KWALIFIKACJA MEC3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 24.
Zdjęcie przedstawia śruby
Ilustracja przedstawia dwa metalowe śruby o łbach sześciokątnych i gwintach zwykłych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Śruba z łbem sześciokątnym i gwintem zwykłym ma sześciokątny łeb oraz typowy, jednolity trzpień z naciętym gwintem. Nie występuje pod łbem kołnierz, nie ma przewężenia trzpienia ani długiego gładkiego czopa charakterystycznego dla śrub pasowanych.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie śruby na zdjęciu opiera się na cechach konstrukcyjnych widocznych gołym okiem: kształcie łba oraz budowie trzpienia (czyli części pod łbem, na której może być gwint i/lub część gładka).

Odpowiedź "z łbem sześciokątnym i gwintem zwykłym" jest poprawna, gdy widzimy typowy łeb sześciokątny oraz standardowy trzpień z normalnie naciętym gwintem, bez dodatkowych elementów. "Gwint zwykły" w praktyce oznacza standardowy gwint roboczy śruby, bez specjalnych rozwiązań konstrukcyjnych na trzpieniu.

Pozostałe odpowiedzi opisują śruby o cechach szczególnych, które powinny być wyraźnie widoczne:

  • "…i kołnierzem" dotyczy śrub, które mają poszerzoną część pod łbem (jak zintegrowana podkładka). Jeśli na zdjęciu nie widać charakterystycznego "talerza" pod łbem, ta odpowiedź odpada.
  • "…i przewężonym trzpieniem" wskazuje na śrubę, której trzpień ma celowo zmniejszoną średnicę na pewnym odcinku. To zwykle widać jako "wcięcie" lub cieńszy fragment między łbem a częścią gwintowaną. Brak takiej zmiany średnicy wyklucza tę opcję.
  • "pasowane … i długim czopem" odnosi się do śrub używanych, gdy ważne jest dokładne prowadzenie w otworze (część gładka o określonej średnicy) oraz wyraźnie długi, niegwintowany czop. Jeśli trzpień nie ma długiego, wyraźnie gładkiego odcinka lub nie wygląda na śrubę do pasowania, nie jest to właściwy wybór.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw potwierdź łeb (tu: sześciokątny), a potem sprawdź, czy występują "nietypowe dodatki" (kołnierz) lub "nietypowa geometria" (przewężenie, długi czop). To najszybciej prowadzi do poprawnej klasyfikacji elementu złącznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozpoznasz ją po łbie w kształcie sześciokąta (na klucz płaski/oczkowy). Dodatkowo sprawdź trzpień: czy jest standardowy (bez kołnierza i bez przewężeń) oraz czy ma typowy odcinek z naciętym gwintem.
W praktyce egzaminacyjnej chodzi o standardowy gwint roboczy śruby (bez rozwiązań specjalnych na trzpieniu). Na zdjęciu będzie to wyglądało jak typowe, równomierne nacięcie gwintu na części trzpienia.
Śruba z kołnierzem ma poszerzenie pod łbem (jak zintegrowana podkładka), które zwiększa powierzchnię docisku. Zwykła śruba sześciokątna nie ma tego "talerza" i zwykle wymaga osobnej podkładki, jeśli jest potrzebna.
Gładki czop ma współpracować z otworem w sposób bardziej dokładny niż gwint, co pomaga w prowadzeniu i przenoszeniu obciążeń poprzecznych. Gwint nie jest do tego idealny, bo ma mniejszą powierzchnię styku i karby.
Przewężony trzpień ma widocznie mniejszą średnicę na pewnym odcinku. Takie rozwiązanie spotyka się w śrubach o określonej pracy mechanicznej (np. sprężystej) lub tam, gdzie konstrukcja wymaga innego rozkładu naprężeń niż w śrubie standardowej.
Zwykle nie trzeba cytować norm. Wystarczy rozpoznawać cechy konstrukcyjne widoczne na zdjęciu: kołnierz, długość czopa, obecność przewężenia, rodzaj łba. Normy pomagają w pracy zawodowej, ale pytanie testuje głównie identyfikację.
Najważniejsze są: łeb (kształt i ewentualny kołnierz), trzpień (czy jest jednolity czy przewężony) oraz gwint (czy jest standardowy i jaką część długości zajmuje). Te cechy najszybciej odróżniają typy śrub.
Najczęściej wybiera się odpowiedź tylko na podstawie łba (np. "sześciokątny"), a pomija się trzpień. Tymczasem różnice między opcjami zwykle dotyczą kołnierza, przewężenia lub długości gładkiego czopa, czyli detali pod łbem.
Stosuje się ją, gdy chcesz zwiększyć powierzchnię docisku pod łbem i ograniczyć ryzyko uszkodzenia łączonych elementów, a także gdy zależy Ci na szybszym montażu (mniej elementów, bo nie zawsze potrzebna jest osobna podkładka).
Najlepiej uczyć się porównawczo: weź zdjęcia lub próbki kilku typów śrub i wypisz różnice (kołnierz, czop, przewężenie, rodzaj łba). Następnie ćwicz krótką procedurę: łeb → kołnierz → trzpień → gwint. To ogranicza pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że śruba z łbem sześciokątnym i gwintem zwykłym ma sześciokątny łeb oraz typowy, jednolity trzpień z naciętym gwintem.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Śruba" (opis elementu złącznego), https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (EN) – "Bolt (fastener)" (ogólny opis śrub/bolców i elementów konstrukcyjnych), https://en.wikipedia.org/wiki/Bolt_(fastener) - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (EN) – "Flange bolt" (opis śruby z kołnierzem), https://en.wikipedia.org/wiki/Flange_bolt - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o połączeniach śrubowych)
  • Katalogi producentów elementów złącznych (rysunki typów śrub i opisy cech)
  • Ćwiczenia warsztatowe: porównywanie śrub różnego typu "w ręku" i na zdjęciach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego