W diagnozie terapeutycznej (także w terapii zajęciowej) ważne jest dopasowanie narzędzia do konkretnej domeny, którą chcemy ocenić. Spośród podanych propozycji Test MMSE (Mini-Mental State Examination) jest narzędziem przesiewowym ukierunkowanym na funkcje poznawcze: orientację, uwagę, pamięć, nazywanie, rozumienie poleceń, powtarzanie i elementy funkcji językowych oraz konstrukcyjnych. Tego typu ocena pomaga oszacować, czy trudności w funkcjonowaniu wynikają m.in. z deficytów poznawczych, co ma bezpośrednie przełożenie na planowanie aktywności, instruktaż, stopniowanie trudności zadań i bezpieczeństwo.
Pozostałe narzędzia dotyczą innych obszarów i dlatego nie są "najbardziej odpowiednie", jeśli celem jest ocena poznawcza/psychiczna w sensie przesiewu funkcji poznawczych:
- Skala Glasgow (GCS) służy do oceny poziomu świadomości/przytomności na podstawie reakcji: otwierania oczu, odpowiedzi słownej i reakcji ruchowej. Jest typowa dla ostrych stanów (np. urazy, zaburzenia świadomości), a nie do oceny funkcji poznawczych w ujęciu przesiewowym.
- Skala Barthel mierzy samodzielność w podstawowych czynnościach dnia codziennego (ADL), takich jak jedzenie, toaleta, ubieranie, przemieszczanie. To narzędzie funkcjonalne, przydatne np. w rehabilitacji i opiece długoterminowej, ale nie diagnozuje procesów poznawczych.
- Test Tinetti ocenia równowagę i chód, a więc ryzyko upadku i sprawność lokomocji. Jest użyteczny przy problemach motorycznych, geriatrycznych czy neurologicznych, jednak nie odpowiada na pytanie o stan poznawczy.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się skale z różnych dziedzin, warto zadać sobie pytanie: "Co dokładnie mierzy to narzędzie?" i dopasować je do celu oceny (poznawcza vs ADL vs świadomość vs równowaga/chód). To ogranicza ryzyko wyboru na podstawie samej znajomości nazwy.
