KWALIFIKACJA EKA4 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 45.
Zestawienie obrazuje księgowe i rzeczywiste stany zapasów towarów w magazynie. Wartość nadwyżki towarów wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę, która porównuje księgowe i rzeczywiste stany zapasów towarów w magazynie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadwyżka występuje, gdy stan rzeczywisty ze spisu z natury jest większy od stanu księgowego. Dla towaru B: 200 kg (spis) − 180 kg (księgi) = 20 kg nadwyżki. Wartość nadwyżki: 20 × 10,00 zł = 200,00 zł. Towar A ma niedobór, więc odpada.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentaryzacji porównuje się stan rzeczywisty (ustalony podczas spisu z natury) ze stanem księgowym wynikającym z ewidencji. Różnice dzielą się na:

  • nadwyżki – gdy stan rzeczywisty jest większy niż księgowy,
  • niedobory – gdy stan rzeczywisty jest mniejszy niż księgowy.

Aby wyznaczyć wartość nadwyżki, trzeba najpierw policzyć różnicę ilości, a następnie przemnożyć ją przez cenę jednostkową: (ilość ze spisu − ilość księgowa) × cena.

Dla towaru B w tabeli: ilość według spisu to 200 kg, a ilość według stanu księgowego to 180 kg. Różnica ilości wynosi więc 20 kg na plus, co oznacza nadwyżkę. Przy cenie 10,00 zł/kg wartość nadwyżki to: 20 × 10,00 zł = 200,00 zł. Z tego powodu poprawna jest odpowiedź "200,00 zł towaru B".

Pozostałe propozycje są nieprawidłowe z typowych powodów:

  • Warianty dotyczące towaru A nie mogą być poprawne, ponieważ dla A spis (200 szt.) jest mniejszy niż stan księgowy (220 szt.), czyli mamy niedobór, a nie nadwyżkę.
  • Wartość 100,00 zł wynikałaby z błędnej różnicy ilości (np. 10 jednostek zamiast 20) albo z pomylenia danych w tabeli. Przy cenie 10,00 zł jednostkowo i różnicy 20 jednostek wartość musi wynosić 200,00 zł.

W praktyce takie obliczenia wykorzystuje się przy sporządzaniu protokołów różnic inwentaryzacyjnych i przygotowaniu danych do rozliczenia nadwyżek/niedoborów zgodnie z polityką rachunkowości jednostki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadwyżka inwentaryzacyjna to sytuacja, gdy podczas spisu z natury wychodzi więcej zapasów niż wynika ze stanu księgowego. Czyli ilość rzeczywista > ilość w ewidencji. Wartość nadwyżki liczy się jako różnicę ilości pomnożoną przez cenę jednostkową.
Porównaj kolumny "ilość według spisu z natury" i "ilość wg stanu księgowego". Jeśli spis jest większy, masz nadwyżkę. Jeśli spis jest mniejszy, masz niedobór. Dopiero potem wyceń różnicę mnożąc ją przez cenę jednostkową.
1) Ustal różnicę ilości: ilość ze spisu − ilość księgowa.
2) Jeśli wynik jest dodatni, to nadwyżka.
3) Oblicz wartość: różnica ilości × cena jednostkowa.
To standardowy schemat zadań na różnice inwentaryzacyjne.
Różnica ilości mówi tylko, ile jednostek (szt./kg) brakuje lub jest "na plus". Egzamin zwykle pyta o wartość różnicy, więc trzeba przeliczyć ilość na pieniądze. Służy do tego cena jednostkowa z tabeli, dzięki czemu otrzymujesz kwotę nadwyżki/niedoboru.
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie znaku (liczenie księgowy − spis), pominięcie mnożenia przez cenę, przepisanie danych z niewłaściwego wiersza (np. towar A zamiast B) oraz nieuwzględnienie, że nadwyżka musi mieć dodatnią różnicę ilości.
Stan księgowy to ilość (i wartość) zapasu wynikająca z ewidencji księgowej/magazynowej na dany dzień. Jest to "to, co powinno być" według dokumentów (PZ, WZ, RW itp.). Spis z natury pokazuje "to, co jest faktycznie", a różnica między nimi tworzy nadwyżkę lub niedobór.
Spis z natury wykonuje się w ramach inwentaryzacji, aby ustalić rzeczywisty stan składników majątku, w tym zapasów. Terminy i częstotliwość zależą od zasad inwentaryzacji w jednostce oraz wymagań prawa bilansowego. Na egzaminie ważne jest rozumienie porównania spisu z ewidencją.
To zależy wyłącznie od porównania danych w tabeli. Dla jednego towaru spis może być mniejszy od stanu księgowego (wtedy powstaje niedobór), a dla innego spis może być większy (wtedy powstaje nadwyżka). Każdy towar analizuje się osobno, nie "sumuje intuicyjnie" wyników.
Zrób szybki test: policz różnicę ilości i sprawdź cenę. Jeśli różnica to 20 jednostek, a cena to 10 zł, wynik musi być około 200 zł. Jeśli wychodzi 100 zł, to zwykle znaczy, że wzięto 10 jednostek albo inną cenę. Taka kontrola ogranicza błędy rachunkowe.
Tak. Różnice inwentaryzacyjne wymagają wyjaśnienia i rozliczenia zgodnie z zasadami rachunkowości jednostki. Co do zasady nadwyżki zwiększają stan aktywów i są ujmowane jako przychody operacyjne, a niedobory obciążają koszty lub osoby odpowiedzialne. Na egzaminie kluczowe jest poprawne rozpoznanie typu różnicy.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Nadwyżka występuje, gdy stan rzeczywisty ze spisu z natury jest większy od stanu księgowego."

Źródła:

  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 120), art. 26-27

Materiały:

  • Tekst ustawy o rachunkowości – część dotycząca inwentaryzacji (art. 26–27)
  • Notatki/lekcje z działu: inwentaryzacja i rozliczanie różnic inwentaryzacyjnych
  • Zadania ćwiczeniowe z porównywania stanu księgowego ze spisem z natury

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego