KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 38.
Zgodnie z dokumentacją średnica prętów walcowanych na gorąco powinna wynosić Ø42+0,02-0,01 mm Średnica którego ze zmierzonych prętów nie spełnia tego warunku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymiar Ø42 mm z tolerancją +0,02/−0,01 oznacza dopuszczalny zakres od 41,99 mm do 42,02 mm. Każdy wynik pomiaru poza tym przedziałem nie spełnia wymagań dokumentacji. Wartość 41,98 mm jest mniejsza niż dolna granica 41,99 mm, więc jest niezgodna.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie tolerancji dla średnicy Ø42+0,02/−0,01 mm liczba 42 mm jest wymiarem nominalnym, a wartości przy znakach plus i minus są odchyłkami granicznymi (górną i dolną). Tolerancja jest tu niesymetryczna, więc nie wolno traktować jej jako "±0,02".

Aby sprawdzić zgodność pomiaru z dokumentacją, wyznacza się granice dopuszczalne:

  • Wymiar maksymalny = 42,00 mm + 0,02 mm = 42,02 mm
  • Wymiar minimalny = 42,00 mm − 0,01 mm = 41,99 mm

Następnie porównuje się każdy wynik pomiaru z przedziałem [41,99; 42,02] mm:

  • Wynik 42,01 mm mieści się w przedziale, więc spełnia wymaganie.
  • Wynik 42,02 mm jest równy granicy maksymalnej, a granice tolerancji są dopuszczalne, więc spełnia wymaganie.
  • Wynik 41,99 mm jest równy granicy minimalnej, więc również spełnia wymaganie.
  • Wynik 41,98 mm jest mniejszy od 41,99 mm, czyli przekracza odchyłkę dolną o 0,01 mm. Taki pręt nie spełnia warunku z dokumentacji.

W praktyce kontroli jakości ważne jest, aby nie kierować się "bliskością" do 42 mm, tylko zawsze pracować na granicach tolerancji. Należy też uważać na błędy znaków przy obliczaniu minimum i maksimum oraz na automatyczne zaokrąglanie wyniku pomiaru, które może ukryć niezgodność.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza, że wymiar nominalny wynosi 42,00 mm, a wyrób może mieć średnicę większą maksymalnie o 0,02 mm i mniejszą maksymalnie o 0,01 mm. Dopuszczalny jest więc przedział od 41,99 mm do 42,02 mm (łącznie z granicami).
Najpierw weź wymiar nominalny. Maksimum liczysz jako nominalny + odchyłka górna, a minimum jako nominalny + odchyłka dolna (czyli nominalny − wartość przy znaku minus). Potem porównujesz pomiar z tym przedziałem.
Bo odchyłka górna i dolna mają różne wartości: +0,02 i −0,01. Oznacza to, że dopuszcza się większe "przewymiarowanie" niż "niedowymiarowanie". To częste w praktyce, gdy jedna strona odchyłki jest bardziej krytyczna technologicznie.
Tak, jeśli granice tolerancji są traktowane jako dopuszczalne (standardowo wymiar w granicach, czyli od minimum do maksimum włącznie, jest akceptowany). 42,02 mm to dokładnie granica maksymalna, więc mieści się w wymaganiu.
Tak. 41,99 mm to granica minimalna wynikająca z 42,00 mm i odchyłki dolnej −0,01 mm. W kontroli jakości warto pamiętać, że "równe granicy" nie oznacza automatycznie braku zgodności, o ile dokumentacja nie wymaga wartości ostrzejszych.
Najczęstsze to: traktowanie zapisu jak ±0,02 (błąd symetrii), pomylenie znaku i wyznaczenie minimum jako 42,01 zamiast 41,99, oraz skupienie się tylko na wartości nominalnej 42 mm bez policzenia granic dopuszczalnych.
Dokumentacja definiuje wymagane wymiary i tolerancje, a kontrola jakości sprawdza, czy wyrób mieści się w tych wymaganiach. To podstawa decyzji o przyjęciu partii, segregacji, ewentualnych korektach procesu walcowania i raportowaniu niezgodności.
Odrzuca się go, gdy zmierzona średnica jest mniejsza od minimum lub większa od maksimum wynikającego z tolerancji. Nawet niewielkie przekroczenie może powodować problemy w dalszej obróbce, montażu lub spełnieniu wymagań klienta, więc decyzja opiera się na granicach.
Dobór zależy od wymaganej dokładności. Suwmiarka bywa wystarczająca do szybkiej kontroli, ale przy wąskich tolerancjach zwykle lepszy jest mikrometr zewnętrzny. Ważne są też: technika pomiaru, docisk, liczba pomiarów i kontrola temperatury wyrobu.
Zaokrąglenie może ukryć przekroczenie granicy. Przykładowo 41,98 mm po zaokrągleniu do 0,1 mm da 42,0 mm, co wygląda "dobrze", ale faktycznie jest poniżej minimum 41,99 mm. Najpierw porównuj wartości z dokładnością pomiaru, dopiero potem raportuj.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wymiar Ø42 mm z tolerancją +0,02/−0,01 oznacza dopuszczalny zakres od 41,99 mm do 42,02 mm. Każdy wynik pomiaru poza tym przedziałem nie spełnia wymagań dokumentacji.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (tolerancje i pasowania)
  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości w procesach przeróbki plastycznej
  • Instrukcje stanowiskowe zakładowe dotyczące pomiarów średnic (suwmiarka/mikrometr)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego