KWALIFIKACJA CHM3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 1.
Zamieszczony piktogram przedstawia substancję o klasie i kategorii zagrożenia:
Ilustracja przedstawia piktogram ostrzegawczy, który jest używany do oznaczania niebezpiecznych substancji chemicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Piktogram "wybuchająca bomba" odnosi się do zagrożeń wybuchowych. Oznacza substancje i mieszaniny, które mogą wybuchać wskutek uderzenia, tarcia, ogrzania lub działania płomienia, w tym także "niestabilne materiały wybuchowe". Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych symboli: butli (gazy pod ciśnieniem) oraz płomienia/płomienia nad kółkiem (palne/utleniające).

Pełne wyjaśnienie:

W systemie oznakowania GHS/CLP piktogramy mają za zadanie szybko wskazać dominujący typ zagrożenia fizycznego wynikający z właściwości substancji lub mieszaniny. Jeśli na etykiecie widzisz symbol przedstawiający "wybuchającą bombę", jest to jednoznaczna informacja, że mamy do czynienia z zagrożeniem związanym z wybuchem.

Odpowiedź "niestabilne materiały wybuchowe" jest właściwa, ponieważ ta grupa obejmuje materiały wybuchowe, które mogą reagować gwałtownie i nieprzewidywalnie (np. pod wpływem bodźców mechanicznych lub termicznych). Piktogram wskazuje na ryzyko gwałtownego rozkładu z wydzieleniem dużej ilości energii, co w praktyce oznacza konieczność szczególnie rygorystycznych zasad składowania, unikania wstrząsów oraz kontroli temperatury.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "sprężone gazy pod ciśnieniem" rozpoznaje się po piktogramie z butlą. To inny rodzaj ryzyka: nagłe uwolnienie gazu, rozerwanie pojemnika, odmrożenia (dla gazów skroplonych) – ale nie jest to piktogram wybuchu.
  • "gazy utleniające, kategoria zagrożenia 1" odpowiada piktogramowi płomień nad kółkiem. Utleniacz nie musi być palny sam w sobie, ale intensyfikuje spalanie innych materiałów. To charakterystycznie inny znak niż "wybuchająca bomba".
  • "gazy łatwopalne, kategoria zagrożenia 1" łączy się z piktogramem płomień. Tu kluczowe jest ryzyko zapłonu i pożaru, a nie detonacji czy gwałtownej eksplozji klasy materiałów wybuchowych.

Wskazówka egzaminacyjna: ucz się piktogramów parami "łatwo pomylić". Najczęstsze pomyłki to: płomień vs płomień nad kółkiem oraz butla vs inne znaki zagrożeń fizycznych. Przy "wybuchającej bombie" zawsze myśl: materiały wybuchowe/reaktywne z ryzykiem eksplozji, a nie "po prostu coś niebezpiecznego".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To piktogram zagrożeń wybuchowych. Informuje, że substancja lub mieszanina może gwałtownie eksplodować (np. od ciepła, uderzenia lub tarcia). W praktyce oznacza konieczność ograniczania bodźców mechanicznych, kontroli temperatury i ścisłego przestrzegania zasad magazynowania.
Materiały wybuchowe mają symbol "wybuchającej bomby". Gazy pod ciśnieniem oznacza się piktogramem z butlą. Różnica wynika z rodzaju ryzyka: przy gazach chodzi o rozerwanie pojemnika i gwałtowne uwolnienie, a przy materiałach wybuchowych o reakcję wybuchową materiału.
Piktogram "płomień" dotyczy przede wszystkim łatwopalności (ryzyko zapłonu i pożaru). "Wybuchająca bomba" wskazuje na zagrożenie wybuchem, czyli gwałtowne wydzielenie energii i możliwość detonacji. To inne mechanizmy i inne środki zapobiegania w zakładzie.
To materiały wybuchowe o podwyższonej skłonności do niekontrolowanej, gwałtownej reakcji, które mogą być szczególnie wrażliwe na bodźce (np. ogrzanie, wstrząs, tarcie). Ich oznakowanie ma ostrzegać, że nawet niewielkie odchylenia warunków mogą prowadzić do wybuchu.
Najczęściej mylone są znaki dla zagrożeń fizycznych: butla (gazy pod ciśnieniem), płomień (łatwopalne) oraz płomień nad kółkiem (utleniające). Pomaga zapamiętanie, że tylko "wybuchająca bomba" wskazuje bezpośrednio ryzyko eksplozji.
Najczęściej przy surowcach lub półproduktach o właściwościach reaktywnych, w laboratoriach zakładowych oraz w obszarach magazynowania odczynników specjalnych. Operator powinien wtedy zwracać uwagę na procedury: ograniczenie źródeł ciepła, unikanie wstrząsów oraz właściwe strefowanie i segregację materiałów.
Typowy błąd to wybór "płomienia" zamiast "płomienia nad kółkiem". Utleniacz nie musi być palny, ale podtrzymuje lub intensyfikuje spalanie innych substancji. Dlatego ma osobny symbol. Na egzaminie warto patrzeć, czy pod płomieniem jest wyraźne kółko.
Nie zawsze. Oznacza, że istnieje istotne ryzyko wybuchu w określonych warunkach (np. podgrzanie, uderzenie, tarcie, zapłon). Z tego powodu wymaga się kontroli warunków procesu i magazynowania. W praktyce kluczowe są instrukcje technologiczne i karta charakterystyki.
Ucz się zestawem: nazwa piktogramu → rodzaj zagrożenia → typowy przykład. Dodatkowo ćwicz rozróżnianie podobnych ikon (płomień vs płomień nad kółkiem, butla vs inne). Pomaga też praca na kartach charakterystyki: znajdź piktogram i dopasuj do niego opis zagrożeń.
Najważniejsze są: eliminacja źródeł zapłonu i ciepła, ograniczenie wstrząsów i tarcia, kontrola temperatury, właściwe opakowania i segregacja magazynowa, a także ścisłe przestrzeganie procedur. W sytuacji awaryjnej decydują szybka izolacja strefy i postępowanie zgodne z instrukcjami zakładowymi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Piktogram "wybuchająca bomba" odnosi się do zagrożeń wybuchowych."

Źródła:

  • ECHA (European Chemicals Agency), "Pictograms (CLP)", https://echa.europa.eu/pictograms - dostęp 2026-02-28
  • UNECE, "Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS)", (tzw. Purple Book), https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 - dostęp 2026-02-28
  • ECHA, "Understanding CLP", https://echa.europa.eu/regulations/clp/understanding-clp - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP z piktogramów i oznakowania substancji niebezpiecznych (GHS/CLP)
  • Karty charakterystyki (SDS) – sekcje dot. identyfikacji zagrożeń i środków ostrożności
  • Przewodniki/poradniki ECHA dotyczące CLP (oznaczenia, etykietowanie, piktogramy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego