KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 16.
Załóżmy, że otrzymujesz wniosek o udostępnienie akt, który nie zawiera celu udostępnienia. Jak powinieneś postąpić?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak celu udostępnienia to istotny brak, bo utrudnia ocenę podstawy i zakresu dostępu do akt oraz właściwe udokumentowanie udostępnienia. Prawidłowe działanie to kontakt z wnioskodawcą i wezwanie do uzupełnienia informacji, zamiast odrzucać wniosek automatycznie lub udostępniać akta bez weryfikacji.
To minimalizuje ryzyko nieuprawnionego dostępu.

Pełne wyjaśnienie:

Cel udostępnienia jest praktycznie kluczową informacją we wniosku o udostępnienie akt, ponieważ wpływa na to, czy udostępnienie jest dopuszczalne, w jakim zakresie i w jakiej formie (np. wgląd na miejscu, kopia, wypis). Ułatwia też prawidłowe udokumentowanie czynności archiwum: kto uzyskał dostęp, do jakiej dokumentacji i z jakiego powodu.

Dlatego właściwą reakcją na wniosek bez wskazanego celu jest skontaktowanie się z osobą składającą wniosek i poproszenie o uzupełnienie tej informacji. W praktyce oznacza to wezwanie do uzupełnienia braków (telefonicznie lub pisemnie), aby archiwum mogło rzetelnie ocenić uprawnienie oraz ewentualne ograniczenia w udostępnieniu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo prowadzą do ryzyk organizacyjnych i prawnych:

  • "Odrzucić wniosek" – często jest to działanie zbyt daleko idące. Standardem w obsłudze spraw jest najpierw umożliwienie uzupełnienia braków, zwłaszcza gdy brak dotyczy informacji, którą wnioskodawca może łatwo doprecyzować.
  • "Zaakceptować wniosek i samodzielnie ustalić cel" – archiwum nie powinno domniemywać intencji wnioskodawcy. "Ustalanie celu" bez potwierdzenia od strony może skutkować błędną kwalifikacją sprawy i udostępnieniem nieadekwatnego zakresu dokumentów.
  • "Udostępnić akta natychmiast" – pomija etap weryfikacji przesłanek udostępnienia, co może prowadzić do ujawnienia informacji nieuprawnionej osobie oraz braku rozliczalności udostępnienia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się braki we wniosku, najczęściej prawidłowa procedura polega na uzupełnieniu danych u źródła (kontakt z wnioskodawcą), a dopiero potem na decyzji o udostępnieniu lub odmowie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Cel udostępnienia to informacja, po co wnioskodawca chce uzyskać dostęp do akt (np. do sprawy urzędowej, do celów dowodowych, do kwerendy). Pomaga określić zakres udostępnienia i sprawdzić, czy wnioskodawca ma podstawę do wglądu lub otrzymania kopii.
Najczęściej należy skontaktować się z wnioskodawcą i poprosić o uzupełnienie brakujących danych, zanim podejmie się decyzję. Dzięki temu archiwum może rzetelnie ocenić uprawnienia, zakres i formę udostępnienia oraz prawidłowo odnotować czynność w rejestrach.
Brak celu utrudnia ocenę dopuszczalności udostępnienia i może prowadzić do ujawnienia dokumentów osobie nieuprawnionej lub w zbyt szerokim zakresie. W praktyce zwiększa to ryzyko naruszenia zasad ochrony informacji oraz błędów w dokumentowaniu, komu i w jakim trybie udostępniono akta.
Nie jest to dobre rozwiązanie. Archiwista nie powinien domniemywać intencji wnioskodawcy, bo łatwo o pomyłkę w kwalifikacji sprawy i niewłaściwy zakres udostępnienia. Poprawna praktyka to uzyskanie doprecyzowania od osoby składającej wniosek i udokumentowanie tego w aktach sprawy.
Zwykle potrzebne są dane identyfikujące wnioskodawcę, wskazanie jakich akt dotyczy wniosek (sygnatura/temat/sprawa), forma udostępnienia (wgląd/kopia) oraz cel lub podstawa wnioskowania. Dokładny zestaw wymagań zależy od procedur jednostki i rodzaju dokumentacji.
Odmowa może być zasadna, gdy nawet po doprecyzowaniu wniosek nie spełnia warunków (np. brak uprawnienia do dostępu, ograniczenia wynikające z ochrony informacji, brak możliwości udostępnienia w żądanej formie). W przypadku braków formalnych częściej zaczyna się od wezwania do uzupełnienia.
Najbezpieczniej zrobić to w sposób pozostawiający ślad: pismo/e-mail, adnotacja służbowa z rozmowy telefonicznej, wpis w rejestrze spraw lub systemie kancelaryjnym. Ważne, aby było wiadomo, jakiej informacji brakowało, kiedy poproszono o uzupełnienie i co wnioskodawca doprecyzował.
Częste błędy to wybór odpowiedzi "odrzucić wniosek" jako pozornie najbezpieczniejszej, pomijanie etapu weryfikacji uprawnień lub przekonanie, że archiwista może sam "ustalić" brakujące elementy. Na egzaminie warto szukać rozwiązań proceduralnych: uzupełnij → zweryfikuj → zdecyduj.
Tak. Cel pomaga ustalić, jakie dokumenty są rzeczywiście potrzebne i czy można ograniczyć zakres do minimum niezbędnego. W praktyce może to oznaczać udostępnienie tylko części akt, określonych tomów lub konkretnych dokumentów, zamiast całej teczki, gdy nie jest to konieczne.
Ucz się schematów postępowania: przyjęcie wniosku, weryfikacja kompletności, uzupełnienie braków, sprawdzenie uprawnień, decyzja i rejestracja udostępnienia. Ćwicz na przykładach: co robisz, gdy brakuje danych, gdy wnioskodawca chce zbyt szeroki zakres lub gdy dokumenty zawierają informacje wrażliwe.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że brak celu udostępnienia to istotny brak, bo utrudnia ocenę podstawy i zakresu dostępu do akt oraz właściwe udokumentowanie udostępnienia.

Źródła:

  • Regulation (EU) 2016/679 (GDPR), Article 5(1)(b) (purpose limitation) and Article 5(1)(c) (data minimisation)
  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu udostępniania dokumentacji w archiwach zakładowych (procedury, wzory wniosków)
  • Komentarze i poradniki dotyczące prowadzenia archiwum zakładowego i obiegu dokumentacji
  • Wytyczne z ochrony danych osobowych dotyczące udostępniania dokumentów zawierających dane

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego