KWALIFIKACJA MED4 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 5.
Zaburzenie w ustawieniu gałek ocznych, powstałe u pacjentów dorosłych na skutek znacznej utraty ostrości wzrokuwjednym oku, to zez rozbieżny
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Znaczna utrata ostrości wzroku w jednym oku u dorosłych może prowadzić do tzw. zeza sensorycznego, czyli wtórnego.
Odchylenie (tu: rozbieżne) wynika z braku prawidłowej fiksacji i osłabienia kontroli obuocznej, a nie z porażenia mięśni okoruchowych ani ze stanu pooperacyjnego.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy sytuacji, w której u osoby dorosłej dochodzi do znacznego pogorszenia widzenia w jednym oku, a w konsekwencji pojawia się zaburzenie ustawienia gałek ocznych w kierunku rozbieżnym. Taki mechanizm jest typowy dla zeza wtórnego (sensorycznego): kiedy jedno oko widzi wyraźnie gorzej, traci zdolność stabilnej fiksacji i udziału w widzeniu obuocznym, co sprzyja dekompensacji ustawienia oczu i ujawnieniu odchylenia.

Dlatego odpowiedź "wtórny" pasuje do podanej przyczyny (utrata ostrości wzroku w jednym oku) i wieku (dorośli). W praktyce klinicznej kluczowe jest skojarzenie: czynnik sensoryczny (uszkodzenie/choroba obniżająca widzenie) → możliwy zez wtórny, często rozbieżny.

  • Odpowiedź "ostry" jest nieadekwatna, bo opisuje raczej tempo pojawienia się objawów (nagły początek), a nie typ zeza wynikający z utraty bodźca wzrokowego. Sam "ostry" początek nie tłumaczy zależności od ostrości wzroku.
  • Odpowiedź "następczy" bywa kojarzona z następstwem leczenia (np. po zabiegach lub zmianie ustawienia po terapii), a w treści przyczyną jest utrata ostrości wzroku w jednym oku, nie interwencja korygująca ustawienie oczu.
  • Odpowiedź "porażenny" wskazuje na uszkodzenie unerwienia mięśni okoruchowych i zwykle wiąże się z ograniczeniem ruchomości oka oraz często z dwojeniem. W opisie nie ma informacji o porażeniu, ograniczeniach ruchów czy typowej etiologii neurologicznej, a wyraźnie podkreślono utratę ostrości wzroku jako czynnik sprawczy.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o typ zeza zawsze wyłapuj słowa-klucze. Gdy pojawia się "znaczna utrata ostrości wzroku w jednym oku", najpierw rozważ mechanizm sensoryczny (wtórny). Gdy pojawia się "ograniczenie ruchów", "porażenie", "nagłe dwojenie" – wtedy rośnie prawdopodobieństwo zeza porażennego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zez wtórny (sensoryczny) to odchylenie oka, które rozwija się wskutek istotnego pogorszenia widzenia w jednym oku. Gdy bodziec wzrokowy jest słaby, spada kontrola obuoczna i oko może "uciekać" (często rozbieżnie), mimo że mięśnie i nerwy okoruchowe nie muszą być porażone.
Przy dużej różnicy ostrości wzroku oko gorzej widzące traci stabilną fiksację i przestaje skutecznie współpracować w fuzji. Organizm nie "pilnuje" wtedy precyzyjnego ustawienia obu oczu, więc łatwiej dochodzi do rozbiegania osi widzenia i ujawnienia odchylenia w stronę skroni.
W zezie wtórnym kluczowa jest przyczyna sensoryczna: znaczne pogorszenie widzenia jednego oka. W zezie porażennym typowe są przesłanki neurologiczne: ograniczenie ruchów oka, kompensacyjne ustawienie głowy, często nagłe dwojenie. W testach szukaj, czy mowa o ostrości wzroku czy o porażeniu nerwów.
Nie zawsze, ale często dwojenie jest mniejsze lub nie jest dominującą skargą, bo w zezie sensorycznym oko gorzej widzące może być tłumione (supresja). W zezie porażennym dwojenie bywa bardziej typowe, zwłaszcza na początku i przy patrzeniu w określonych kierunkach.
Ogólnie są to stany powodujące duże obniżenie ostrości wzroku w jednym oku, np. choroby siatkówki, zmętnienia ośrodków optycznych czy uszkodzenia nerwu wzrokowego. W zadaniach egzaminacyjnych nie zawsze podaje się jednostkę chorobową, tylko skutek: "znaczna utrata ostrości wzroku".
Zez rozbieżny oznacza, że jedno oko (lub oba naprzemiennie) jest odchylone na zewnątrz, w stronę skroni. Dla ortoptystki ważne jest określenie kierunku odchylenia, bo wpływa to na dobór badań (fiksacja, fuzja) oraz na plan ćwiczeń i współpracę z okulistą.
Zez następczy rozważa się zwykle wtedy, gdy odchylenie pojawia się jako skutek wcześniejszego leczenia zeza (np. po zabiegu lub zmianie ustawienia po terapii). Jeśli w treści pytania główną przyczyną jest spadek ostrości wzroku w jednym oku, bardziej pasuje mechanizm wtórny (sensoryczny).
Typowo ocenia się ostrość wzroku obu oczu, rodzaj i stabilność fiksacji, obecność supresji, możliwości fuzji oraz wielkość odchylenia w różnych warunkach. Celem jest ustalenie, czy problem wynika głównie z niedoboru bodźca wzrokowego i jakie są realne możliwości poprawy funkcji obuocznych.
Czasem tak, ale możliwości zależą od przyczyny i od tego, czy da się poprawić widzenie oka gorzej widzącego. Gdy ostrość wzroku pozostaje bardzo niska, pełne odtworzenie widzenia obuocznego bywa trudne, a postępowanie może koncentrować się na funkcji i/lub estetyce po konsultacji okulistycznej.
Najczęstsze to wybieranie "porażenny", bo kojarzy się z dorosłym pacjentem, oraz ignorowanie informacji o ostrości wzroku. Drugi błąd to traktowanie określeń typu "ostry" jako kategorii etiologicznej. Dobrą strategią jest dopasowanie: przyczyna sensoryczna → wtórny, porażenie → porażenny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Kanski J.J., "Kliniczna okulistyka" (Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach), rozdziały dotyczące zeza i widzenia obuocznego (wydania podręcznikowe; weryfikacja treści wymaga konkretnego wydania/stron).
  • von Noorden G.K., Campos E.C., "Binocular Vision and Ocular Motility: Theory and Management of Strabismus", rozdziały o strabismus sensorycznym (sensory strabismus) i klasyfikacji zeza.
  • American Academy of Ophthalmology (AAO), Basic and Clinical Science Course (BCSC), Section "Pediatric Ophthalmology and Strabismus", zagadnienia: sensory strabismus / exotropia (konkretne wydanie/sekcja zależne od roku kursu).

Materiały:

  • Podręczniki z ortoptyki i podstaw zeza (rozdziały: klasyfikacja zeza, zez sensoryczny)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki widzenia obuocznego (fuzja, supresja, korespondencja siatkówkowa)
  • Zalecenia kursowe/wykładowe z okulistyki dotyczące różnicowania zeza porażennego i nieporażennego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego