KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 14.
Zestaw narzędzi, który należy wykorzystać do wykonania nakrętki pokazanej na zdjęciu to
Ilustracja przedstawia metalową nakrętkę koronową, która jest elementem z zakresu mechaniki precyzyjnej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny zestaw narzędzi musi obejmować wykonanie zarysu zewnętrznego, przygotowanie i wykonanie otworu, ewentualne pogłębienie stożkowe oraz nacięcie, a przede wszystkim wykonanie gwintu wewnętrznego.
Dlatego właściwa odpowiedź zawiera nóż do toczenia zewnętrznego, nawiertak i wiertło, pogłębiacz stożkowy, komplet gwintowników oraz frez tarczowy.

Pełne wyjaśnienie:

Aby poprawnie dobrać zestaw narzędzi do wykonania nakrętki pokazanej na zdjęciu, trzeba przełożyć cechy detalu na operacje technologiczne, a dopiero potem na narzędzia.

Wskazana odpowiedź jest właściwa, ponieważ obejmuje komplet narzędzi do typowego ciągu prac:

  • nóż tokarski do powierzchni zewnętrznych – umożliwia obróbkę zewnętrznego kształtu (np. walcowanie, planowanie czoła, wykonanie wymiaru zewnętrznego), czyli to, co jest podstawą "korpusu" nakrętki,
  • nawiertak – służy do poprawnego rozpoczęcia otworu (prowadzenie wiertła, ograniczenie bicia),
  • wiertło – wykonuje otwór pod gwint,
  • pogłębiacz stożkowy – wykonuje fazę/pogłębienie stożkowe (np. wejście pod gwint lub sfazowanie krawędzi),
  • komplet gwintowników – jest niezbędny do wykonania gwintu wewnętrznego w otworze (bez tego nie powstanie funkcjonalna nakrętka),
  • frez tarczowy – pozwala wykonać nacięcie/rowek (jeśli taka cecha występuje na detalu), czego nie zapewnią same narzędzia tokarskie i wiertarskie.

Pozostałe zestawy są niepełne w kontekście typowych wymagań dla nakrętki:

  • Opcja z rozwiertakiem i bez gwintowników sugeruje dążenie do dokładnego otworu gładkiego, ale nie zapewnia wykonania gwintu wewnętrznego.
  • Opcja zawierająca m.in. przeciągacz jest narzędziowo "ciężka" i w praktyce nieadekwatna do standardowego wykonania nakrętki w warunkach szkolnych/produkcyjnych, a jednocześnie nie stanowi jasnego, kompletnego ciągu pod gwintowanie i typowe cechy tego detalu.
  • Opcja z narzynką dotyczy wykonywania gwintów zewnętrznych, podczas gdy nakrętka wymaga przede wszystkim gwintu wewnętrznego realizowanego gwintownikami.

Na egzaminie warto stosować prostą strategię: (1) rozpoznaj cechy detalu (otwór, gwint, faza, nacięcie), (2) dopasuj operacje, (3) sprawdź, czy zestaw zawiera narzędzia do każdej operacji. Brak gwintowników przy nakrętce to najczęstszy "czerwony sygnał".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jeśli detal ma mieć gwint wewnętrzny (czyli w otworze), to do jego wykonania najczęściej stosuje się gwintowniki. Samo wiercenie tworzy tylko otwór gładki pod gwint. Na egzaminie szukaj w zestawie narzędzi pozycji typu "komplet gwintowników".
Nawiertak pomaga wykonać krótkie, prowadzące zagłębienie osiowe, które stabilizuje wiertło. Zmniejsza to ryzyko "uciekania" wiertła i poprawia współosiowość otworu. W zadaniach praktycznych jest to typowy element poprawnej technologii przygotowania otworu.
Pogłębiacz stożkowy wykonuje fazę lub stożkowe pogłębienie przy krawędzi otworu. Ułatwia to wprowadzanie śruby, zmniejsza zadzior i poprawia bezpieczeństwo oraz estetykę. Często jest też wymagane jako przygotowanie wejścia pod gwint.
Frez tarczowy jest typowy do wykonywania nacięć i szczelin o określonej szerokości, zwłaszcza gdy trzeba przeciąć materiał "na wylot" po linii. Frez palcowy częściej służy do kieszeni, płaszczyzn i rowków o innym charakterze. Dobór zależy od kształtu cechy na detalu.
Nie jest to typowe narzędzie do gwintu wewnętrznego. Narzynka służy przede wszystkim do nacinania gwintów zewnętrznych na wałkach/śrubach. Dla nakrętki kluczowe są gwintowniki, bo pracują wewnątrz otworu i tworzą gwint wewnętrzny.
Najczęściej: (1) obróbka zewnętrzna (np. toczenie/planowanie), (2) nawiercenie, (3) wiercenie otworu pod gwint, (4) fazowanie/pogłębianie, (5) gwintowanie gwintownikami, (6) wykonanie dodatkowych cech, np. nacięcia. W zadaniach egzaminacyjnych zestaw narzędzi powinien pokrywać te kroki.
Wiertło służy do wykonania otworu od podstaw. Rozwiertak stosuje się zwykle do dokładnego wykończenia już wykonanego otworu (poprawa średnicy i chropowatości). Jeśli w zadaniu kluczowy jest gwint, ważniejsze jest właściwe wiercenie pod gwint i dobór gwintowników niż samo rozwiercanie.
Najczęstszy błąd to skupienie się na jednym procesie (np. toczeniu) i pominięcie pozostałych cech, zwłaszcza gwintu wewnętrznego lub fazy. Uczniowie mylą też narzędzia o podobnych nazwach (pogłębiacz, rozwiertak) i wybierają zestaw "na oko" zamiast mapować cecha → operacja → narzędzie.
Użyj checklisty: kształt zewnętrzny (nóż tokarski/frez), otwór (nawiertak + wiertło), wykończenie krawędzi (pogłębiacz), gwint (gwintowniki), dodatkowe cechy (np. nacięcie – frez tarczowy). Jeśli brakuje narzędzia dla jednej cechy, zestaw jest podejrzany.
W praktyce mechanika-montera dobór narzędzi pojawia się przy wykonywaniu i naprawach elementów złącznych, tulei, dystansów czy nakrętek specjalnych. Poprawny dobór skraca czas pracy, ogranicza liczbę braków i zwiększa bezpieczeństwo. To także podstawa przygotowania stanowiska i planu operacji.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z obróbki skrawaniem: toczenie, wiercenie, pogłębianie, gwintowanie
  • Instrukcje stanowiskowe i DTR obrabiarek (tokarka, frezarka) używanych w pracowni
  • Karty katalogowe narzędzi skrawających (gwintowniki, pogłębiacze, frezy tarczowe) producentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego