KWALIFIKACJA GIW3 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 18.
Zagrożeniem naturalnym nie nazywamy zagrożenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zagrożenia naturalne wynikają z właściwości górotworu i procesów zachodzących w złożu (np. wyrzuty gazów i skał, wybuchowość pyłów, osuwiska skarp). "Rozrzut odłamków skalnych" jest typowym skutkiem robót strzałowych, czyli zagrożeniem technologicznym związanym z działalnością człowieka, a nie naturalnym.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie rozróżnia się zagrożenia naturalne oraz zagrożenia wywołane technologią robót (od działalności człowieka). Kluczowe kryterium to źródło powstania: czy niebezpieczeństwo wynika z cech górotworu i złoża, czy jest skutkiem zastosowanej metody urabiania, transportu lub robót strzałowych.

Odpowiedź "rozrzutem odłamków skalnych" nie jest zagrożeniem naturalnym, ponieważ rozrzut jest typowym następstwem robót strzałowych (energia wybuchu, wyrzut urobku/odłamków, oddziaływanie fali i gazów postrzałowych). To zagrożenie ma charakter technologiczny i ogranicza się je m.in. przez właściwy dobór ładunku, siatki otworów, osłony/maty, wyznaczenie strefy niebezpiecznej i organizację prac.

Pozostałe odpowiedzi opisują zjawiska, które klasycznie zalicza się do zagrożeń naturalnych, bo są związane z właściwościami ośrodka skalnego i nagromadzeniem energii/mediów w górotworze:

  • "wybuchem pyłu węglowego" – zagrożenie wynikające z obecności pyłu i jego właściwości wybuchowych; w praktyce wymaga działań profilaktycznych (ograniczanie zapylenia, procedury porządkowe i technologiczne).
  • "wyrzutem gazów i skał" – gwałtowne uwolnienie gazów wraz z materiałem skalnym, powiązane z naprężeniami i warunkami geologicznymi.
  • "osuwiskowego" – osuwiska i utrata stateczności skarp są naturalnym (geotechnicznym) zagrożeniem szczególnie istotnym w odkrywkach; zależą od budowy geologicznej, zawodnienia, nachylenia skarp i warunków eksploatacji.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedzi pojawia się skutek konkretnej operacji (np. strzelania, pracy maszyn, transportu), zwykle jest to zagrożenie technologiczne. Gdy opis dotyczy zjawiska "samorzutnego" związanego z górotworem (gazy, naprężenia, stateczność skarp) – częściej mowa o zagrożeniu naturalnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zagrożenia naturalne to niebezpieczeństwa wynikające z właściwości górotworu i złoża, a nie bezpośrednio z działań technologicznych. Obejmują m.in. zjawiska geologiczne i geotechniczne (np. stateczność skarp), a także zjawiska związane z gazami lub pyłami, jeśli ich źródłem są warunki naturalne.
Ponieważ rozrzut odłamków jest typowym skutkiem robót strzałowych lub urabiania, czyli działań człowieka. To zagrożenie ma charakter technologiczny/organizacyjny: można je ograniczać doborem parametrów strzelania, osłonami oraz wyznaczeniem strefy niebezpiecznej.
Sprawdź źródło zjawiska: jeśli wynika z cech górotworu (naprężenia, budowa geologiczna, zawodnienie, stateczność skarp), traktuj je jako naturalne. Jeśli jest skutkiem procesu roboczego (strzelanie, praca maszyn, transport), zwykle jest technologiczne. To prosta reguła pomagająca w testach.
Zagrożenie osuwiskowe to ryzyko przemieszczeń mas ziemnych lub skał na skarpach wyrobiska. W odkrywkach jest to jedno z kluczowych zagrożeń, bo wpływa na bezpieczeństwo ludzi i sprzętu. Zależy m.in. od geologii, nachylenia skarp, odwodnienia i sposobu prowadzenia robót.
Może wystąpić tam, gdzie powstaje pył o właściwościach wybuchowych i pojawi się źródło zapłonu oraz odpowiednie stężenie w powietrzu. Choć często kojarzy się z górnictwem podziemnym, na egzaminie ważna jest klasyfikacja zjawiska jako potencjalnie naturalnego, związanego z właściwościami materiału.
Stosuje się m.in. właściwy dobór ładunków i rozstawu otworów, kontrolę inicjacji, zabezpieczenia (osłony/maty), a także wyznaczenie i egzekwowanie strefy niebezpiecznej. Kluczowe są również procedury organizacyjne: sygnalizacja, ewakuacja i nadzór nad przebiegiem strzelania.
Gdy w górotworze występują warunki sprzyjające nagromadzeniu gazów i energii sprężystej, a prace eksploatacyjne mogą naruszyć równowagę. W praktyce wymaga to rozpoznania geologicznego, monitoringu i dostosowania technologii. Na egzaminie liczy się rozpoznanie, że to zjawisko naturalne.
Częsty błąd to uznawanie każdego groźnego zdarzenia za "naturalne" bez analizy przyczyny. Drugi to mylenie skutków robót strzałowych (np. rozrzut odłamków) z zagrożeniami geologicznymi. Pomaga pytanie kontrolne: "czy to zjawisko powstaje bez wykonywania danej operacji technologicznej?".
Nie. Skarpy i osuwiska są bardzo ważne, ale zagrożenia naturalne mogą też wynikać z obecności gazów, właściwości materiału (np. pyły), warunków hydrogeologicznych czy lokalnych naprężeń. W praktyce trzeba patrzeć szerzej: na górotwór, wodę, materiał i organizację robót.
Ucz się parami: zjawisko i jego źródło (naturalne vs technologiczne). Dla odkrywki szczególnie opanuj stateczność skarp, odwodnienie, organizację robót strzałowych oraz podstawy wentylacji/zapylenia w rejonach pracy. Rozwiązuj testy, a po błędach dopisuj krótką regułę rozpoznawania.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zagrożenia naturalne wynikają z właściwości górotworu i procesów zachodzących w złożu (np. wyrzuty gazów i skał, wybuchowość pyłów, osuwiska skarp).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z zakresu bezpieczeństwa pracy w górnictwie odkrywkowym
  • Materiały szkoleniowe dotyczące robót strzałowych i stref niebezpiecznych
  • Instrukcje zakładowe (wewnętrzne) dotyczące identyfikacji zagrożeń i oceny ryzyka

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego