KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 12.
Zawór 1V2 powoduje spowolnienie ruchu tłoczyska siłownika 1A1 podczas
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z kwalifikacją zawodową technika mechatronika, a dokładniej z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór dławiąco-zwrotny ogranicza przepływ tylko w jednym kierunku.
Gdy tłoczysko się wysuwa, powietrze jest wypierane z komory tłoczyskowej i jego odpływ zostaje zdławiony (dławienie na wypływie), co spowalnia ruch. Przy wsuwaniu powietrze może przepływać swobodnie przez obejście z zaworem zwrotnym.

Pełne wyjaśnienie:

Zawór dławiąco-zwrotny to połączenie dławika nastawnego z zaworem zwrotnym równolegle. Taka budowa powoduje, że w jednym kierunku przepływ jest ograniczany (przez dławik), a w przeciwnym może być praktycznie swobodny (przez zawór zwrotny).

Jeżeli zawór 1V2 jest wpięty przy komorze tłoczyskowej siłownika 1A1, to podczas wysuwania tłoczyska powietrze z tej komory jest wypierane na zewnątrz. Gdy w tym momencie przepływ w kierunku wylotu jest prowadzony przez dławik, mówimy o dławieniu na wypływie (meter-out). Ograniczenie odpływu powoduje wzrost przeciwciśnienia w komorze i w efekcie spowolnienie oraz stabilizację ruchu tłoka, szczególnie przy zmiennym obciążeniu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "wsuwania metodą dławienia na wypływie" – przy wsuwaniu zmienia się rola komór: powietrze jest odprowadzane z drugiej strony siłownika. Zawór 1V2 na komorze tłoczyskowej nie będzie wtedy dławikiem na odpływie tej komory w sposób spowalniający wsuw.
  • "wysuwania metodą dławienia na dopływie" – dławienie na dopływie oznacza ograniczenie powietrza wpływającego do komory napędzającej ruch. W opisywanym przypadku kluczowe jest ograniczenie odpływu z komory tłoczyskowej przy wysuwie, czyli meter-out, nie meter-in.
  • "wsuwania metodą dławienia na dopływie" – to błąd podwójny: dotyczy niewłaściwego kierunku ruchu oraz niewłaściwej metody dławienia dla roli zaworu 1V2 umieszczonego przy komorze tłoczyskowej.

W praktyce w automatyce mechatronicznej najczęściej stosuje się dławienie na wypływie, ponieważ "poduszka" sprężonego powietrza w komorze poprawia płynność ruchu i ogranicza wrażliwość prędkości na wahania obciążenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element łączący dławik nastawny z zaworem zwrotnym równolegle. W jednym kierunku przepływ jest ograniczany (regulacja prędkości), a w przeciwnym powietrze przepływa swobodnie. Dzięki temu można ustawić prędkość ruchu siłownika tylko dla wybranego kierunku.
Dławienie na wypływie polega na ograniczeniu powietrza opuszczającego komorę siłownika. Podczas ruchu tłoka powietrze jest wypierane i musi przejść przez dławik, co zwiększa przeciwciśnienie i stabilizuje prędkość. To częsta metoda przy zmiennym obciążeniu.
Dławienie na dopływie ogranicza powietrze wpływające do komory napędzającej ruch. Stosuje się je tam, gdzie obciążenie jest względnie stałe i nie grozi "ucieczka" siłownika pod obciążeniem. W pneumatyce często preferuje się jednak meter-out ze względu na płynność ruchu.
Przy meter-out w komorze pozostaje sprężone powietrze, które działa jak amortyzująca "poduszka" i ogranicza gwałtowne zmiany prędkości. Przy meter-in łatwiej o niestabilność, bo brak odpowiedniego przeciwciśnienia może powodować skoki prędkości, zwłaszcza gdy obciążenie się zmienia.
Podczas wysuwania objętość komory tłoczyskowej maleje, więc powietrze jest z niej wypierane do wydechu/atmosfery. Jeżeli na tym przewodzie jest zawór dławiąco-zwrotny ustawiony na dławienie w tym kierunku, to odpływ jest ograniczony i ruch wysuwu zwalnia.
Gdy przepływ odbywa się w kierunku, w którym otwiera się obejście z zaworem zwrotnym, powietrze płynie niemal swobodnie. Wtedy dławik nie ma decydującego wpływu na prędkość. To właśnie umożliwia regulację prędkości tylko jednego kierunku ruchu siłownika.
Najczęściej myli się kierunek ruchu tłoczyska z kierunkiem przepływu w danej komorze oraz zakłada, że "dopływ zawsze steruje prędkością". Błędem jest też ignorowanie roli zaworu zwrotnego w dławiku zwrotnym. Pomaga analiza: skąd powietrze ucieka podczas danego ruchu.
W symbolu zaworu zwrotnego widać element zamykający i gniazdo (często w kształcie "V"). Symbol pokazuje kierunek, w którym przepływ jest blokowany oraz kierunek swobodnego przepływu. Na egzaminie warto prześledzić, czy w danym ruchu powietrze idzie przez dławik czy obejście.
Zwykle montuje się je możliwie blisko siłownika (na króćcach lub w przewodach przy siłowniku), aby ograniczyć objętość sprężystego powietrza w przewodach i poprawić kontrolę prędkości. Szczególnie przy meter-out takie umiejscowienie daje bardziej przewidywalny, płynny ruch.
Ćwicz schematycznie: dla wysuwu i wsuwu zapisz, z której komory powietrze wypływa, a do której wpływa. Następnie sprawdź, czy dławik jest na dopływie czy na odpływie tej komory. Dodatkowo przeanalizuj rolę zaworu zwrotnego, bo on "omija" dławik w jednym kierunku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przy wsuwaniu powietrze może przepływać swobodnie przez obejście z zaworem zwrotnym.

Źródła:

  • Festo Didactic – opis i zasada działania zaworów dławiąco-zwrotnych oraz regulacji prędkości siłowników (meter-in/meter-out): https://www.festo-didactic.com/ (wyszukiwanie: "throttle check valve meter-out") – dostęp 2026-03-02
  • SMC – materiały produktowe/techniczne dotyczące speed controller (flow control) i kierunkowego dławienia przepływu w pneumatyce: https://www.smc.eu/ (wyszukiwanie: "speed controller meter out") – dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (EN) – hasło opisujące flow control valve i ideę meter-in/meter-out jako ogólne tło pojęciowe: https://en.wikipedia.org/wiki/Flow_control_valve – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Katalogi i noty aplikacyjne producentów pneumatyki (Festo, SMC) dotyczące speed controller/flow control
  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki siłowej: dławienie na dopływie i na wypływie
  • Ćwiczenia laboratoryjne z regulacji prędkości siłowników pneumatycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego