KWALIFIKACJA INF2 + INF3 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 19.
Zamieszczony schemat przedstawia
Ilustracja przedstawia schemat blokowy multipleksera, który jest urządzeniem elektronicznym używanym do wybierania jednego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Multiplekser wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i przekazuje go na pojedyncze wyjście. Na schemacie widać 8 wejść danych oznaczonych 0–7, trzy linie sterujące A, B, C (bo 23=8) oraz jedno wyjście, co odpowiada układowi MUX 8:1, a nie DEMUX (1→wiele).

Pełne wyjaśnienie:

Symbol przedstawia multiplekser (MUX), czyli układ kombinacyjny pełniący rolę przełącznika elektronicznego: wybiera jedno z wielu wejść danych i podaje je na jedno wyjście.

Na rysunku widać cechy typowe dla multipleksera 8:1:

  • 8 wejść danych po lewej stronie, opisanych 0–7 (D0…D7),
  • 3 linie sterujące/adresowe doprowadzone od dołu, oznaczone A, B, C,
  • 1 wyjście po prawej stronie (Y),
  • graficzny "klin"/trójkąt zbiegający do jednego punktu po stronie wyjścia (kierunek wiele → jeden).

Trzy linie sterujące są logiczne również z zależności 2n=m, gdzie m to liczba wejść danych, a n to liczba bitów adresu. Dla 8 wejść mamy 23=8, więc potrzebne są dokładnie trzy bity (A, B, C), które kodują wybór jednego kanału (000…111).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Demultiplekser" działa odwrotnie: ma zwykle jedno wejście i wiele wyjść (kierunek jeden → wiele). Jego symbol graficzny odpowiada "rozchodzeniu" sygnału na kilka wyjść, a nie zbieżności do jednego wyjścia.
  • "Konwerter" to ogólna nazwa urządzenia/układu zmieniającego format lub rodzaj sygnału (np. A/C, C/A, poziomy logiczne, standardy transmisji). Taki element nie jest rozpoznawany poprzez układ 8 wejść + 3 linie adresowe + 1 wyjście.
  • "Mieszacz" (mixer) dotyczy mieszania sygnałów (często w technice radiowej/modulacji), a nie selekcji jednego z wielu wejść. Samo "wiele linii" nie oznacza mieszania; w MUX pozostałe kanały są blokowane, a na wyjściu pojawia się tylko wybrany sygnał.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz wiele wejść danych, mało linii adresowych i jedno wyjście, to niemal zawsze jest to multiplekser. Jeśli jest jedno wejście i wiele wyjść z liniami wyboru, wtedy rozważ demultiplekser.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Multiplekser (MUX) to układ kombinacyjny, który wybiera jedno z wielu wejść danych i przekazuje je na jedno wyjście. Wybór realizują linie sterujące (adresowe). Dzięki temu można przełączać źródła sygnału bez ręcznego przepinania połączeń.
Typowy MUX 8:1 ma 8 wejść danych (często opisanych 0–7), 3 wejścia sterujące (A, B, C) i 1 wyjście. Graficznie często widać "zbieganie" wielu linii do jednego punktu po stronie wyjścia (kierunek wiele → jeden).
Liczba linii sterujących wynika z kodowania wyboru wejścia. Aby wybrać 1 z 8 kanałów, potrzeba 3 bitów adresu, bo 23=8. Te bity (A, B, C) wskazują, które wejście danych ma zostać przepuszczone na wyjście.
Multiplekser wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i podaje go na jedno wyjście (wiele → jeden). Demultiplekser robi odwrotnie: bierze jedno wejście i kieruje je na jedno z wielu wyjść (jeden → wiele), również sterowane liniami wyboru.
W logice cyfrowej taki układ połączony z wejściami wyboru bardzo często oznacza MUX, ale warto sprawdzić jeszcze linie sterujące (np. A, B, C) oraz symbol "selekcji". Jeśli jest 1 wejście i wiele wyjść, to będzie DEMUX. Zawsze analizuj kierunek funkcji.
Wejścia A, B, C tworzą 3-bitowy adres (np. 000…111). Ten adres wskazuje numer wejścia danych (0…7), które zostaje połączone z wyjściem. Pozostałe wejścia są w danej chwili "odłączone" logicznie, więc na wyjściu pojawia się tylko wybrany sygnał.
Najczęściej myli się MUX z DEMUX, bo oba mają linie wyboru. Klucz to policzenie: MUX ma wiele wejść danych i jedno wyjście, DEMUX ma jedno wejście danych i wiele wyjść. Drugi błąd to złe dopasowanie 2n do liczby kanałów.
Konwerter zwykle oznacza zmianę rodzaju lub formatu sygnału (np. analog/cyfra, standard napięć, interfejs). Symbol MUX pokazuje selekcję kanału: wiele wejść, linie adresowe i jedno wyjście. To nie jest przekształcanie sygnału, tylko wybieranie źródła.
Funkcja wyboru jednego z wielu sygnałów występuje w urządzeniach z logiką sterującą, np. w modułach wejść/wyjść, przełączaniu źródeł danych w torach cyfrowych, testowaniu linii oraz w rozwiązaniach, gdzie trzeba zmniejszyć liczbę torów przez selekcję sygnałów.
Użyj reguły 2n=m, gdzie m to liczba wejść danych (lub wyjść w DEMUX), a n to liczba linii wyboru. Dla 8 kanałów wychodzi n=3, dla 4 kanałów n=2, dla 16 kanałów n=4. To szybki test na schemacie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Multiplekser wybiera jeden z wielu sygnałów wejściowych i przekazuje go na pojedyncze wyjście."

Źródła:

  • Texas Instruments, "SN74HC151 8-Line to 1-Line Data Selector/Multiplexer" (datasheet), https://www.ti.com/lit/ds/symlink/sn74hc151.pdf - dostęp 2026-03-01
  • Nexperia, "74HC151; 8-input multiplexer" (Product data sheet), https://assets.nexperia.com/documents/data-sheet/74HC_HCT151.pdf - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia, hasło: "Multiplexer", https://en.wikipedia.org/wiki/Multiplexer - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Notatki/rozdziały z logiki cyfrowej: układy kombinacyjne (MUX/DEMUX, dekodery, enkodery)
  • Karty katalogowe układów 74HC151/74LS151 (MUX 8:1) – analiza symboli i tabel prawdy
  • Ćwiczenia z rozpoznawania symboli na schematach logicznych (wejścia danych, linie adresowe, wyjścia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego