KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Zanieczyszczenie gleb w wyniku działalności rolniczej jest spowodowane przede wszystkim
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zanieczyszczenia gleb na obszarach rolniczych są najczęściej powiązane z wprowadzaniem do środowiska substancji chemicznych stosowanych w uprawach.
Dlatego odpowiedź "stosowaniem pestycydów" jest właściwa: to właśnie środki ochrony roślin mogą pozostawać w glebie, migrować i kumulować się, wpływając na organizmy glebowe i jakość gruntu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu wskazano działalność rolniczą jako główny kontekst. W rolnictwie jednym z najbardziej typowych i bezpośrednich źródeł chemicznego zanieczyszczenia gleb są środki ochrony roślin, czyli pestycydy (np. herbicydy, fungicydy, insektycydy). Związki te są celowo wprowadzane do agroekosystemu, a ich część może trafiać do gleby, ulegać przemianom, przemieszczać się z wodą w profilu glebowym lub oddziaływać na mikroorganizmy i faunę glebową. Z tego powodu odpowiedź "stosowaniem pestycydów" jest najbardziej trafna.

Pozostałe propozycje odnoszą się do zjawisk, które mogą mieć znaczenie środowiskowe, ale nie są najbardziej typowym i "przede wszystkim" kojarzonym mechanizmem zanieczyszczania gleb przez rolnictwo:

  • "użytkowaniem maszyn rolniczych" – maszyny wpływają głównie na strukturę gleby (np. ugniatanie, koleinowanie), co jest formą degradacji fizycznej, a nie klasycznego zanieczyszczenia chemicznego.
  • "składowaniem odpadów komunalnych" – to źródło charakterystyczne dla gospodarki odpadami, a nie dla typowej działalności rolniczej. Może powodować skażenie gleb, ale jest to presja pozarolnicza.
  • "pyłami pochodzącymi z kotłowni przydomowych" – pyły mogą opadać na glebę, jednak ich dominujący związek dotyczy niskiej emisji i jakości powietrza; nie jest to podstawowy, specyficzny dla rolnictwa czynnik zanieczyszczający glebę.

Na egzaminie warto zwracać uwagę na słowa-klucze w treści, takie jak "w wyniku działalności rolniczej" oraz "przede wszystkim". Zawężają one wybór do presji typowych dla produkcji roślinnej i zabiegów agrotechnicznych, a nie do ogólnych źródeł zanieczyszczeń występujących w innych sektorach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zanieczyszczenie gleby w rolnictwie to wprowadzanie do gruntu substancji, które pogarszają jego jakość i mogą szkodzić organizmom glebowym, roślinom lub ludziom. Najczęściej dotyczy to związków chemicznych stosowanych w produkcji rolnej, które pozostają w glebie lub przemieszczają się z wodą.
Pestycydy są celowo stosowane na polu, ale nie zawsze ulegają pełnemu rozkładowi. Część substancji aktywnych i produktów ich przemian może pozostawać w glebie, wiązać się z materią organiczną lub migrować w profilu glebowym. To może zaburzać życie biologiczne gleby i wpływać na jej funkcje.
W ujęciu ogólnym (egzaminacyjnym) mówi się o grupach: herbicydach, fungicydach i insektycydach. Różnią się celem działania, ale wszystkie mogą stanowić presję chemiczną, jeśli są niewłaściwie stosowane, używane zbyt często lub trafiają do środowiska poza miejscem docelowym.
Maszyny rolnicze częściej powodują degradację fizyczną (ugniatanie, zniszczenie struktury, koleiny) niż zanieczyszczenie chemiczne. Chemiczne oddziaływanie może się pojawić np. przy wyciekach paliw lub olejów, ale w pytaniach ogólnych "przede wszystkim" wskazuje się zwykle na pestycydy.
Zanieczyszczenie dotyczy obecności niepożądanych substancji (np. chemikaliów). Degradacja to szersze pojęcie obejmujące też pogorszenie cech fizycznych i biologicznych (np. zagęszczenie, erozja, spadek próchnicy). Na egzaminie ważne jest rozróżnienie, co jest presją chemiczną, a co mechaniczną.
Dzieje się tak głównie wtedy, gdy odpady są składowane nielegalnie lub w miejscach do tego nieprzeznaczonych. To jednak źródło związane z gospodarką odpadami, a nie z typowymi zabiegami rolniczymi. W pytaniach o "działalność rolniczą" zwykle szuka się przyczyn wynikających bezpośrednio z upraw i ochrony roślin.
Tak, pyły mogą opadać na powierzchnię gleby i wnosić różne związki (np. popiół). Jednak jest to presja typowo kojarzona z jakością powietrza i tzw. niską emisją, a nie z rolnictwem. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest dopasowanie źródła do wskazanego sektora.
Ocena ryzyka obejmuje m.in. analizę sposobu użytkowania terenu, historii zabiegów, właściwości gleby (np. zawartości materii organicznej) oraz wyników badań laboratoryjnych. Ważna jest też interpretacja, czy potencjalne źródło pasuje do lokalnych praktyk rolniczych i warunków hydrologicznych.
Najczęściej myli się źródła sektorowe: wybiera się odpowiedź prawdziwą ogólnie, ale niepasującą do wskazanego kontekstu (np. odpady zamiast rolnictwa). Częsty błąd to też utożsamienie degradacji mechanicznej z zanieczyszczeniem chemicznym. Pomaga czytanie słów "w wyniku" i "przede wszystkim".
Ucz się mapy "sektor → presja": rolnictwo (pestycydy, nawozy), transport (ropa, metale), energetyka/ogrzewanie (pyły), gospodarka odpadami (składowiska). Rób krótkie fiszki z definicjami: zanieczyszczenie, degradacja, rekultywacja. Ćwicz na pytaniach jednokrotnego wyboru.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • FAO i UNEP, "Global Assessment of Soil Pollution", 2021 (raport przeglądowy o źródłach zanieczyszczeń gleb, w tym rolnictwie) – https://www.fao.org/documents/ (dostęp: 2026-02-28)
  • European Environment Agency (EEA), tematyka: soil/soil pollution (przegląd presji i zanieczyszczeń gleb w Europie) – https://www.eea.europa.eu/themes/soil (dostęp: 2026-02-28)
  • OECD, zagadnienia: pesticides and environment / agriculture and environmental impacts (materiały przeglądowe dot. wpływu pestycydów) – https://www.oecd.org/agriculture/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony gleb oraz chemii środowiska (działy: presje rolnictwa, pestycydy)
  • Materiały edukacyjne o zanieczyszczeniu gleb w rolnictwie (raporty przeglądowe FAO/EEA)
  • Notatki z zajęć o monitoringu środowiska i źródłach zanieczyszczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego