KWALIFIKACJA SPO4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 2.
Zgodnie z modelem piramidy potrzeb Abrahama Maslowa, potrzeba bezpieczeństwa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W klasycznym ujęciu Maslowa potrzeba bezpieczeństwa jest zaliczana do potrzeb podstawowych (deficytowych), czyli niższego rzędu.
Znajduje się wyżej niż potrzeby fizjologiczne, ale poniżej potrzeb przynależności, uznania i samorealizacji, dlatego nie tworzy wierzchołka piramidy.

Pełne wyjaśnienie:

W klasycznej hierarchii potrzeb Abrahama Maslowa potrzeby układają się od najbardziej podstawowych do bardziej złożonych. Do potrzeb niższego rzędu (często nazywanych podstawowymi lub deficytowymi) zalicza się te, których niezaspokojenie wywołuje silny dyskomfort i utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Odpowiedź "należy do potrzeb niższego rzędu." jest poprawna, ponieważ potrzeba bezpieczeństwa (ochrona, stabilność, przewidywalność, brak zagrożenia) jest w tym modelu umieszczana tuż nad potrzebami fizjologicznymi, a więc na dole piramidy, wśród potrzeb podstawowych.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe z następujących powodów:

  • "należy do potrzeb wyższego rzędu." – potrzeby wyższego rzędu dotyczą zwykle relacji społecznych, poczucia wartości i rozwoju osobistego; bezpieczeństwo jest warunkiem wstępnym, a nie celem "wyższym".
  • "tworzy wierzchołek piramidy." – wierzchołek w klasycznym schemacie wiąże się z dążeniem do samorealizacji; bezpieczeństwo nie jest tam umieszczane.
  • "tworzy fundament piramidy." – fundamentem są potrzeby fizjologiczne; bezpieczeństwo jest bardzo nisko, ale nie stanowi najniższego poziomu w tym najczęściej nauczanym wariancie.

Z perspektywy pracy opiekunki dziecięcej warto pamiętać, że zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa (stałe zasady, przewidywalny plan dnia, spokojna reakcja dorosłego) ułatwia dziecku eksplorację, zabawę i uczenie się. Gdy dziecko odczuwa zagrożenie lub chaos, jego energia psychiczna idzie w kierunku ochrony, a nie rozwoju.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piramida potrzeb Maslowa to klasyczny model motywacji, który porządkuje potrzeby człowieka od podstawowych do bardziej złożonych. Zakłada, że trudniej realizować potrzeby "wyższe", gdy niezaspokojone są potrzeby podstawowe, np. fizjologiczne i bezpieczeństwa.
W najczęściej nauczanej wersji modelu do potrzeb niższego rzędu zalicza się potrzeby fizjologiczne oraz potrzebę bezpieczeństwa. Są one traktowane jako fundament funkcjonowania: gdy są naruszone, pojawia się silny stres i spada zdolność do uczenia się oraz współpracy.
Dziecko, które czuje się bezpiecznie, łatwiej się uspokaja, podejmuje zabawę i eksplorację oraz lepiej reaguje na polecenia. Bezpieczeństwo to nie tylko brak zagrożeń fizycznych, ale też przewidywalność, stałe rytuały, jasne zasady i wspierająca obecność dorosłego.
Pomagają m.in.: stały plan dnia, uprzedzanie o zmianach, spokojny ton głosu, konsekwentne zasady, szybka reakcja na płacz i sygnały lęku oraz bezpieczna organizacja przestrzeni. Ważne jest też budowanie zaufania przez dotrzymywanie obietnic i przewidywalne zachowanie.
W klasycznym 5-poziomowym schemacie najniżej są potrzeby fizjologiczne, a potrzeba bezpieczeństwa znajduje się bezpośrednio nad nimi. Jest więc bardzo nisko (jako potrzeba podstawowa), ale nie jest zwykle wskazywana jako absolutny "fundament" w sensie najniższego poziomu.
Najprościej: potrzeby niższego rzędu dotyczą przetrwania i ochrony (ciało, zdrowie, stabilność), a wyższego rzędu – relacji i rozwoju (przynależność, uznanie, samorealizacja). W zadaniach testowych warto sprawdzać, czy dana potrzeba jest warunkiem "żeby w ogóle funkcjonować" czy raczej celem rozwoju.
Częste są pomyłki wynikające z mylenia kolejności poziomów (np. uznanie vs. samorealizacja) oraz zbyt dosłownego traktowania słów "fundament" i "wierzchołek". Zdarza się też mieszanie różnych wersji modelu z internetu, gdzie poziomów jest więcej niż w wersji szkolnej.
"Wierzchołek" kojarzy się z najwyższymi dążeniami, zwykle opisywanymi jako samorealizacja. Potrzeba bezpieczeństwa ma charakter podstawowy: dotyczy ochrony, stabilności i braku zagrożenia. W modelu jest umieszczana nisko, bo bez niej trudno przechodzić do potrzeb społecznych i rozwojowych.
Sygnały mogą obejmować: nasilony lęk separacyjny, trudności z adaptacją, płacz przy zmianach, wycofanie lub wzmożoną agresję, problemy ze snem i jedzeniem. W praktyce ważne jest też obserwowanie, czy dziecko ufa opiekunowi i czy potrafi wrócić do równowagi po stresie.
Utrwal kolejność poziomów w najczęściej wymaganej wersji: fizjologia, bezpieczeństwo, przynależność, uznanie, samorealizacja. Ćwicz na przykładach z życia dziecka: dopasuj zachowania (płacz, unikanie, szukanie opiekuna) do potrzeby, która może być niezaspokojona.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • A. H. Maslow, "Motivation and Personality", Harper & Row, 1954 (rozdziały o hierarchii potrzeb)
  • A. H. Maslow, "A Theory of Human Motivation", Psychological Review, 1943 (opis hierarchii potrzeb)
  • Philip G. Zimbardo, Richard J. Gerrig, "Psychologia i życie" (wydania polskie), rozdział o motywacji i potrzebach

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw psychologii rozwoju dziecka dla kierunków opiekuńczych
  • Rozdziały o motywacji i potrzebach w podręcznikach psychologii ogólnej
  • Materiały szkoleniowe dotyczące adaptacji dziecka i budowania poczucia bezpieczeństwa w placówce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego