KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 34.
Załóżmy, że prowadzisz badania na temat zanieczyszczenia gleby w określonym obszarze. Poniżej znajduje się tabela z wynikami analizy próbek gleby:
Lp. Pb [mg/kg] Zn [mg/kg] Cd [mg/kg]
1 20 100 0.5
2 30 200 0.8
3 25 150 0.6
Na podstawie tych danych, które metal ciężki jest najbardziej obecny w badanych próbkach gleby?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać metal najbardziej obecny, porównuje się wartości stężeń w tabeli. Dla Zn podane wyniki (100, 200, 150 mg/kg) są wielokrotnie wyższe niż dla Pb (20–30 mg/kg) i Cd (0,5–0,8 mg/kg). W badanych próbkach najwyższe stężenia dotyczą więc cynku.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu podano wyniki oznaczeń trzech metali ciężkich w trzech próbkach gleby. "Najbardziej obecny" w takim ujęciu oznacza metal o najwyższych wartościach stężenia w danych pomiarowych (mg/kg) w porównaniu do pozostałych.

Porównanie kolumn:

  • Zn [mg/kg]: 100, 200, 150
  • Pb [mg/kg]: 20, 30, 25
  • Cd [mg/kg]: 0,5; 0,8; 0,6

W każdej próbce wartości dla cynku są zdecydowanie największe liczbowo. Przykładowo w próbce 2: Zn = 200 mg/kg, podczas gdy Pb = 30 mg/kg, a Cd = 0,8 mg/kg. Z tego wynika, że odpowiedź "Cynk (Zn)" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne:

  • "Ołów (Pb)" – mimo że jest istotnym zanieczyszczeniem, w danych ma niższe stężenia niż cynk w każdej z próbek, więc nie jest "najbardziej obecny".
  • "Kadmu (Cd)" – kadm często budzi skojarzenia z wysoką toksycznością, ale w tabeli ma wartości poniżej 1 mg/kg, czyli zdecydowanie niższe niż pozostałe metale.
  • "Wszystkie są obecne w równych ilościach" – liczby w tabeli wyraźnie się różnią między metalami, więc stwierdzenie o "równych ilościach" nie zgadza się z danymi.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach tabelarycznych najpierw sprawdź, co dokładnie porównujesz (tu: stężenia w mg/kg), a dopiero potem wybieraj metal o największych wartościach; nie kieruj się samą "groźnością" substancji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
mg/kg oznacza masę substancji w miligramach przypadającą na 1 kilogram badanej gleby (zwykle suchej masy). To standardowy sposób podawania stężeń zanieczyszczeń w glebach. Ułatwia porównywanie próbek i ocenę, który składnik występuje w większej ilości.
Najpierw porównaj wartości w każdej kolumnie (Zn, Pb, Cd), a potem sprawdź, która kolumna ma największe liczby w większości lub we wszystkich próbkach. W tym zadaniu wartości Zn są najwyższe w każdym wierszu, więc wniosek jest jednoznaczny.
Ponieważ w danych liczbowych stężenia cynku (100, 200, 150 mg/kg) są wielokrotnie większe niż stężenia ołowiu (20–30 mg/kg) i kadmu (0,5–0,8 mg/kg). "Najbardziej obecny" oznacza tu najwyższe stężenie w podanych wynikach.
W takich prostych pytaniach szkolnych zwykle chodzi o porównanie poziomów stężeń w zestawie danych (największe wartości w tabeli). Gdyby autor wymagał średniej lub sumy, powinno to być doprecyzowane w treści. Tu wystarcza odczyt i porównanie liczb.
Toksyczność nie jest tym samym co "najbardziej obecny". Kadm bywa groźniejszy, ale w tej tabeli ma stężenia poniżej 1 mg/kg, czyli znacznie niższe od pozostałych metali. Zadanie sprawdza interpretację danych, a nie ocenę ryzyka na podstawie właściwości.
Częste pomyłki to: odczyt wartości z niewłaściwej kolumny, porównanie tylko pierwszego wiersza, pominięcie jednostek oraz kierowanie się skojarzeniami (np. "ołów zawsze najgorszy"), zamiast analizą liczb. Pomaga zaznaczenie największych wartości w każdym wierszu.
Same liczby mówią, który metal ma najwyższe stężenia w próbkach, ale do formalnej oceny "zanieczyszczenia" zwykle potrzebne są kryteria/limity oraz informacja o sposobie poboru próbek i typie terenu. W tym pytaniu nie porównuje się do norm, tylko do siebie nawzajem.
W praktyce terenowej pobiera się próbki z określonej głębokości i siatki punktów, często tworząc próbki mieszane (zbiorcze) z kilku podpróbek, aby ograniczyć wpływ lokalnych różnic. Ważne są czyste narzędzia, opis próbek i unikanie zanieczyszczenia krzyżowego.
W zależności od celu badań i potencjalnych źródeł emisji często oznacza się też m.in. miedź, nikiel, chrom czy rtęć. Dobór listy zależy od historii terenu (przemysł, komunikacja, składowiska) i planowanego sposobu użytkowania gruntu.
Ćwicz czytanie tabel i wykresów: wskazywanie maksimum, minimum, trendu i porównań między parametrami. Utrwal jednostki (mg/kg, mg/l) i sens fizyczny wielkości. Na egzaminie najpierw ustal, co jest porównywane, a potem dopiero wybieraj odpowiedź.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Aby wskazać metal najbardziej obecny, porównuje się wartości stężeń w tabeli."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z chemii środowiska: metale ciężkie w glebach
  • Podstawy statystyki opisowej dla danych środowiskowych (średnia, maksimum, trend)
  • Wytyczne/poradniki metodyczne dotyczące monitoringu gleb (pobór próbek, interpretacja wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego