KWALIFIKACJA ELE5 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 3.
Zakładasz, że pole magnetyczne wokół przewodu z prądem jest proporcjonalne do wartości prądu płynącego przez przewód. Jeżeli prąd w przewodzie zostanie zwiększony dwukrotnie, to co stanie się z polem magnetycznym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skoro przyjęto, że pole magnetyczne wokół przewodu jest proporcjonalne do natężenia prądu, to podwojenie prądu powoduje podwojenie wartości pola (zależność liniowa: 2× większy prąd → 2× większe pole). Odpowiedzi mówiące o spadku lub braku zmian przeczą temu założeniu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest podane założenie: pole magnetyczne wokół przewodu z prądem jest proporcjonalne do wartości prądu. Proporcjonalność wprost oznacza zależność liniową: gdy jedna wielkość rośnie k-razy, druga również rośnie k-razy (przy niezmienionych pozostałych warunkach).

Dlatego, jeśli natężenie prądu w przewodzie zostanie zwiększone dwukrotnie, to w tym samym miejscu obserwacji (czyli przy tej samej geometrii i odległości od przewodu) wartość pola magnetycznego również wzrośnie dwukrotnie. To jest dokładnie sens zdania "proporcjonalne do prądu".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Pole magnetyczne zostanie zredukowane do połowy." Taka odpowiedź odpowiadałaby proporcjonalności odwrotnej (gdy jedna wielkość rośnie, druga maleje), ale w treści wyraźnie wskazano proporcjonalność wprost.
  • "Pole magnetyczne nie ulegnie zmianie." Byłoby to prawdziwe tylko wtedy, gdyby pole nie zależało od prądu. Jest to sprzeczne z przyjętym w zadaniu założeniem zależności od prądu.
  • "Pole magnetyczne zostanie zredukowane do jednej czwartej." To typowy błąd wynikający z mylenia zależności kwadratowych (np. 1/r^2 dla niektórych zjawisk) z zależnością liniową od prądu. W tym pytaniu nie ma mowy o zależności kwadratowej od prądu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "jest proporcjonalne do…", potraktuj to jak prostą relację "x2 → x2" i dopiero potem sprawdzaj, czy nie ma dodatkowych warunków (np. zmiany odległości, materiału lub geometrii).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to zależność liniową: jeśli prąd wzrośnie k-razy, to pole magnetyczne (mierzone w tych samych warunkach) też wzrośnie k-razy. Nie chodzi o "zawsze rośnie", tylko o konkretne przeskalowanie wartości o ten sam współczynnik.
Wzrośnie dwukrotnie, bo w treści przyjęto proporcjonalność wprost pola do prądu. To jest typowa relacja "2× prąd = 2× pole", o ile nie zmienia się odległość od przewodu ani geometria układu.
Bo pytanie zawiera założenie, że pole zależy od prądu wprost proporcjonalnie. Gdyby pole się nie zmieniało przy zmianie prądu, oznaczałoby to brak zależności od prądu, co przeczy podanemu warunkowi zadania.
W wielu prostych modelach tak (dla stałej geometrii i pomiaru w tym samym punkcie). W praktyce mogą pojawić się dodatkowe czynniki, np. nasycenie ferromagnetyków lub zmiany układu przewodów, ale to wykracza poza treść tego konkretnego pytania.
Najczęstsze są: odwrócenie proporcji (mylenie "wprost" z "odwrotnie"), automatyczne wybieranie "bez zmian", oraz przenoszenie skojarzeń z zależnościami kwadratowymi (np. 1/r2) na zależność od prądu, mimo że zadanie mówi o liniowości.
Trzeba porównywać pole w tym samym miejscu (ta sama odległość od przewodu) i przy tej samej geometrii układu. Jeśli zmieni się odległość, ułożenie przewodów lub ekranowanie, to sama zmiana prądu nie wyjaśni w pełni zmiany pola.
Ułatwia zrozumienie, że większe prądy w pobliżu infrastruktury metalowej oznaczają silniejsze oddziaływania elektromagnetyczne. To może mieć znaczenie przy analizie zjawisk ubocznych (np. prądów błądzących) i przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa w otoczeniu urządzeń elektrycznych.
To typowe "dystraktory", które sprawdzają, czy uczeń rozumie różnicę między zależnością liniową a odwrotną lub kwadratową. W tym pytaniu podano proporcjonalność wprost, więc zmniejszanie do połowy lub do 1/4 nie jest zgodne z warunkiem.
Nie. Wystarczy rozumienie proporcjonalności wprost. Wzory (np. z magnetostatyki) tylko potwierdzają, że w typowym modelu pole rośnie liniowo z prądem, ale zadanie da się rozwiązać bez podstawiania i obliczeń.
Szukaj słów "proporcjonalne", "wprost proporcjonalne", "rośnie/maleje k-razy". Potem zastosuj schemat: jeśli prąd zmienia się o współczynnik k, to pole też o k (o ile treść nie wskazuje dodatkowych zmian warunków).
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skoro przyjęto, że pole magnetyczne wokół przewodu jest proporcjonalne do natężenia prądu, to podwojenie prądu powoduje podwojenie wartości pola (zależność liniowa: 2× większy prąd → 2× większe pole).

Źródła:

  • Wikipedia (EN): "Magnetic field" – sekcje dot. pola wytwarzanego przez prąd i zależności od natężenia, https://en.wikipedia.org/wiki/Magnetic_field (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Biot–Savart law" – zależność liniowa pola magnetycznego od prądu w prawie Biota–Savarta, https://en.wikipedia.org/wiki/Biot%E2%80%93Savart_law (dostęp: 2026-03-01)
  • HyperPhysics (Georgia State University): "Magnetic Field of a Current" – materiał edukacyjny o polu magnetycznym przewodnika z prądem i zależności od I, http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/magnetic/magcur.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik z fizyki (elektryczność i magnetyzm) na poziomie szkoły ponadpodstawowej
  • Notatki z zależności liniowych i proporcjonalności (matematyka)
  • Materiały dydaktyczne o prawie Biota–Savarta i polu wokół przewodnika z prądem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego