KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 1.
Zapis nad linią odniesienia oznacza, że wskazane powierzchnie przedmiotu (patrz rysunek) należy poddać obróbce
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu mechanicznego, który może być częścią większego urządzenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis "40 ± 2 HRC" oznacza wymaganą twardość w skali Rockwella C, typową dla stali po utwardzaniu/hartowaniu. Dodatkowo "h 1,0 ± 0,2" określa głębokość warstwy utwardzonej. Takie parametry uzyskuje się przez obróbkę cieplną, a nie przez galwanizację, obróbkę plastyczną czy samo skrawanie.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunkach technicznych wymagania dotyczące powierzchni często podaje się przy użyciu linii odniesienia (strzałka wskazuje konkretną powierzchnię). Kluczowe jest rozpoznanie, co oznacza zapis umieszczony nad linią odniesienia.

W tym przypadku występują dwa istotne elementy zapisu:

  • "40 ± 2 HRC" – jest to wymagana twardość w skali Rockwella C. Skrót HRC dotyczy pomiaru twardości, który stosuje się przede wszystkim dla materiałów (np. stali) po obróbce cieplnej, zwłaszcza po utwardzaniu/hartowaniu.
  • "h 1,0 ± 0,2" – symbol h odnosi się do głębokości warstwy utwardzonej (warstwy wierzchniej o podwyższonej twardości). Taki parametr jest charakterystyczny dla hartowania powierzchniowego lub innych metod utwardzania powierzchniowego realizowanych w ramach obróbki cieplnej.

Dlatego poprawnym wnioskiem jest, że wskazane powierzchnie należy poddać obróbce cieplnej, aby uzyskać zadaną twardość oraz określoną głębokość utwardzenia.

Pozostałe odpowiedzi nie pasują do treści zapisu:

  • Obróbka galwaniczna polega na nakładaniu powłok (np. cynk, miedź). Typowo opisuje się ją parametrami powłoki, a nie twardością HRC i głębokością warstwy utwardzonej oznaczaną "h".
  • Obróbka plastyczna (np. walcowanie, kucie) służy głównie kształtowaniu, a nie zadawaniu twardości w skali HRC na określoną głębokość warstwy wierzchniej.
  • Obróbka skrawaniem wpływa na wymiar i chropowatość (np. Ra), ale sam proces skrawania nie zapewnia wymaganego poziomu twardości HRC warstwy utwardzonej; do tego potrzebna jest operacja cieplna.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zapisie pojawia się HRC, myśl o wymaganiu twardości i sprawdź, czy nie ma też symbolu h oznaczającego warstwę utwardzoną. To typowy trop prowadzący do obróbki cieplnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
HRC to oznaczenie twardości w skali Rockwella C. Informuje, jaką twardość ma mieć materiał (zwykle stal) po procesie technologicznym. W praktyce HRC bardzo często wiąże się z obróbką cieplną, np. hartowaniem lub utwardzaniem powierzchniowym.
Wartość w HRC jest wymaganiem własności mechanicznej (twardości), którą uzyskuje się przez zmianę struktury materiału. Taką zmianę zapewnia obróbka cieplna (np. hartowanie, odpuszczanie). Samo skrawanie lub obróbka plastyczna nie daje stabilnie zadanego poziomu twardości HRC.
Symbol h oznacza głębokość warstwy utwardzonej (warstwy o podwyższonej twardości) uzyskanej w wyniku utwardzania powierzchniowego. Zapis 1,0 ± 0,2 informuje o wymaganej głębokości tej warstwy i tolerancji, co jest typowe dla obróbki cieplnej powierzchni.
Wymagania obróbki cieplnej rozpoznasz po parametrach twardości (np. HRC) i często po oznaczeniu warstwy utwardzonej (np. h). Skrawanie najczęściej wiąże się z chropowatością (np. Ra) oraz tolerancjami wymiarów. Jeśli widzisz HRC, to sygnał, że kluczowa jest twardość, a nie tylko gładkość.
Zwykle nie. Galwanizacja dotyczy powłok (np. cynkowych), a jej opis na dokumentacji częściej odnosi się do rodzaju powłoki i jej grubości. Parametr HRC opisuje twardość materiału (lub warstwy utwardzonej) i jest charakterystyczny dla obróbki cieplnej oraz kontroli twardości, a nie dla typowych powłok galwanicznych.
Twardość w skali Rockwella C sprawdza się twardościomierzem Rockwella. W kontroli jakości przygotowuje się powierzchnię pomiarową, wykonuje odcisk wg metody Rockwella i odczytuje wynik HRC. Wartość musi mieścić się w tolerancji, np. 40 ± 2 HRC oznacza dopuszczalny zakres 38–42 HRC.
Hartowanie powierzchniowe stosuje się, gdy element ma być odporny na zużycie na powierzchni, ale jednocześnie ma zachować bardziej ciągliwy rdzeń (odporność na udary). Typowe przykłady to wałki, osie, tuleje czy widełki przegubów. Na rysunku pojawiają się wtedy wymagania twardości (HRC) i głębokości warstwy (h).
Częsta pomyłka to utożsamienie HRC z parametrami chropowatości po obróbce skrawaniem, np. Ra. Ra opisuje gładkość powierzchni, a HRC twardość materiału. Druga pomyłka to traktowanie symbolu h jako "grubości powłoki" zamiast głębokości warstwy utwardzonej po obróbce cieplnej.
Tolerancja ± 2 oznacza, że wynik twardości może odchylać się od wartości nominalnej 40 o 2 jednostki HRC w górę lub w dół. W praktyce podczas kontroli jakości sprawdza się, czy element po procesie (np. hartowaniu) mieści się w wymaganym przedziale. Na egzaminie warto zawsze interpretować zapis jako zakres.
Najpierw ustal, którą powierzchnię wskazuje strzałka. Potem rozpoznaj typ parametru w zapisie: twardość (HRC), chropowatość (Ra), warstwa (h) itp. Następnie dopasuj proces technologiczny. To ogranicza zgadywanie i pozwala wykluczyć opcje niepasujące do rodzaju parametru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zapis "40 ± 2 HRC" oznacza wymaganą twardość w skali Rockwella C, typową dla stali po utwardzaniu/hartowaniu."

Źródła:

  • PN-EN ISO 6508 — Metale. Pomiar twardości metodą Rockwella (skale i oznaczenie HRC).
  • PN-EN ISO 6411 — Dokumentacja techniczna wyrobów. Oznaczanie wymagań obróbki cieplnej na rysunkach.
  • PN-EN ISO 1302 — Specyfikacja geometrii wyrobów (GPS). Oznaczanie chropowatości powierzchni na rysunkach technicznych.

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: oznaczenia technologiczne i wymagania powierzchni)
  • Materiały dydaktyczne z technologii maszyn: obróbka cieplna stali i utwardzanie powierzchniowe
  • Norma PN-EN ISO 6508 (opis skali Rockwella, w tym HRC)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego