowodany złożone (zwłaszcza pełnoziarniste, bogate w błonnik) są często elementem prawidłowo zbilansowanej diety; kluczowe bywa kontrolowanie ilości i jakości, a nie proste "zakazywanie" całej grupy.
  • "tłuszczów roślinnych i witamin" – tłuszcze roślinne (np. oleje) bywają preferowane jako źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych, a witaminy nie są standardowo ograniczane jako grupa.

W praktyce opiekun medyczny powinien pamiętać, że zalecenia dla pacjenta mogą być indywidualizowane (masa ciała, leczenie, choroby współistniejące), ale na poziomie podstawowym egzamin zwykle sprawdza rozpoznanie, że największy problem stanowią cukry proste oraz niekorzystne jakościowo tłuszcze zwierzęce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Węglowodany proste to cukry szybko wchłaniane (np. cukier, słodycze, słodzone napoje). Ogranicza się je, bo szybko podnoszą glikemię po posiłku i utrudniają jej wyrównanie. Zastępowanie ich produktami o większej ilości błonnika ułatwia stabilizację glukozy.
Najczęściej są to: słodycze, ciasta, miód, dżemy, soki owocowe, napoje słodzone, słodkie płatki śniadaniowe. W praktyce warto uczyć pacjenta czytania etykiet i zwracania uwagi na "cukry" w tabeli wartości odżywczych.
Tłuszcze zwierzęce często dostarczają dużo tłuszczów nasyconych, które mogą pogarszać profil lipidowy i zwiększać ryzyko miażdżycy. U osób z cukrzycą ryzyko sercowo-naczyniowe jest podwyższone, więc jakość tłuszczu w diecie ma duże znaczenie.
Nie jest to typowa zasada. Węglowodany złożone (zwłaszcza pełnoziarniste i bogate w błonnik) mogą być elementem dobrze zaplanowanej diety. Zwykle kluczowe jest kontrolowanie porcji i wybór produktów mniej przetworzonych, a nie "zakaz" całej grupy.
Błonnik spowalnia wchłanianie węglowodanów, co może zmniejszać gwałtowne skoki glikemii po posiłku. Dodatkowo wspiera sytość i może pomagać w kontroli masy ciała. Źródła to m.in. warzywa, strączki i produkty pełnoziarniste.
Często są lepszym wyborem, bo mogą dostarczać więcej tłuszczów nienasyconych, ale nadal są kaloryczne. Znaczenie ma rodzaj i ilość (np. oleje roślinne, orzechy). W opiece warto podkreślać umiarkowanie oraz unikanie tłuszczów typu "trans".
Może pomagać w planowaniu regularnych posiłków, obserwować reakcję organizmu (np. samopoczucie, wyniki glikemii jeśli są dostępne), przypominać o ograniczaniu słodyczy i napojów słodzonych oraz zachęcać do wyboru mniej przetworzonych produktów. Ważna jest też komunikacja z zespołem terapeutycznym.
Typowe błędy to: podjadanie słodyczy "w małych ilościach, ale często", picie soków zamiast wody, nieregularne posiłki, duże porcje produktów skrobiowych bez kontroli ilości oraz nadmiar tłustych mięs i wędlin. Pomaga edukacja i proste zamienniki.
Warto to zrobić przy dużych wahaniach glikemii, zmianie leczenia (np. włączeniu insuliny), spadku lub wzroście masy ciała, chorobach współistniejących (np. nerki, serce) oraz gdy pacjent nie wie, jak bezpiecznie ułożyć jadłospis. Indywidualizacja zaleceń jest wtedy kluczowa.
Zwykle nie ogranicza się "witamin" lub "minerałów" jako całych grup tylko z powodu cukrzycy. Ograniczenia mogą dotyczyć konkretnych składników w określonych stanach zdrowia, ale to decyzje indywidualne. W codziennej praktyce ważniejsze są cukry proste i jakość tłuszczu.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "W cukrzycy zwykle ogranicza się produkty szybko podnoszące glikemię, czyli węglowodany proste (np. słodycze, napoje słodzone), oraz tłuszcze zwierzęce bogate w tłuszcze nasycone."

Materiały:

  • Aktualne zalecenia kliniczne dotyczące postępowania w cukrzycy (materiały towarzystw diabetologicznych) – szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych
  • Podręczniki dietetyki klinicznej (rozdziały: cukrzyca, dieta, profil lipidowy) – tytuł i wydanie do weryfikacji w bibliotece szkoły
  • Materiały edukacyjne poradni diabetologicznych (edukacja pacjenta, talerz żywieniowy, wymienniki węglowodanowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego