Złoża aluwialne to złoża związane z osadami rzecznymi (aluwiami), czyli materiałem przenoszonym i odkładanym przez płynącą wodę. Typowym materiałem aluwialnym są piaski i żwiry, często tworzące ławice, odsypy i tarasy rzeczne. Kluczowy mechanizm ich powstawania to transport i sortowanie hydrauliczne: woda rozdziela ziarna według wielkości i gęstości, a część materiału zostaje zdeponowana w miejscach spadku energii przepływu.
W takich warunkach mogą się wtórnie koncentrować tzw. minerały ciężkie oraz odporne na wietrzenie składniki okruchowe. Do tej grupy zalicza się m.in. złoto rodzime, które dzięki dużej gęstości i odporności mechanicznej bywa selektywnie akumulowane w piaskach i żwirach rzecznych. Dlatego odpowiedź "złoto rodzime" pasuje do złóż aluwialnych.
Pozostałe odpowiedzi wskazują kopaliny związane z inną genezą złóż:
- "sól kamienna" – najczęściej tworzy złoża w wyniku odparowania (środowiska ewaporacyjne), a nie w typowych osadach rzecznych.
- "gips" – podobnie jak sól, jest częsty w złożach ewaporatowych (lub powstaje wtórnie w procesach chemicznych), więc nie jest typowym surowcem złóż aluwialnych.
- "węgiel brunatny" – powstaje z nagromadzenia i przeobrażenia materii organicznej w warunkach bagiennych/jeziornych; nie jest charakterystyczny dla mechanicznie sortowanych osadów aluwialnych.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: aluwia = procesy rzeczne i złoża okruchowe, a więc typowe są tam koncentracje minerałów ciężkich oraz kruszców (np. złoto), natomiast ewaporaty (sól, gips) oraz węgle wymagają zupełnie innych warunków sedymentacji i środowisk powstawania.
