KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 19.
Zadziałanie cewki przekaźnika K1 określone jest przez funkcję
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest związany z działaniem cewki przekaźnika K1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zadziałanie cewki opisuje warunek, który musi być spełniony, aby popłynął prąd przez cewkę.
Jeśli cewka K1 ma zadziałać dopiero wtedy, gdy jednocześnie aktywne są S1 i S2, odpowiada temu koniunkcja (AND). Alternatywa (OR) zadziałałaby już po spełnieniu tylko jednego z warunków.

Pełne wyjaśnienie:

W układach sterowania przekaźnikowego (oraz w zapisie drabinkowym LD) warunek zadziałania cewki można opisywać funkcjami logiki Boole’a. "Zadziałanie cewki przekaźnika K1" oznacza, że spełniony jest taki stan wejść (tu: przycisków S1 i S2), aby obwód cewki był zamknięty i mogło pojawić się zasilanie cewki.

Odpowiedź "koniunkcji stanów przycisków S1 i S2" jest poprawna, gdy K1 załącza się wyłącznie przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków: S1 = 1 i S2 = 1. To dokładnie odpowiada działaniu bramki AND: wynik jest równy 1 tylko wtedy, gdy oba wejścia są równe 1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim przypadku?

  • "alternatywy stanów…" (OR) oznaczałaby zadziałanie K1 już wtedy, gdy aktywny jest S1 lub S2. To inna logika: wystarczy jeden sygnał, a nie oba naraz.
  • "negacji koniunkcji…" to NOT(AND), czyli warunek spełniony w każdej sytuacji poza (S1=1 i S2=1). Taka funkcja byłaby typowa dla sytuacji "cewka działa, dopóki nie wciśnięto obu naraz", co zwykle nie jest celem w prostych układach uruchamiania.
  • "alternatywy wykluczającej…" (XOR) daje 1 tylko wtedy, gdy dokładnie jeden z przycisków jest aktywny. Gdy oba są aktywne jednocześnie, wynik XOR wynosi 0, więc cewka by nie zadziałała.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy układ ma wymagać jednoczesności warunków (AND), wystarczalności jednego (OR), zakazu jednoczesności (XOR) czy odwrócenia warunku (NOT). Potem dopasuj nazwę funkcji do tego zachowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koniunkcja (AND) to funkcja logiczna, której wynik jest równy 1 tylko wtedy, gdy wszystkie warunki wejściowe są spełnione jednocześnie. W sterowaniu oznacza to, że np. cewka przekaźnika zadziała dopiero, gdy aktywne są jednocześnie dwa sygnały (np. S1 i S2).
To warunek typu AND, gdy urządzenie (np. cewka K1) ma zadziałać dopiero po spełnieniu kilku wymagań naraz: "S1 i S2". W praktyce często oznacza to szeregowe zależności warunków (np. dwa styki w torze sterowania), gdzie przerwa jednego blokuje działanie.
Alternatywa (OR) wymaga spełnienia przynajmniej jednego warunku: "S1 lub S2". Koniunkcja (AND) wymaga spełnienia obu warunków jednocześnie. W układach sterowania ta różnica decyduje o tym, czy cewka zadziała po wciśnięciu jednego przycisku, czy dopiero po wciśnięciu obu.
Negacja koniunkcji to odwrócenie warunku AND: NOT(S1 AND S2). Taki warunek jest spełniony w większości stanów, a jest niespełniony tylko wtedy, gdy oba sygnały są jednocześnie aktywne. W zadaniach może to opisywać blokadę działania przy jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków.
Alternatywa wykluczająca (XOR) daje wynik 1 tylko wtedy, gdy aktywny jest dokładnie jeden z sygnałów. W sterowaniu spotyka się ją przy logice "jeden z dwóch, ale nie oba naraz", np. przy wyborze trybu pracy, gdy jednoczesne załączenie dwóch wejść ma być uznane za błąd.
Najczęstsze błędy to: mylenie OR z XOR (bo oba kojarzą się z "lub"), nieuwzględnianie przypadku, gdy oba wejścia są jednocześnie aktywne, oraz działanie na intuicji bez sprawdzenia tabeli prawdy. Pomaga szybkie porównanie: AND=oba, OR=co najmniej jedno, XOR=dokładnie jedno.
Opis "S1 i S2" oznacza, że cewka ma zadziałać dopiero, gdy oba warunki są spełnione równocześnie. W praktyce odpowiada temu sytuacja, w której przerwanie któregokolwiek sygnału (np. puszczenie jednego przycisku) powoduje brak zasilania cewki i jej odpadnięcie.
Warunki logiczne stosuje się zawsze, gdy sygnały z czujników, przycisków i blokad mają decydować o załączeniu elementu wykonawczego (przekaźnika, stycznika, wyjścia PLC). Przykładowo: start maszyny tylko przy zamkniętej osłonie, braku alarmu i wciśniętym przycisku START.
Możesz wykonać szybki test skrajnych przypadków: (1) oba wejścia = 1, (2) tylko S1 = 1, (3) tylko S2 = 1, (4) oba = 0. Następnie dopasuj zachowanie: AND tylko w (1), OR w (1)-(3), XOR tylko w (2)-(3), NOT(AND) we wszystkich poza (1).
To typowe oznaczenia elementów w schematach sterowania: K zwykle odnosi się do przekaźnika/stycznika (cewki i styków), a S do elementów sterujących jak przyciski lub łączniki. Dzięki temu można krótko opisać zależności logiczne: które sygnały wejściowe decydują o zadziałaniu cewki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Alternatywa (OR) zadziałałaby już po spełnieniu tylko jednego z warunków."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw automatyki/elektrotechniki: układy przekaźnikowe i logika sterowania
  • Materiały dydaktyczne o logice Boole’a (tabele prawdy AND/OR/NOT/XOR)
  • Ćwiczenia z czytania schematów drabinkowych (LD) i mapowania ich na funkcje logiczne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego