W kosztorysie suma kosztów (materiały + robocizna) oraz pozycja "Zysk" składają się na łączną kwotę. Jeżeli cena końcowa ma pozostać bez zmian, to zwiększenie zysku o 10 zł wymaga zmniejszenia innej części kosztów o 10 zł, aby suma nadal się zgadzała.
Odpowiedź "Robocizna" jest poprawna w interpretacji praktycznej: koszt pracy bywa elementem, który można najszybciej optymalizować bez zmiany projektu wyrobu, np. przez:
- usprawnienie organizacji pracy i skrócenie czasu operacji,
- dobór narzędzi/oprzyrządowania zmniejszający czas wykonania,
- zmianę technologii wytwarzania, która ogranicza liczbę czynności ręcznych.
Dlaczego pozostałe propozycje są problematyczne w tej logice?
- "Drewno sosnowe" – obniżenie kosztu materiału bywa możliwe (np. inny dostawca, mniejsze straty), ale często wpływa na jakość, klasę materiału lub parametry wyrobu. Bez dodatkowych założeń nie jest to jednoznacznie "właściwsze" niż robocizna.
- "Farba olejna" – podobnie jak materiał, jej zmiana (tańsza farba, inna wydajność, inna liczba warstw) może zmieniać efekt wykończenia i trwałość. Da się ją optymalizować, ale wymaga zwykle doprecyzowania wymagań jakościowych.
- "Żaden z powyższych" – jest niezgodne z podstawową zasadą: przy stałej cenie, aby zwiększyć zysk, trzeba zmniejszyć koszty gdzie indziej. W obrębie podanych pozycji kosztorysu jedyną drogą jest korekta któregoś kosztu składowego.
W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać regułę: stała cena + większy zysk = niższy koszt. Następnie wybiera się ten składnik, który najczęściej poddaje się optymalizacji bez zmiany cech wyrobu, co w wielu procesach produkcyjnych dotyczy robocizny (organizacja pracy, czasy operacji).
