KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 16.
Załóż, że masz do zrealizowania funkcję logiczną F(A,B,C) = A'BC + ABC' + ABC (gdzie ' oznacza negację). Jakie bramki logiczne wybierzesz do realizacji tej funkcji, mając na uwadze prawa De Morgana?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
F(A,B,C)=A'BC + ABC' + ABC to postać SOP. Najpierw łączymy składniki: ABC' + ABC = AB(C'+C)=AB, więc F=AB + A'BC. Taka funkcja jest najwygodniej realizowana strukturą NAND–NAND po zastosowaniu praw De Morgana, dlatego właściwy wybór to "Tylko bramki NAND".

Pełne wyjaśnienie:

Dana funkcja ma postać suma iloczynów (SOP): F(A,B,C)=A'BC + ABC' + ABC, gdzie apostrof oznacza negację.

Krok 1: uproszczenie algebryczne
Widzimy dwa składniki różniące się tylko zmienną C: ABC' i ABC. Można je zwinąć:
ABC' + ABC = AB(C'+C) = AB·1 = AB.
Stąd F = A'BC + AB.

Krok 2: powiązanie z realizacją bramkami
Postać SOP zwykle realizuje się dwupoziomowo: najpierw tworzy się iloczyny (AND), a potem je sumuje (OR). Gdy celem jest użycie jednego typu bramki, typowym i praktycznym wyborem jest struktura NAND–NAND:

  • pierwszy poziom: bramki NAND realizują zanegowane iloczyny (bo NAND = negacja AND),
  • drugi poziom: kolejna bramka NAND, dzięki prawom De Morgana, "zamienia" sumowanie zanegowanych iloczynów na poprawną sumę iloczynów.

To dokładnie wykorzystuje prawa De Morgana: negacja sumy/iloczynu pozwala przechodzić między AND/OR przy jednoczesnym "przenoszeniu" negacji. Dlatego odpowiedź "Tylko bramki NAND" jest właściwa w kontekście pytania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w tym ujęciu?

  • "Tylko bramki OR": sama operacja OR nie pozwoli zbudować wymaganych iloczynów (koniunkcji) ani negacji zmiennych.
  • "Tylko bramki AND": sama operacja AND nie zrealizuje sumowania składników (alternatywy) i również nie zapewnia prostego uzyskania negacji.
  • "Tylko bramki NOR": bramka NOR też bywa traktowana jako uniwersalna, ale standardowo prowadzi do wygodnej realizacji w podejściu NOR–NOR dla postaci POS (iloczynu sum). Tutaj funkcja jest podana w SOP i pytanie wskazuje na De Morgana w kontekście typowego doboru pod NAND–NAND.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz SOP i hasło "De Morgan", najczęściej chodzi o przejście do implementacji NAND–NAND (analogicznie: POS często łączy się z NOR–NOR).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis A' oznacza negację (dopełnienie) sygnału A, czyli logiczne NOT. Jeśli A=1, to A'=0, a jeśli A=0, to A'=1. W zadaniach szkolnych apostrof jest częstym odpowiednikiem kreski nad symbolem (A̅).
Wyłącz wspólny czynnik AB: ABC' + ABC = AB(C' + C). Następnie użyj prawa dopełnienia: C' + C = 1. Otrzymujesz AB·1 = AB. To typowy trik: para różniąca się jedną zmienną redukuje się do części wspólnej.
Prawa De Morgana pozwalają zamieniać negację sumy na iloczyn negacji i odwrotnie. Ponieważ bramka NAND daje "AND z negacją", można budować strukturę, w której negacje "przechodzą" przez poziomy logiki, a na końcu otrzymuje się równoważną funkcję bez użycia wielu typów bramek.
Tak, NAND jest bramką uniwersalną (funkcyjnie pełną): można z niej zbudować NOT, AND i OR, a z tych operacji dowolną funkcję boolowską. W praktyce oznacza to możliwość realizacji całych układów kombinacyjnych w jednej "rodzinie" bramek.
Aby uzyskać NOT z NAND, podaj ten sam sygnał na oba wejścia: NAND(A,A)=¬(A·A)=¬A. To często pierwszy krok w projektowaniu układów "tylko na NAND", bo negacje zmiennych są wtedy łatwo dostępne bez dodatkowych typów bramek.
Postać SOP to suma (OR) kilku składników, z których każdy jest iloczynem (AND) literałów, np. A'BC + AB. Jeśli widzisz zapis "coś razy coś" w członach i plusy między członami, zwykle jest to SOP. Taka postać dobrze pasuje do realizacji NAND–NAND.
Sama bramka AND tworzy tylko koniunkcje, a w funkcji masz również sumę składników (OR) oraz negacje (np. A', C'). Bez dodatkowych przekształceń i elementów realizujących OR/NOT nie da się poprawnie odtworzyć pełnej funkcji wyłącznie operacją AND.
Sama bramka OR nie potrafi tworzyć iloczynów (AND), które są kluczowe w członach typu A'BC czy AB. Dodatkowo potrzebujesz negacji zmiennych. Dlatego realizacja tylko bramkami OR nie odtworzy zależności wymaganych przez funkcję.
Najczęściej wtedy, gdy funkcja jest podana w postaci SOP (suma iloczynów) i pytanie sugeruje użycie praw De Morgana lub realizację w jednej technologii bramek. NAND–NAND jest standardowym schematem: pierwszy poziom tworzy składniki, drugi je "sumuje" po przekształceniu De Morgana.
Najczęstsze pomyłki to: zgubienie negacji przy przechodzeniu De Morgana, brak "podwójnej negacji" na wyjściu, oraz nieuproszczenie funkcji przed implementacją (co zwiększa liczbę bramek). Warto zawsze sprawdzić wynik tabelą prawdy lub w symulatorze logiki.
info

Statystycznie 31% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "F(A,B,C)=A'BC + ABC' + ABC to postać SOP."

Źródła:

  • Wikipedia: De Morgan's laws — https://en.wikipedia.org/wiki/De_Morgan%27s_laws (accessed 2026-03-01)
  • Wikipedia: NAND gate (functional completeness/universal gate) — https://en.wikipedia.org/wiki/NAND_gate (accessed 2026-03-01)
  • Wikipedia: Sum of products — https://en.wikipedia.org/wiki/Sum_of_products (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik z techniki cyfrowej (algebra Boole’a, prawa De Morgana, realizacje SOP/POS)
  • Zadania maturalne/kwalifikacyjne z upraszczania funkcji logicznych i doboru bramek
  • Notatki z realizacji funkcji tylko bramkami NAND (konstrukcje NOT/AND/OR z NAND)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego