KWALIFIKACJA FRK4 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 14.
Zajady, czyli zapalenie kącików ust, mogą być objawem między innymi niedoboru
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zajady (zapalenie kącików ust) często wiążą się z niedoborami witamin z grupy B, zwłaszcza ryboflawiny (B2), która odpowiada m.in. za prawidłowy stan nabłonka i błon śluzowych. Niedobór tej witaminy może sprzyjać pękaniu skóry w kącikach ust.
W praktyce gabinetowej to sygnał do wywiadu żywieniowego.

Pełne wyjaśnienie:

Zajady, czyli zapalenie kącików ust (angular cheilitis), to zmiany zapalne i pęknięcia skóry oraz błony śluzowej w okolicy kącików ust. W praktyce kosmetycznej mogą być widocznym objawem problemu ogólnego (np. niedoborów żywieniowych) albo czynnika miejscowego (np. drażnienia, maceracji, nadkażenia).

Odpowiedź "ryboflawiny" jest właściwa, ponieważ niedobór ryboflawiny (witamina B2) jest klasycznie łączony z objawami w obrębie jamy ustnej i warg, w tym z pęknięciami i zapaleniem kącików ust. Ryboflawina uczestniczy w przemianach metabolicznych i wspiera prawidłowe funkcjonowanie tkanek nabłonkowych, dlatego jej brak może sprzyjać powstawaniu takich zmian.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w kontekście zajadów jako typowego objawu:

  • "tiaminy" (witamina B1) kojarzy się głównie z zaburzeniami neurologicznymi i kardiologicznymi w ciężkich niedoborach, a nie z charakterystycznymi zmianami w kącikach ust.
  • "kwasu foliowego" bywa łączony z nieprawidłowościami błon śluzowych i niedokrwistością, jednak w tym pytaniu oczekiwanym i najbardziej typowym skojarzeniem dla zajadów jest ryboflawina.
  • "kwasu askorbinowego" (witamina C) wiąże się przede wszystkim z problemami z gojeniem, kruchością naczyń i objawami szkorbutu; nie jest to najbardziej charakterystyczna odpowiedź dla zapalenia kącików ust.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się "kąciki ust", "zajady", "zmiany w jamie ustnej", warto najpierw rozważyć witaminy z grupy B (szczególnie B2), a dopiero potem inne niedobory. W gabinecie kosmetycznym nie stawia się diagnozy, ale można zarekomendować konsultację medyczną, zwłaszcza przy nawrotach i nasileniu zmian.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zajady to zapalenie i pęknięcia w kącikach ust, często z zaczerwienieniem, bolesnością i nadżerkami. W gabinecie kosmetycznym są sygnałem do ostrożnej pielęgnacji okolicy ust oraz do zebrania wywiadu (dieta, nawyki, leki, suchość, ślinienie), bo przyczyna może być ogólna lub miejscowa.
Ryboflawina (witamina B2) uczestniczy w procesach metabolicznych ważnych dla prawidłowego funkcjonowania nabłonka i błon śluzowych. Przy jej niedoborze tkanki w okolicy ust mogą gorzej się regenerować i łatwiej ulegać pękaniu, co sprzyja stanom zapalnym w kącikach ust oraz ich nawrotom.
Zajady lokalizują się głównie w kącikach ust i często wyglądają jak pęknięcie/nadżerka z zaczerwienieniem. Opryszczka zwykle daje pęcherzyki (często grupujące się), pieczenie i strupki, niekoniecznie tylko w kącikach. W razie wątpliwości kosmetolog powinien odesłać klienta do lekarza, a nie wykonywać zabiegów drażniących.
Witamina C jest ważna dla gojenia i naczyń krwionośnych, ale nie jest najbardziej typowym skojarzeniem dla zajadów w pytaniach testowych. Przy zmianach w kącikach ust częściej rozważa się niedobory witamin z grupy B (zwłaszcza B2). W praktyce klinicznej przyczyny mogą być mieszane, więc potrzebny jest wywiad i czasem diagnostyka.
Poza niedoborami żywieniowymi zajady mogą wynikać m.in. z maceracji skóry przez ślinę, nawykowego oblizywania ust, suchości, źle dopasowanych protez, alergii kontaktowej (np. na kosmetyki), a także z nadkażeń drożdżakowych lub bakteryjnych. Dlatego sam wygląd zmiany nie przesądza o przyczynie.
Warto zapytać o czas trwania i nawroty zmian, dietę i ewentualne niedobory, choroby przewlekłe, leki, nawyk oblizywania ust, ślinienie w nocy, nowe kosmetyki do ust/twarzy, protezy lub aparaty ortodontyczne oraz objawy w jamie ustnej. Taki wywiad pomaga ocenić, czy potrzebna jest konsultacja lekarska.
Kosmetolog może edukować o roli diety i zasugerować konsultację z lekarzem lub dietetykiem, zwłaszcza przy nawracających zmianach. Bez diagnostyki nie powinno się obiecywać efektu suplementacji ani zastępować porady medycznej. Bezpieczniej jest wskazać, że niedobory (w tym B2) bywają jedną z możliwych przyczyn.
Typowe błędy to automatyczne wybieranie witaminy C, bo kojarzy się z odpornością i skórą, oraz mylenie witamin z grupy B między sobą (B1, B2, kwas foliowy). Pomaga zapamiętać, że zmiany w kącikach ust i w jamie ustnej w testach często prowadzą do odpowiedzi związanej z ryboflawiną (B2).
Należy unikać zabiegów drażniących okolicę ust, zadbać o łagodzenie i ochronę bariery skórnej (produkty o działaniu osłonowym), oraz obserwować objawy alarmowe (ropienie, silny ból, rozległe nadżerki). W razie podejrzenia infekcji lub częstych nawrotów właściwe jest odesłanie klienta do lekarza.
Konsultacja jest wskazana, gdy zmiany są rozległe, bardzo bolesne, ropieją, krwawią, utrzymują się mimo pielęgnacji, często nawracają lub towarzyszą im inne objawy (np. w jamie ustnej, spadek masy ciała, objawy niedokrwistości). Może być potrzebna diagnostyka w kierunku infekcji lub niedoborów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Zajady (zapalenie kącików ust) często wiążą się z niedoborami witamin z grupy B, zwłaszcza ryboflawiny (B2), która odpowiada m.in. za prawidłowy stan nabłonka i błon śluzowych."

Źródła:

  • Merck Manual Professional Edition, "Angular Cheilitis" (causes include nutritional deficiencies such as riboflavin) — https://www.merckmanuals.com/professional/dermatologic-disorders/mucous-membrane-disorders/angular-cheilitis — dostęp: 2026-03-01
  • NIH Office of Dietary Supplements, "Riboflavin — Fact Sheet for Health Professionals" (opis skutków niedoboru, w tym zmian w obrębie jamy ustnej) — https://ods.od.nih.gov/factsheets/Riboflavin-HealthProfessional/ — dostęp: 2026-03-01
  • MedlinePlus, "Riboflavin" (informacje o ryboflawinie i skutkach jej niedoboru) — https://medlineplus.gov/druginfo/natural/957.html — dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z dietetyki i biochemii witamin (dział: witaminy z grupy B i objawy niedoborów)
  • Materiały z dermatologii dla kosmetologów (dział: zmiany zapalne w obrębie ust)
  • Wiarygodne opracowania medyczne o angular cheilitis i jej przyczynach (niedobory, infekcje, czynniki miejscowe)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego