KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 37.
Zakład zatrudnia 10 pracowników ze stawką 6 zł/r-g i 20 pracowników ze stawką 3 zł/r-g. Jaka jest średnia ważona stawka za roboczogodzinę w tym zakładzie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnia ważona uwzględnia liczebność grup: (10·6 + 20·3) zł podzielone przez (10+20) pracowników. Suma kosztów "na 1 godzinę" dla wszystkich to 120, a liczba pracowników 30, więc 120/30 = 4,00 zł/r-g. Nie wolno liczyć (6+3)/2, bo grupy są różnej wielkości.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba policzyć średnią ważoną stawki za roboczogodzinę, ponieważ w zakładzie są dwie grupy pracowników o różnych stawkach i różnej liczebności. "Wagą" każdej stawki jest liczba pracowników, którzy tę stawkę mają.

Krok 1: policz łączną "sumę stawek" ważoną liczbą osób
Jeśli każdy pracownik w danej grupie przepracuje 1 roboczogodzinę, to łączny koszt (w przeliczeniu na 1 godzinę pracy każdego) wyniesie:

  • 10 pracowników · 6 zł/r-g = 60 (zł za łącznie 10 r-g)
  • 20 pracowników · 3 zł/r-g = 60 (zł za łącznie 20 r-g)
Razem: 60 + 60 = 120.

Krok 2: podziel przez łączną liczbę pracowników
Łącznie pracowników jest 10 + 20 = 30. Średnia ważona stawka na 1 r-g (dla "przeciętnego" pracownika w tej strukturze zatrudnienia) to:
120 / 30 = 4,00 zł/r-g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 3,00 zł – to stawka tylko jednej grupy (20 osób). Pomija droższą grupę, więc zaniża wynik.
  • 4,50 zł – to wynik policzenia zwykłej średniej arytmetycznej (6+3)/2. Taki sposób byłby poprawny tylko wtedy, gdyby grupy miały tę samą liczebność.
  • 6,00 zł – to stawka tylko drugiej grupy (10 osób). Ignoruje tańszą grupę, więc zawyża wynik.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści są "ile osób po jakiej stawce", prawie zawsze chodzi o średnią ważoną. Najpierw liczysz sumę: (liczba osób)·(stawka), potem dzielisz przez łączną liczbę osób.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnia ważona to średnia, w której każda wartość ma swoją wagę (np. liczebność grupy). Stosuje się ją, gdy dane nie są "równo reprezentowane", np. różne stawki mają różne liczby pracowników. Wtedy proste (a+b)/2 byłoby błędne.
Zsumuj iloczyny: (liczba osób) × (stawka) dla każdej grupy, a następnie podziel przez łączną liczbę osób. To daje stawkę "przeciętną" dla struktury zatrudnienia. Jednostka pozostaje taka sama, czyli zł/r-g.
Bo grupy nie są równe liczebnie: jedna ma 10 osób, druga 20. Zwykła średnia arytmetyczna traktuje obie stawki tak, jakby miały ten sam udział. Średnia ważona uwzględnia, że stawka 3 zł/r-g dotyczy większej liczby pracowników.
Typowe błędy to: liczenie (a+b)/2 mimo różnych wag, pomijanie jednej grupy, dzielenie przez liczbę stawek zamiast przez liczbę osób oraz gubienie danych z treści. Pomaga zapisanie wzoru: suma (waga·wartość) / suma wag.
r-g to roboczogodzina, czyli jedna godzina pracy jednej osoby. Stawka zł/r-g mówi, ile kosztuje jedna roboczogodzina. W praktyce używa się tego do obliczeń kosztów robocizny w robotach budowlanych, drogowych i ziemnych.
Średnia ważona musi leżeć między najmniejszą i największą stawką (tu między 3 a 6). Dodatkowo będzie bliżej stawki tej grupy, która jest liczniejsza. Ponieważ 20 osób ma 3 zł/r-g, wynik powinien być bliżej 3 niż 6.
Stawki zł/r-g pojawiają się m.in. przy kalkulacji kosztów robocizny w ofertach, rozliczeniach brygad, porównaniu kosztów pracy przy obsłudze maszyn, utrzymaniu sprzętu oraz w analizie kosztów po zakończeniu robót (kontrola budżetu).
Najpierw ustal liczbę r-g w każdej grupie (osoby × godziny), potem pomnóż przez stawkę zł/r-g i zsumuj. To daje koszt całkowity. Jeśli potrzebujesz jednej stawki do porównań, policz średnią ważoną: koszt całkowity / łączna liczba r-g.
Tak, jeśli grupy pracują różną liczbę godzin, to wagą nie jest już liczba osób, tylko liczba roboczogodzin (r-g). Wtedy liczy się: suma (r-g · stawka) / suma r-g. W zadaniu przyjmuje się po 1 r-g na osobę, więc waga = liczba pracowników.
Ćwicz zadania tekstowe: średnia ważona, koszt całkowity, przeliczenia r-g oraz odczyt danych z krótkich opisów. Zawsze zapisuj dane w tabelce (grupa, liczba, stawka) i stosuj stały schemat obliczeń. To ogranicza pomyłki z wagami.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Średnia ważona uwzględnia liczebność grup: (10·6 + 20·3) zł podzielone przez (10+20) pracowników."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Średnia ważona" – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Arednia_wa%C5%BCona (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (pl): "Średnia ważona" – https://pl.khanacademy.org/math/statistics-probability/summarizing-quantitative-data/weighted-mean/v/weighted-mean (dostęp: 2026-02-18)
  • Wolfram MathWorld: "Weighted Mean" – https://mathworld.wolfram.com/WeightedMean.html (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • materiały z matematyki zawodowej: średnia ważona i zadania tekstowe
  • podstawy kosztorysowania: składniki kosztu robocizny i stawki r-g
  • arkusze ćwiczeń z obliczeń kosztowych w budownictwie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego