KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 37.
Zasadę pasowania luźnego według stałego otworu określa zapis
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada stałego otworu oznacza, że otwór ma strefę tolerancji z literą H (dolna odchyłka równa 0), a rodzaj pasowania dobiera się przez zmianę strefy wałka. Zapis H7/g6 daje pasowanie luźne, bo strefa wałka "g" leży poniżej zera, zapewniając dodatni luz.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie tolerancji i pasowań zapis typu H7/g6 składa się z dwóch części:

  • H7 – tolerancja otworu, gdzie litera określa położenie strefy tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba (np. 7) – klasę dokładności (szerokość tolerancji).
  • g6 – tolerancja wałka (analogicznie: litera = położenie strefy, liczba = klasa dokładności).

Zasada stałego otworu polega na tym, że jako bazę przyjmuje się otwór o literze H. W praktyce oznacza to, że dolna odchyłka otworu jest równa 0, a dobór rodzaju pasowania (luźne, przejściowe, wciskowe) uzyskuje się przez dobór litery i klasy tolerancji dla wałka.

Dlaczego poprawne jest H7/g6? Litera H w otworze spełnia warunek "stałego otworu", natomiast litera g dla wałka oznacza strefę przesuniętą poniżej zera, co typowo skutkuje luzem po złożeniu (pasowanie luźne).

Dlaczego pozostałe zapisy nie pasują do pytania lub rodzaju pasowania?

  • H7/s6 ma co prawda stały otwór (H), ale litera s dla wałka odpowiada strefie położonej wyżej, co prowadzi do pasowania z przewagą wcisku, a nie luźnego.
  • G7/h6 nie spełnia zasady stałego otworu, bo otwór ma literę G, a nie H (baza nie jest "H").
  • P7/h6 również nie jest zasadą stałego otworu (otwór P), a dodatkowo litera h w wałku jest typowa dla zasady stałego wałka, nie stałego otworu.

Wskazówka egzaminacyjna: aby szybko rozpoznać zasadę stałego otworu, najpierw sprawdź pierwszy człon zapisu – jeśli zaczyna się od H, dopiero potem oceniaj literę wałka pod kątem luzu/wcisku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zasada stałego otworu oznacza, że jako bazę przyjmuje się otwór o strefie tolerancji z literą H. Rodzaj pasowania (luzne/przejściowe/wciskowe) uzyskuje się wtedy przez dobór odpowiedniej strefy tolerancji wałka.
Patrz na pierwszą część zapisu pasowania (dotyczącą otworu). Jeśli otwór ma literę H (np. H7), to jest to układ stałego otworu. Dopiero druga część (wałek) decyduje o luzie lub wcisku.
Otwór H7 ma bazę w punkcie "0" (dolna odchyłka równa 0), a wałek g6 ma strefę tolerancji przesuniętą poniżej zera. Taki układ zwykle daje dodatni luz montażowy, więc elementy łatwiej wchodzą i dają się rozłączyć.
Pasowanie luźne zapewnia luz po złożeniu, co ułatwia montaż i demontaż oraz kompensuje rozszerzalność cieplną. Pasowanie wciskowe daje wcisk (ujemny luz), więc elementy trzymają się dzięki naciskowi i tarciu, często wymagając prasy lub podgrzewania.
Nie. Litera H dotyczy tylko położenia strefy tolerancji otworu. O tym, czy będzie luz czy wcisk, decyduje zestawienie z literą wałka (np. g, h, s itd.) oraz dobrane klasy tolerancji.
Najczęściej myli się układ stałego otworu ze stałym wałkiem (sprawdza się tylko drugą literę), albo wybiera odpowiedź "na oko", bo litery są podobne. Pomaga zasada: najpierw identyfikuj bazę (H lub h), potem oceniaj charakter pasowania.
Pasowania luźne spotkasz tam, gdzie ważny jest łatwy montaż i brak naprężeń: tuleje dystansowe, osadzanie elementów w oprawach, elementy wymagające okresowego demontażu serwisowego. Luz ułatwia też kompensację zmian temperatury.
Liczby (np. 7, 6) oznaczają klasy dokładności (szerokość pola tolerancji). Mniejsza liczba zwykle oznacza węższą tolerancję, czyli większą dokładność wykonania. Nie mówi to samo w sobie, czy będzie luz czy wcisk.
Nie, bo w zasadzie stałego otworu otwór ma literę H. Zapis z otworem G oznacza inną bazę (inne położenie strefy tolerancji otworu), więc nie jest to klasyczny układ stałego otworu.
Ucz się "mapy" położeń stref tolerancji: które litery są poniżej zera (często luz), które blisko zera, a które powyżej (często wcisk). Trenuj na tablicach pasowań i rozwiązuj krótkie testy: baza (H/h) + charakter (luz/wcisk).
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Zasada stałego otworu oznacza, że otwór ma strefę tolerancji z literą H (dolna odchyłka równa 0), a rodzaj pasowania dobiera się przez zmianę strefy wałka."

Materiały:

  • Tablice pasowań i tolerancji (system ISO) używane w metrologii warsztatowej
  • Podręcznik metrologii technicznej: tolerancje, odchyłki, pasowania
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego: oznaczanie pasowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego