KWALIFIKACJA ELE11 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 14.
Załóżmy, że mamy do czynienia z przepływem powietrza w rurze o średnicy 0.1 m i długości 500 m. Przepływ objętościowy wynosi 0.1 m3/s, a gęstość powietrza wynosi 1.2 kg/m3. Jakie jest ciśnienie dynamiczne powietrza w rurze? Użyj równania Bernoulliego do obliczeń.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ciśnienie dynamiczne wyznacza się ze składnika Bernoulliego: q = 1/2·ρ·v². Najpierw liczysz prędkość v z v = Q/A, gdzie A = π·(d/2)². Dla Q = 0,1 m³/s i d = 0,1 m otrzymuje się v ≈ 12,73 m/s, a więc q ≈ 97 Pa. To nie zgadza się z wartością 1200 Pa przy tych danych.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym ujęciu równania Bernoulliego składnik ciśnienia dynamicznego (związanego z energią kinetyczną strugi) ma postać:

q = 1/2 · ρ · v²

Dlatego kluczowym krokiem jest policzenie średniej prędkości przepływu w rurze ze znanego przepływu objętościowego:

v = Q / A, gdzie dla rury kołowej A = π · (d/2)².

Dane: Q = 0,1 m³/s, d = 0,1 m, ρ = 1,2 kg/m³.

  • Promień r = d/2 = 0,05 m
  • Pole A = π·0,05² ≈ 0,007854 m²
  • Prędkość v = 0,1 / 0,007854 ≈ 12,73 m/s
  • Ciśnienie dynamiczne q = 1/2·1,2·(12,73)² ≈ 0,6·162,1 ≈ 97 Pa

Warto zauważyć, że podana w treści długość rury nie wpływa na q w tym obliczeniu, ponieważ q zależy od prędkości i gęstości (a prędkość wynika z Q i A). Długość byłaby potrzebna dopiero do strat ciśnienia (tarcia), ale do tego konieczne są dodatkowe informacje (np. chropowatość, lepkość, współczynnik oporów, liczba Reynoldsa).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są problematyczne? Wszystkie wartości rzędu setek lub tysięcy Pa wymagają znacznie większej prędkości (albo innej średnicy) niż wynika z Q = 0,1 m³/s i d = 0,1 m. Bez zmiany danych wejściowych nie da się uzyskać 600/1200/2400/4800 Pa ze standardowej definicji q.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj krótką kontrolę sensowności: dla v ok. 10 m/s i ρ ok. 1,2 kg/m³ ciśnienie dynamiczne jest zwykle rzędu dziesiątek Pa, nie tysięcy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ciśnienie dynamiczne to część ciśnienia związana z ruchem strugi (energią kinetyczną). W mechanice płynów opisuje je zależność q = 1/2·ρ·v², gdzie ρ to gęstość, a v to prędkość przepływu. Jednostką jest paskal (Pa).
Najpierw oblicz pole przekroju rury: A = π·(d/2)². Potem użyj zależności v = Q/A, gdzie Q to przepływ objętościowy w m³/s. To standardowy krok przed użyciem Bernoulliego i obliczeń q.
Równanie Bernoulliego łączy energię ciśnienia statycznego, energię kinetyczną (czyli ciśnienie dynamiczne) i energię potencjalną. Dzięki temu wiadomo, skąd bierze się składnik 1/2·ρ·v² oraz jak interpretować go jako "ciśnienie od prędkości".
Nie bezpośrednio. Ciśnienie dynamiczne q zależy od ρ i v, a v wynika z Q i pola A. Długość rury jest istotna przy obliczaniu strat ciśnienia (tarcie, opory miejscowe), ale do tego potrzebujesz dodatkowych danych, których w prostym zadaniu o q zwykle nie ma.
Stosuj układ SI: d w metrach, Q w m³/s, ρ w kg/m³, prędkość v w m/s. Wynik q wyjdzie w paskalach (Pa). Kontrola jednostek pomaga wykryć typowe błędy, np. pomylenie m³/s z m/s albo nieprawidłowe liczenie pola przekroju.
Najczęściej myli się promień ze średnicą w polu A (błąd kwadratowy), pomija współczynnik 1/2 albo źle przelicza Q/A. Częsty jest też błąd "na siłę": próba użycia długości rury w obliczeniu q, choć q z definicji nie zależy od L.
Nie. Ciśnienie dynamiczne q to tylko część związana z ruchem. Ciśnienie całkowite (stagnacyjne) w idealnym przypadku to suma ciśnienia statycznego i dynamicznego: p0 = p + q. W praktyce pomiar zależy od układu (np. rurka Pitota) i strat.
Gdy chcesz wyznaczyć prędkość przepływu lub kontrolować parametry pracy instalacji powietrznych: kanałów, rurociągów technologicznych, układów wentylacyjnych. W energetyce i utrzymaniu ruchu pomaga to w diagnostyce spadków wydajności (np. zapchane filtry).
Zrób szybki "szacunek z głowy": dla powietrza ρ ≈ 1,2 kg/m³. Jeśli v ≈ 10 m/s, to q ≈ 1/2·1,2·100 ≈ 60 Pa. Wyniki rzędu tysięcy Pa zwykle oznaczają bardzo duże prędkości (kilkadziesiąt m/s) albo błąd w polu A.
Ćwicz schemat: 1) pole przekroju A, 2) prędkość v = Q/A, 3) q = 1/2·ρ·v², 4) kontrola jednostek i sensowności wyniku. Warto też pamiętać typowe rzędy wielkości q dla powietrza i wody.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Ciśnienie dynamiczne wyznacza się ze składnika Bernoulliego: q = 1/2·ρ·v²."

Źródła:

  • Wikipedia: Dynamic pressure — https://en.wikipedia.org/wiki/Dynamic_pressure - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: Bernoulli's principle — https://en.wikipedia.org/wiki/Bernoulli%27s_principle - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: Volumetric flow rate — https://en.wikipedia.org/wiki/Volumetric_flow_rate - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik mechaniki płynów (działy: równanie Bernoulliego, przepływ w przewodach)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw przepływu w kanałach/rurach (przeliczenia Q↔v)
  • Zestawy zadań rachunkowych z hydrostatyki i aerodynamiki technicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego