KWALIFIKACJA MED9 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 2.
Załóż, że podczas sporządzania receptury doszło do rozlania substancji biologicznie skażonej. Jakie jest odpowiednie postępowanie w takiej sytuacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozlaną substancję biologicznie skażoną należy usunąć w sposób ograniczający rozprzestrzenianie aerozolu i kontakt skóry.
Stosuje się materiały absorbujące, a następnie wykonuje dezynfekcję miejsca zdarzenia zgodnie z procedurą. Pozostałe działania (ignorowanie, zbieranie rękami) zwiększają ryzyko ekspozycji i wtórnego skażenia.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku rozlania substancji biologicznie skażonej kluczowe są dwa cele: zatrzymanie rozprzestrzeniania oraz bezpieczna dekontaminacja miejsca zdarzenia. Dlatego prawidłowe postępowanie polega na użyciu materiałów absorbujących do zebrania rozlanej cieczy, a następnie na dezynfekcji powierzchni zgodnie z przyjętą procedurą (SOP) obowiązującą w danym miejscu pracy.

Takie podejście ogranicza ryzyko: kontaktu ze skórą, przypadkowego przeniesienia materiału na inne powierzchnie (klamki, sprzęt, odzież) oraz kontaminacji krzyżowej w recepturze. W praktyce oznacza to działanie uporządkowane: zabezpieczenie obszaru, zastosowanie chłonnych materiałów do zebrania rozlania, następnie dekontaminacja środkiem i w czasie przewidzianym w procedurze, a na końcu odpowiednie postępowanie z powstałymi odpadami jako potencjalnie skażonymi.

Odpowiedź "Kontynuuj pracę, ignorując rozlaną substancję." jest błędna, bo pozostawienie skażenia powoduje utrzymywanie się źródła narażenia i zwiększa ryzyko rozniesienia zanieczyszczeń po pomieszczeniu (np. na rękawicach, obuwiu, narzędziach).

Odpowiedź "Natychmiast zamknij aptekę i powiadom służby sanitarno-epidemiologiczne." jest zbyt daleko idąca w typowym incydencie punktowego rozlania; standardowo pierwszym krokiem jest wdrożenie procedury sprzątania i dezynfekcji. Zawiadamianie odpowiednich służb może być potrzebne w sytuacjach szczególnych (np. poważna ekspozycja, brak możliwości opanowania zdarzenia), ale nie stanowi uniwersalnej reguły dla każdego rozlania.

Odpowiedź "Zbierz substancję rękami i wyrzuć do zwykłego kosza." jest rażąco niebezpieczna: zwiększa ekspozycję personelu i jest sprzeczna z zasadami higieny oraz bezpiecznego postępowania z odpadami po kontakcie z materiałem potencjalnie zakaźnym.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o rozlania i skażenia zwykle poprawna odpowiedź zawiera elementy: zabezpieczenie, absorpcja/zbieranie bez dotykania, dezynfekcja i postępowanie zgodne z procedurą. Odpowiedzi skrajne (ignorowanie albo natychmiastowe zamykanie placówki) najczęściej są nieprawidłowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To materiał, który może zawierać drobnoustroje lub ich toksyny (np. krew, wydzieliny, materiał zanieczyszczony). W praktyce traktuje się go jako potencjalnie zakaźny, więc wymagane jest ograniczenie kontaktu, zapobieganie rozprzestrzenianiu oraz dekontaminacja zgodnie z procedurą.
Najpierw zabezpiecz miejsce (ogranicz dostęp, nie roznoś skażenia), a potem usuń rozlaną ciecz materiałem chłonnym i wykonaj dezynfekcję powierzchni. Działaj według procedury stanowiskowej, bo określa m.in. środki ochrony i sposób utylizacji odpadów.
Bo rozlanie staje się stałym źródłem narażenia i może zostać przeniesione na inne powierzchnie (sprzęt, opakowania, rękawice). To zwiększa ryzyko ekspozycji personelu i wtórnej kontaminacji miejsca sporządzania leków, co jest szczególnie niebezpieczne w pracy "czystej".
Nie. Samo wytarcie usuwa ciecz, ale nie gwarantuje unieszkodliwienia drobnoustrojów. Prawidłowo łączy się absorpcję (zebranie rozlania) z dezynfekcją odpowiednim preparatem i zachowaniem wymaganego czasu działania, zgodnie z procedurą.
Najczęściej stosuje się rękawice jednorazowe i ochronę odzieży roboczej; w zależności od ryzyka również ochronę oczu i maseczkę. Dobór ŚOI zależy od rodzaju materiału i miejsca rozlania, dlatego na egzaminie kluczowe jest hasło: działaj zgodnie z procedurą.
Zawsze, gdy procedury zakładowe tego wymagają, oraz szczególnie przy ekspozycji personelu (np. kontakt ze skórą, błonami śluzowymi), dużej ilości rozlania lub braku możliwości bezpiecznego opanowania sytuacji. Egzaminowo: rozlanie to incydent BHP, nie "drobna usterka".
Bo zwiększa ryzyko bezpośredniej ekspozycji i rozniesienia materiału na inne powierzchnie (np. przez przypadkowy dotyk). Rękawice nie zastępują prawidłowej techniki sprzątania: używa się materiałów absorbujących i wykonuje dezynfekcję, a odpady traktuje jako potencjalnie skażone.
Odpady powstałe przy sprzątaniu (materiały chłonne, rękawice, czyściwa) traktuje się jako potencjalnie skażone i usuwa zgodnie z zasadami przyjętymi w danej placówce. Nie powinny trafiać do "zwykłego kosza", jeśli procedura przewiduje inną segregację.
Wybór odpowiedzi skrajnej: albo "nic nie rób", albo "zamknij aptekę i wzywaj służby". Najczęściej poprawna jest odpowiedź procedurowa: zebrać bezpiecznie + zdezynfekować i postąpić według SOP. Egzamin sprawdza praktyczne BHP, nie sensacyjne scenariusze.
Ucz się schematów postępowania: zabezpieczenie miejsca, absorpcja, dezynfekcja, utylizacja odpadów oraz higiena rąk. Przećwicz rozróżnienie: mycie usuwa brud, a dezynfekcja inaktywuje drobnoustroje. Na egzaminie szukaj słów: "zgodnie z procedurą".
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe działania (ignorowanie, zbieranie rękami) zwiększają ryzyko ekspozycji i wtórnego skażenia."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), Laboratory Biosafety Manual (LBM), 4th edition, 2020, rozdziały dot. dekontaminacji i postępowania przy rozlaniach
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Biosafety in Microbiological and Biomedical Laboratories (BMBL), 6th Edition, sekcje: Decontamination i Spill Cleanup

Materiały:

  • Instrukcje/SOP obowiązujące w konkretnej aptece dotyczące rozlań i dekontaminacji
  • Podręczniki BHP dla personelu apteki (higiena, dezynfekcja, odpady)
  • Materiały szkoleniowe z podstaw mikrobiologii i epidemiologii dla personelu medycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego