KWALIFIKACJA MEC9 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 1.
Załóż, że otrzymujesz zadanie wykonania rysunku technicznego części maszyny, która ma wymiary 50mm ± 0.1mm. Czy ten rodzaj tolerancji jest symetryczny czy niesymetryczny?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis 50 mm ± 0,1 mm oznacza, że dopuszczalne odchylenie od wymiaru nominalnego jest takie samo "w górę" i "w dół". Granice wymiaru wynoszą więc 49,9 mm oraz 50,1 mm, a pole tolerancji jest rozłożone symetrycznie względem 50 mm. Dlatego jest to tolerancja symetryczna.

Pełne wyjaśnienie:

Tolerancja wymiaru na rysunku technicznym określa, w jakich granicach może zmieniać się rzeczywisty wymiar wykonanej części, aby nadal spełniała wymagania konstrukcyjne i montażowe. W zapisie 50 mm ± 0,1 mm liczba 50 mm jest wymiarem nominalnym, a wartość 0,1 mm jest wartością odchyłki.

Symbol ± oznacza, że odchyłka górna i odchyłka dolna mają tę samą wartość bezwzględną. W praktyce można to odczytać jako dwa wymiary graniczne:

  • wymiar minimalny: 50,0 − 0,1 = 49,9 mm,
  • wymiar maksymalny: 50,0 + 0,1 = 50,1 mm.

Skoro odchylenie dopuszczalne jest jednakowe po obu stronach wymiaru nominalnego, mówimy o tolerancji symetrycznej (pole tolerancji jest "wycentrowane" na 50 mm).

Odpowiedź "Niesymetryczny" byłaby poprawna wtedy, gdyby zapis wskazywał różne odchyłki, np. w formie jednostronnej lub dwustronnej niesymetrycznej (dwie różne wartości dla góry i dołu). W tym zadaniu takich danych nie ma, a sam znak ± jednoznacznie wskazuje symetrię.

Odpowiedź "Nie można określić na podstawie podanych informacji" to typowa pułapka: do stwierdzenia symetrii wystarcza sam zapis ±, nie są potrzebne dodatkowe dane o pasowaniu czy chropowatości.

Odpowiedź "Tolerancja nie jest określona" jest błędna, bo tolerancja została podana wprost w zapisie wymiaru. W praktyce umiejętność odczytu takiego oznaczenia pomaga ustalić kryteria kontroli (przyrządy, strategię pomiaru) i ocenić zgodność detalu z rysunkiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza wymiar nominalny 50 mm z tolerancją dwustronną: dopuszczalne odchylenie wynosi 0,1 mm w górę i 0,1 mm w dół. Czyli część jest zgodna, gdy rzeczywisty wymiar mieści się w przedziale 49,9–50,1 mm.
Najprościej po symbolu ±: jeśli obok wymiaru podano jedną wartość po ±, to odchyłka górna i dolna są równe. To właśnie tolerancja symetryczna, bo pole tolerancji jest rozłożone jednakowo wokół wymiaru nominalnego.
Bo znak ± oznacza tę samą wartość odchylenia po obu stronach wymiaru nominalnego. W efekcie granica minimalna jest o tyle samo mniejsza, co granica maksymalna większa, więc środek pola tolerancji pokrywa się z wymiarem nominalnym.
Wymiar minimalny to 50,0 − 0,1 = 49,9 mm, a wymiar maksymalny to 50,0 + 0,1 = 50,1 mm. To są granice, w których musi się zmieścić wykonany detal, aby był zgodny z rysunkiem.
Tolerancja niesymetryczna ma różne odchyłki "w górę" i "w dół", więc pole tolerancji nie jest wycentrowane na wymiarze nominalnym. Na rysunku zwykle widać dwie różne wartości odchyłek albo zapis jednostronny (tylko plus lub tylko minus).
Nie. Symetrię tolerancji ocenia się na podstawie samego zapisu odchyłek przy wymiarze. Pasowanie (np. układ otwór–wałek) jest ważne dla współpracy części, ale nie jest konieczne, by stwierdzić, czy tolerancja jest symetryczna.
Częsty błąd to traktowanie ± jako "około" i pomijanie, że to są ścisłe granice zgodności. Inny błąd to uznanie, że bez dodatkowych informacji nie da się odpowiedzieć, choć ± samo w sobie jednoznacznie wskazuje tolerancję symetryczną.
Stosuje się ją, gdy dopuszczalne odchylenia są jednakowe w obu kierunkach i nie ma potrzeby "faworyzowania" większego lub mniejszego wymiaru. Ułatwia to też kontrolę, bo granice są równo oddalone od wartości nominalnej.
Kontroler porównuje wynik pomiaru z granicami: minimalną i maksymalną. Jeśli wynik mieści się w przedziale, detal jest zgodny. Dobór narzędzia (np. mikrometr, suwmiarka, sprawdzian) zależy od wymaganej dokładności i organizacji kontroli.
Ćwicz odczytywanie wymiarów nominalnych i wyznaczanie wymiarów granicznych dla różnych zapisów: ±, odchyłki jednostronne oraz zapisy z dwiema różnymi odchyłkami. Pomaga też rozwiązywanie krótkich zadań z rysunku maszynowego i metrologii.
info

Około 70% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zapis 50 mm ± 0,1 mm oznacza, że dopuszczalne odchylenie od wymiaru nominalnego jest takie samo "w górę" i "w dół".

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (działy: wymiarowanie, tolerancje i pasowania)
  • Materiały szkolne/CKE z zakresu wymiarowania i tolerowania w rysunku maszynowym
  • Notatki z metrologii warsztatowej: odchyłki graniczne, pole tolerancji, interpretacja wymiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego