KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 39.
Zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową wydajność pompy hydraulicznej powinna wynosić 20 l/s. Jaką wartość należy nastawić w regulatorze wyskalowanym w m3/s?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
1 litr to 0,001 m3. Aby przeliczyć 20 l/s na m3/s, mnożymy 20 przez 0,001: 20 × 0,001 = 0,02 m3/s. Pozostałe odpowiedzi wynikają z przesunięcia przecinka o złą liczbę miejsc (za mało lub za dużo).

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność (przepływ objętościowy) pompy podano jako 20 l/s, a regulator jest wyskalowany w m3/s. Trzeba więc wykonać wyłącznie konwersję jednostek objętości.

Krok 1: przelicz litr na metr sześcienny
W układzie jednostek: 1 l = 1 dm3, a ponieważ 1 dm = 0,1 m, to:
1 dm3 = (0,1 m)3 = 0,001 m3.
Stąd: 1 l = 0,001 m3.

Krok 2: przelicz przepływ
Skoro w każdej sekundzie przepływa 20 litrów, to w metrach sześciennych będzie to:
20 l/s × 0,001 m3/l = 0,02 m3/s.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,002 m3/s – odpowiadałoby 2 l/s (dziesięciokrotnie mniej). To typowy błąd przesunięcia przecinka o jedno miejsce za daleko.
  • 0,0002 m3/s – odpowiadałoby 0,2 l/s (stukrotnie mniej niż 20 l/s). To błąd o dwa rzędy wielkości.
  • 0,2 m3/s – odpowiadałoby 200 l/s (dziesięciokrotnie więcej). To błąd przesunięcia przecinka w przeciwną stronę.

Wskazówka egzaminacyjna: po przeliczeniu oceń "zdrowy rozsądek" rzędu wielkości. Ponieważ 1 m3 to 1000 l, to 20 l/s musi dać ułamek setnych m3/s, a nie dziesiąte ani tysięczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność (przepływ) w l/s mówi, ile litrów cieczy pompa tłoczy w ciągu jednej sekundy. To parametr objętości na czas. W praktyce porównuje się go z nastawą regulatora przepływu i wymaganiami z DTR, aby układ pracował poprawnie.
Użyj stałego przelicznika: 1 l = 0,001 m3, bo 1 litr to 1 dm3. Najprościej: dziel litry przez 1000, aby otrzymać m3. Potem zachowaj jednostkę czasu (np. "na sekundę").
Bo 1 m3 = 1000 l. Skoro 20 l to zaledwie 20/1000 m3, to wychodzi 0,02 m3. Wartość 0,2 m3/s oznaczałaby 200 l/s, czyli przepływ 10 razy większy.
Najczęściej myli się liczbę miejsc po przecinku: zamiast podzielić przez 1000, ktoś dzieli przez 10 lub 100. Drugi błąd to wykonanie operacji odwrotnej (mnożenie przez 1000). Pomaga kontrola rzędu wielkości: wynik powinien być znacznie mniejszy od wartości w l/s.
Użyj kontroli "1000": skoro 1 m3 to 1000 l, to 10 l to 0,01 m3, a 20 l to 0,02 m3. Taką metodą szybko weryfikujesz, czy nie pomyliłeś się o rząd wielkości, nawet bez dokładnych obliczeń.
Litr nie jest jednostką podstawową SI, ale jest powszechnie dopuszczony do stosowania razem z SI i bardzo często występuje w dokumentacji technicznej (DTR, karty katalogowe). W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest poprawne przejście na m3, gdy regulator lub obliczenia wymagają jednostek SI.
W hydraulice często spotkasz l/min (litry na minutę) w danych pomp i zaworów. W automatyce i obliczeniach może pojawić się też m3/s. Na egzaminie zwracaj uwagę na jednostkę czasu (sekunda/minuta), bo to częste źródło pomyłek.
Gdy skala urządzenia (np. regulator przepływu, przepływomierz) jest w m3/s, a dokumentacja maszyny lub pompy podaje wydajność w l/s albo l/min. Przeliczenie jest wtedy konieczne, aby ustawić właściwą wartość i uniknąć zbyt wolnego lub zbyt szybkiego ruchu siłownika.
Przepływ wpływa na prędkość ruchu elementów wykonawczych (np. siłowników) i stabilność pracy. Zbyt mały przepływ może powodować spowolnienie cyklu i spadek wydajności maszyny, a zbyt duży bywa przyczyną uderzeń hydraulicznych, przegrzewania i zwiększonego zużycia elementów.
Warto opanować stałe przeliczniki (np. l ↔ m3, min ↔ s) i ćwiczyć krótkie rachunki na rzędach wielkości. Pomaga też zapis krok po kroku z jednostkami przy każdej liczbie. Dzięki temu łatwo zauważysz, czy wynik ma sens i czy jednostki się "zgadzają".
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "1 litr to 0,001 m3. Aby przeliczyć 20 l/s na m3/s, mnożymy 20 przez 0,001: 20 × 0,001 = 0,02 m3/s."

Źródła:

  • BIPM (Bureau International des Poids et Mesures), The International System of Units (SI) – SI Brochure, 9th edition (2019), rozdział o jednostkach i przedrostkach oraz zależnościach jednostek objętości (litr jako jednostka dopuszczona do stosowania z SI): https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp 2026-02-18)
  • NIST (National Institute of Standards and Technology), The International System of Units (SI) – jednostki dopuszczone do użycia z SI (litr) i zależności jednostek: https://physics.nist.gov/cuu/Units/ (dostęp 2026-02-18)
  • Główny Urząd Miar, Informacje o jednostkach miar i stosowaniu jednostek układu SI (materiały informacyjne GUM dotyczące jednostek i ich zapisu): https://www.gum.gov.pl/pl/ (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Tablice przeliczeń jednostek (l, dm^3, m^3) w podręcznikach do hydrauliki siłowej
  • Materiały GUM dotyczące jednostek miar i zaleceń zapisu
  • Karty katalogowe pomp hydraulicznych (sekcja: jednostki przepływu i wydajność)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego