KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 34.
Zauważyłeś, że pewne dokumenty w archiwum są nieuporządkowane i niezaewidencjonowane. Jakie działania powinieneś podjąć?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najwłaściwsze jest zgłoszenie nieprawidłowości osobie odpowiedzialnej oraz zorganizowanie porządkowania i ewidencji.
Ignorowanie problemu zwiększa ryzyko zagubienia akt, a wyrzucanie dokumentów jest niedopuszczalne bez procedur. Samodzielne działania bez uzgodnienia mogą naruszać ustalony podział odpowiedzialności w archiwum.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwum zakładowym kluczowe są porządkowanie i ewidencjonowanie dokumentacji, ponieważ to one zapewniają możliwość odnalezienia akt, kontrolę kompletności zasobu oraz ograniczają ryzyko zagubienia lub nieuprawnionego dostępu. Gdy zauważysz dokumenty nieuporządkowane i nieujęte w ewidencji, prawidłowe działanie polega na zgłoszeniu problemu osobie odpowiedzialnej (np. przełożonemu, archiwiście prowadzącemu zasób) oraz podjęciu działań naprawczych w uzgodnionym trybie.

Odpowiedź "Zgłosić problem do odpowiedzialnej osoby i podjąć działania w celu uporządkowania i zewidencjonowania dokumentów." jest poprawna, bo łączy dwa elementy wymagane w praktyce: (1) uruchomienie właściwej ścieżki odpowiedzialności i decyzji organizacyjnych oraz (2) faktyczne doprowadzenie dokumentacji do stanu zgodnego z zasadami prowadzenia archiwum.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "Zignorować problem…" – zaniechanie utrwala bałagan, utrudnia wyszukiwanie, zwiększa ryzyko braków w zasobie i problemów podczas udostępniania lub kontroli.
  • "Uporządkować i zewidencjonować dokumenty samodzielnie." – nawet jeśli intencja jest dobra, samodzielna ewidencja bez uzgodnienia może prowadzić do niespójności zapisów, dublowania spisów, błędów w kwalifikacji i naruszenia przyjętych procedur oraz odpowiedzialności służbowej.
  • "Wyrzucić nieuporządkowane dokumenty…" – usuwanie dokumentacji bez formalnej procedury brakowania jest w praktyce niedopuszczalne i może skutkować utratą informacji o wartości dowodowej lub historycznej.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: najpierw identyfikacja i zgłoszenie, potem działania porządkująco-ewidencyjne zgodnie z procedurą. To pokazuje zarówno odpowiedzialność, jak i właściwe rozumienie roli ewidencji w pracy archiwisty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To znaczy, że nie zostały wpisane do odpowiedniego rejestru/spisu (np. spisu zdawczo-odbiorczego lub innej ewidencji), więc formalnie "nie istnieją" w systemie archiwum. Skutkiem jest trudność w odnalezieniu akt, brak kontroli kompletności i ryzyko zagubienia.
Najpierw należy zgłosić nieprawidłowość osobie odpowiedzialnej za archiwum lub przełożonemu, a następnie ustalić plan działań: identyfikację zespołów akt, uporządkowanie, opis i dopisanie do ewidencji. Ważne jest działanie zgodne z procedurą w jednostce.
Bo brakowanie (usuwanie) dokumentacji odbywa się wyłącznie w trybie formalnym, po ocenie wartości dokumentów i zgodnie z przyjętymi zasadami. Samowolne wyrzucenie może spowodować utratę dokumentów o wartości dowodowej oraz narazić jednostkę na konsekwencje organizacyjne.
Zwykle nie jest to najlepsze rozwiązanie. Ewidencja musi być spójna z przyjętym systemem, a czynności archiwalne często wymagają upoważnienia i nadzoru. Bez zgłoszenia łatwo o dublowanie wpisów, błędny opis, nieprawidłową kwalifikację lub naruszenie podziału obowiązków w archiwum.
Brak ewidencji zwiększa ryzyko zagubienia akt, pomyłek w udostępnianiu, utraty kontroli nad kompletnością zasobu oraz trudności podczas kontroli i audytów. W praktyce oznacza to także wydłużenie czasu wyszukiwania dokumentów i większe prawdopodobieństwo błędów pracowników.
Porządkowanie to ułożenie akt, nadanie im logicznej struktury, opis i przygotowanie do przechowywania oraz ewidencji. Brakowanie to formalne wyłączenie dokumentów z zasobu (usunięcie) po spełnieniu warunków i procedur. Bałagan w aktach nie jest sam w sobie podstawą do brakowania.
Zawsze, gdy problem może wpływać na kompletność, bezpieczeństwo lub dostępność dokumentacji, np. brak ewidencji, nieprawidłowe oznaczenia, uszkodzenia akt, ryzyko dostępu osób nieuprawnionych. Zgłoszenie uruchamia właściwe decyzje organizacyjne i rozdzielenie zadań naprawczych.
Warto podać: gdzie znajdują się dokumenty, jakiego okresu lub komórki mogą dotyczyć, szacowaną ilość (np. teczki/pudła), czy występują braki w opisach, oraz czy istnieje ryzyko uszkodzeń lub dostępu osób nieuprawnionych. Dzięki temu łatwiej zaplanować porządkowanie i ewidencję.
Nie. Wiek dokumentów nie przesądza o ich wartości ani o tym, czy powinny być ujęte w ewidencji. Starsze akta często mają istotną wartość dowodową lub informacyjną. Brak porządku i ewidencji utrudnia korzystanie z nich i zwiększa ryzyko ich trwałej utraty.
Ucz się schematu postępowania: identyfikacja problemu → zgłoszenie do osoby odpowiedzialnej → działania zgodne z procedurą → aktualizacja ewidencji i opisów. Przećwicz rozróżnianie pojęć (porządkowanie, ewidencja, udostępnianie, brakowanie) i analizuj przykładowe sytuacje z pracy archiwum zakładowego.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że samodzielne działania bez uzgodnienia mogą naruszać ustalony podział odpowiedzialności w archiwum.

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016 Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ISO 30301:2019 Information and documentation — Management systems for records — Requirements

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki zakładowej (porządkowanie i ewidencja akt)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji EKA.2 dotyczące organizacji archiwum
  • Normy i dobre praktyki zarządzania dokumentacją (records management) – przegląd pojęć

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego