KWALIFIKACJA TKO8 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 12.
Zależność określa
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny używany w kontekście technika transportu kolejowego, kwalifikacja A45.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Praca przewozowa opisuje "ile usługi przewozu wykonano" i jest miarą łączącą wielkość przewozu oraz odległość (np. tonokilometry lub pasażerokilometry). Dlatego zależność będąca iloczynem wielkości przewozu i drogi odpowiada pracy przewozowej, a nie kosztom, potokowi ani średniej odległości.

Pełne wyjaśnienie:

W transporcie (także kolejowym) rozróżnia się kilka często mylonych pojęć opisujących przewozy. Praca przewozowa jest miarą wykonanej usługi przewozowej i uwzględnia jednocześnie:

  • wielkość przewozu (np. masę ładunku w tonach albo liczbę pasażerów),
  • odległość przewozu (np. w kilometrach).

W praktyce praca przewozowa jest więc powiązana z jednostkami typu tonokilometr (przewozy towarowe) lub pasażerokilometr (przewozy pasażerskie). Jeśli przedstawiona w zadaniu zależność łączy wielkość przewozu z drogą (typowo w formie iloczynu), to sens fizyczno-eksploatacyjny takiej zależności odpowiada właśnie pracy przewozowej.

Odpowiedź "koszt przejazdu" jest nieadekwatna, bo koszt wynika z taryf, stawek, zużycia energii, opłat dostępowych i innych składników ekonomicznych; nie jest prostą miarą "wielkość × odległość" i zwykle wymaga danych finansowych.

Odpowiedź "potok między przystankami" odnosi się do natężenia/strumienia ruchu (ile osób/ładunku przemieszcza się na odcinku), ale nie musi zawierać komponentu odległości jako czynnika tworzącego miarę pracy. Potok opisuje przepływ na odcinku, a praca przewozowa agreguje wykonanie usługi w funkcji drogi.

Odpowiedź "średnia odległość między stacjami" dotyczy parametru infrastrukturalnego lub organizacyjnego (średniego dystansu), a nie miary wykonanej usługi przewozowej; sama odległość (nawet średnia) nie informuje, ile przewozu wykonano.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniach pojawia się zależność łącząca "ile" (tony/pasażerowie) i "jak daleko" (kilometry), najczęściej chodzi o pracę przewozową.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca przewozowa to miara wykonanej usługi przewozu, która łączy wielkość przewozu i odległość. W przewozach towarowych wyraża się ją często w tonokilometrach, a w pasażerskich w pasażerokilometrach. Pokazuje, ile przewozu wykonano i na jakim dystansie.
Potok opisuje, ile pasażerów/ładunku przemieszcza się na danym odcinku (natężenie przepływu). Praca przewozowa uwzględnia dodatkowo odległość jako czynnik tworzący miarę "wielkość przewozu × kilometry". To różne poziomy opisu: odcinek vs wykonana usługa.
Bo praca przewozowa ma sens "łączny": im więcej przewozu oraz im większy dystans, tym większa wartość miary. Iloczyn naturalnie oddaje tę zależność. Dlatego w praktyce spotyka się jednostki typu tonokilometr i pasażerokilometr.
Najczęściej spotkasz tonokilometr dla przewozów towarowych oraz pasażerokilometr dla przewozów pasażerskich. W obu przypadkach idea jest taka sama: liczba ton/pasażerów pomnożona przez przejechane kilometry. Jednostka pomaga porównywać przewozy o różnych dystansach.
Nie. Praca przewozowa jest miarą wykonanej usługi (ile przewieziono i jak daleko). Koszt przejazdu zależy od wielu czynników ekonomicznych: opłat, energii, pracy personelu, utrzymania taboru i infrastruktury. Koszt może rosnąć z pracą, ale nie jest tym samym wskaźnikiem.
Najczęściej myli się pracę przewozową z potokiem (bo oba dotyczą "wielkości przewozu") albo z odległością (bo pojawia się kilometr). Pomaga zasada: jeśli zależność łączy "ile" oraz "jak daleko", to zwykle chodzi o pracę przewozową, a nie o sam potok czy dystans.
Wykorzystuje się ją w analizach i raportach przewozowych, np. do oceny wykonania planu przewozów, porównania wyników na liniach, oceny obciążenia przewozami lub trendów popytu. To wskaźnik bardziej "sprawiedliwy" niż sama liczba ton/pasażerów, bo uwzględnia kilometry.
Szukaj zależności łączącej wielkość przewozu (np. tony, pasażerowie) z odległością (kilometry). Jeśli w treści/na rysunku pojawia się taki związek, odpowiedź zwykle dotyczy pracy przewozowej. Dla kosztu potrzebne byłyby dane taryfowe lub finansowe, a dla potoku sam odcinek.
Bo średnia odległość to tylko cecha sieci lub relacji, bez informacji o skali przewozu. Praca przewozowa wymaga połączenia dwóch składników: "ile przewieziono" oraz "na jakim dystansie". Sama odległość (nawet średnia) nie mówi nic o wykonanej usłudze przewozu.
Utrwal definicje podstawowych miar (praca przewozowa, potok, przewóz, odległość przewozu) i ucz się rozpoznawać je po sensie zależności. Ćwicz zadania, w których trzeba dopasować pojęcie do wzoru lub opisu. Zwracaj uwagę, czy pojawia się składnik odległości.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Praca przewozowa opisuje "ile usługi przewozu wykonano" i jest miarą łączącą wielkość przewozu oraz odległość (np. tonokilometry lub pasażerokilometry)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Tonokilometr" — definicja jednostki pracy przewozowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Tonokilometr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Pasażerokilometr" — definicja jednostki pracy przewozowej w przewozach pasażerskich, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pasa%C5%BCerokilometr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Praca przewozowa" — opis pojęcia i interpretacja w transporcie, https://pl.wikipedia.org/wiki/Praca_przewozowa (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z eksploatacji transportu oraz ekonomiki/statystyki przewozów kolejowych (definicje miar przewozowych)
  • Materiały dydaktyczne z kwalifikacji dotyczące planowania przewozów: wskaźniki i miary pracy przewozowej
  • Słowniki i encyklopedie transportowe (hasła: praca przewozowa, tonokilometr, pasażerokilometr)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego