KWALIFIKACJA TKO3 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 9.
Załóż, że otrzymujesz mapę terenów kolejowych z zaznaczonym miejscem budowy nowego obiektu. Mapa jest w skali 1:5000. Na mapie odległość między dwoma punktami wynosi 2 cm. Jaką odległość ta wartość reprezentuje w rzeczywistości?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:5000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 5000 cm w terenie.
Dlatego 2 cm to 2 × 5000 cm = 10000 cm. Po przeliczeniu: 10000 cm = 100 m. Zatem odległość rzeczywista wynosi 100 metrów.

Pełne wyjaśnienie:

W skali mapy 1:5000 każda długość mierzona na mapie jest 5000 razy mniejsza niż w terenie. Oznacza to, że:

  • 1 cm na mapie = 5000 cm w rzeczywistości.

W zadaniu odległość na mapie wynosi 2 cm, więc mnożymy ją przez mianownik skali:

2 cm × 5000 = 10000 cm

Następnie trzeba poprawnie zamienić jednostki. Najczęstszy błąd to pozostanie przy centymetrach lub pomylenie przelicznika. Wiemy, że:

  • 100 cm = 1 m, więc 10000 cm = 10000 / 100 m = 100 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 200 metrów – taki wynik wyszedłby np. przy użyciu 4 cm zamiast 2 cm albo przy podwójnym przeskalowaniu.
  • 500 metrów – to błąd polegający na potraktowaniu 1 cm jako 250 m (zawyżenie) lub na złej zamianie cm na m.
  • 1000 metrów – typowy skutek przeoczenia jednego zera w skali (np. mylenie 1:5000 z 1:50000) albo pominięcia przeliczenia jednostek.

Na egzaminie warto stosować prosty schemat: odległość z mapy → mnożenie przez mianownik skali → dopiero potem zamiana na metry/kilometry.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:5000 znaczy, że 1 jednostka na mapie odpowiada 5000 takich samych jednostek w terenie. Np. 1 cm na mapie to 5000 cm w rzeczywistości, czyli 50 m. Zawsze mnożysz długość z mapy przez 5000, a potem zamieniasz jednostki.
Mnożysz odległość z mapy przez mianownik skali: 2 cm × 5000 = 10000 cm. Potem zamieniasz na metry: 10000 cm ÷ 100 = 100 m. Wynik to 100 metrów.
Bo skala nie zmienia jednostek – 1 cm na mapie daje centymetry w terenie. Jeśli nie zamienisz cm na m, łatwo o wynik 10000 "czegoś". Najpierw licz w jednej jednostce (np. cm), a dopiero na końcu zamień na metry lub kilometry.
Najczęściej myli się liczbę zer w skali (5000 vs 50000), odwraca proporcję (dzielenie zamiast mnożenia) albo robi złą zamianę cm na m. Pomaga zapis: 1 cm → 5000 cm → 50 m, a potem mnożenie przez liczbę centymetrów z mapy.
W tej skali 1 cm to 50 m. Więc 2 cm powinno dać około 100 m. Taka "kontrola zdroworozsądkowa" pozwala wychwycić błędy rzędu wielkości, np. gdy wychodzi 1000 m albo 10 m.
Przy planowaniu robót i orientacji w terenie: szacowaniu długości odcinków prac, dojść i dojazdów, rozmieszczeniu materiałów, określaniu odległości od obiektów w pasie kolejowym. To ułatwia przygotowanie pracy, zanim wykona się dokładne pomiary w terenie.
1:5000 to mapa "bardziej szczegółowa": 1 cm = 50 m. W 1:50000 1 cm = 500 m, czyli pokazuje większy obszar, ale mniej detali. Pomylenie skali o jedno zero daje wynik 10 razy większy lub mniejszy.
Tak, jeśli zrobisz to świadomie. Dla 1:5000 możesz zapamiętać: 1 cm = 50 m. Wtedy 2 cm = 2 × 50 m = 100 m. To skrót, ale trzeba go wyprowadzić poprawnie, aby nie popełnić błędu w innych skalach.
Dzielisz odległość terenową przez mianownik skali (w tych samych jednostkach). Np. 100 m = 10000 cm. W skali 1:5000: 10000 cm ÷ 5000 = 2 cm na mapie. Kluczowe jest sprowadzenie wszystkiego do jednej jednostki.
Ćwicz serię krótkich zadań na różnych skalach (np. 1:1000, 1:5000, 1:10000) i zawsze zapisuj jednostki. Stosuj schemat: mapa → mnożenie przez skalę → zamiana jednostek. Na koniec rób szybkie sprawdzenie rzędu wielkości.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skala 1:5000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 5000 cm w terenie.Dlatego 2 cm to 2 × 5000 cm = 10000 cm. Po przeliczeniu: 10000 cm = 100 m.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Skala (kartografia)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(kartografia) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Skala mapy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_mapy (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (PL): "Skala na mapach" – https://pl.khanacademy.org/math/cc-sixth-grade-math/cc-6th-ratios-prop-topic/cc-6th-scale-drawings/v/scale-drawings (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu geografii/geodezji: skala mapy i obliczenia
  • Zestawy zadań ćwiczeniowych z przeliczania skali (1:n) i jednostek
  • Instrukcje wewnętrzne zakładu pracy dotyczące korzystania z map sytuacyjnych w pasie kolejowym (jeśli dostępne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego