KWALIFIKACJA ELE1 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 18.
Załóżmy, że mierzysz napięcie na końcach rezystora w obwodzie, używając multimetru ustawionego na zakres 20V. Odczyt wynosi 15,6V. Czy pomiar był wykonany poprawnie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakres 20 V oznacza, że multimetr może wskazać napięcie do ok. 20 V (w danym trybie). Odczyt 15,6 V mieści się w tym zakresie, więc nie doszło do przekroczenia zakresu i pomiar jest wykonany poprawnie pod kątem doboru zakresu. Błędne byłoby ustawienie na pomiar prądu.

Pełne wyjaśnienie:

W multimetrze ustawienie zakresu (np. 20 V) określa maksymalną wartość napięcia, jaką można poprawnie zmierzyć w danym ustawieniu i trybie (zwykle osobno dla V⎓ i V~). Jeśli mierzysz napięcie na końcach rezystora i widzisz 15,6 V przy zakresie 20 V, to sam dobór zakresu jest właściwy, ponieważ 15,6 jest mniejsze od 20.

W praktyce dobór zakresu ocenia się tak:

  • gdy wskazanie mieści się w zakresie – odczyt jest możliwy i zwykle stabilny,
  • gdy wskazanie przekracza zakres – miernik może pokazać przepełnienie (np. "1", "OL") albo wynik będzie nieprawidłowy; wtedy wybiera się wyższy zakres.

Stwierdzenie "Nie, ponieważ napięcie przekroczyło zakres multimetru" jest niezgodne z danymi liczbowymi: 15,6 V nie przekracza 20 V. Odpowiedź sugerująca, że "multimetr powinien być ustawiony na zakres prądu, a nie napięcia" miesza wielkości fizyczne: spadek na rezystorze mierzy się w woltach, a pomiar prądu wymaga innego podłączenia (szeregowo) i często innego gniazda w mierniku, co może prowadzić do błędów lub uszkodzeń.

Twierdzenie "Tak, ale tylko jeśli rezystor był jedynym elementem w obwodzie" jest mylące. Napięcie na rezystorze można mierzyć także w bardziej złożonych obwodach; ważne jest poprawne przyłożenie sond do jego końców i właściwy tryb pomiaru. Na egzaminie warto pamiętać: napięcie mierzymy równolegle, a dobór zakresu oceniamy przez porównanie wyniku z ustawioną wartością graniczną.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw ustaw wyższy zakres niż się spodziewasz, a potem schodź niżej dla lepszej rozdzielczości. Jeśli miernik pokazuje przepełnienie (np. OL), wybierz wyższy zakres. Zasada: wynik musi mieścić się w ustawionym zakresie dla danego trybu V⎓ lub V~.
Oznacza, że w tym ustawieniu miernik jest przeznaczony do pomiaru napięć do około 20 V (w danym trybie). Gdy wynik jest mniejszy (np. 15,6 V), odczyt jest poprawny. Gdy jest większy, pojawi się przepełnienie lub błędne wskazanie i trzeba wybrać wyższy zakres.
Napięcie to różnica potencjałów między dwoma punktami, więc sondy przykłada się do końców elementu (połączenie równoległe). Dzięki temu mierzysz spadek napięcia na rezystorze bez przerywania obwodu. Pomiar szeregowy jest typowy dla prądu, nie dla napięcia.
Tak, bo liczbowo 15,6 jest mniejsze niż 20, więc nie ma przekroczenia zakresu. Na egzaminie zwróć uwagę, że poprawność dotyczy tu doboru zakresu. Dodatkowo warto pamiętać o właściwym trybie (V⎓ lub V~) i poprawnym podłączeniu przewodów do gniazd miernika.
Gdy pojawia się przepełnienie (często OL lub "1" z lewej strony), wskazanie "ucieka" poza skalę albo odczyt jest nielogiczny. Wtedy trzeba przełączyć na wyższy zakres. Jeśli masz miernik automatyczny, problem dotyczy bardziej wyboru trybu (V, A, Ω) niż samego zakresu.
Pomiar prądu wymaga włączenia miernika szeregowo, bo miernik w trybie A ma małą rezystancję wewnętrzną. Podłączenie równoległe w trybie prądu może zrobić zwarcie i przepalić bezpiecznik w mierniku lub uszkodzić obwód. Dlatego wybór trybu jest kluczowy.
Najczęstsze to: ustawienie złego trybu (A zamiast V), wpięcie przewodu do złego gniazda (np. 10A), pomiar AC przy napięciu DC lub odwrotnie, oraz zbyt niski zakres powodujący przepełnienie. Na egzaminie czytaj dokładnie: co mierzysz i gdzie przykładasz sondy.
Nie. Napięcie na rezystorze można mierzyć w dowolnym obwodzie, o ile masz dostęp do jego końców i mierzysz między tymi dwoma punktami. Jedyny warunek to poprawne podłączenie miernika (równolegle) oraz właściwy tryb i zakres, aby odczyt był wiarygodny.
Sprawdź maksymalne dopuszczalne napięcie dla wejścia miernika (z obudowy i instrukcji), wybierz odpowiedni tryb (V⎓/V~) i zacznij od wyższego zakresu. Upewnij się też, że przewody są w gniazdach COM i V. Unikaj przełączania zakresów pod dużym obciążeniem, jeśli producent tego zabrania.
V⎓ (DC) jest oznaczane linią prostą (często z linią przerywaną pod spodem), a V~ (AC) znakiem fali. Wybór złego trybu może dać zaniżony lub niestabilny wynik. Na egzaminie dopasuj tryb do źródła: bateria/zasilacz DC → V⎓, sieć 230 V → V~.
info

Około 82% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zakres 20 V oznacza, że multimetr może wskazać napięcie do ok. 20 V (w danym trybie).

Źródła:

  • Fluke 115 True-RMS Digital Multimeter – Users Manual, rozdział "Measuring Voltage" (PDF): https://dam-assets.fluke.com/s3fs-public/115_____umeng0100.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Fluke 117 Electrician’s Multimeter – Users Manual, sekcja "Voltage Measurements" (PDF): https://dam-assets.fluke.com/s3fs-public/117_____umeng0200.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Keysight U1230 Series Handheld Digital Multimeters – User’s Guide, część "Measure Voltage" (PDF): https://literature.cdn.keysight.com/litweb/pdf/U1230-90001.pdf (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi multimetrów (rozdziały: pomiar napięcia DC/AC, dobór zakresu)
  • Podstawy elektrotechniki: napięcie, prąd, prawo Ohma (podręcznik szkolny)
  • Materiały BHP dotyczące bezpiecznych pomiarów w obwodach elektrycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego