KWALIFIKACJA BUD9 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 39.
Zgodnie z przepisami BHP, jaki jest maksymalny dopuszczalny nachylenie ścian wykopu o głębokości do 1,25 m?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nachylenie 45 stopni odpowiada skarpie 1:1, która jest typową wartością graniczną stosowaną w zasadach BHP dla płytkich wykopów bez umocnień. Większe kąty (60°, 75°, 90°) oznaczają bardziej strome ściany, co zwiększa ryzyko osunięcia gruntu i wypadku pracownika w wykopie.

Pełne wyjaśnienie:

Wykop o niewielkiej głębokości może być wykonywany jako wykop o ścianach nieumocnionych, ale tylko wtedy, gdy skarpy mają bezpieczne nachylenie. Odpowiedź "45 stopni" odpowiada skarpie 1:1 (na 1 m w pionie przypada 1 m w poziomie). Taka geometria ogranicza prawdopodobieństwo utraty stateczności gruntu przy typowych obciążeniach na budowie i jest często przyjmowana jako wartość graniczna dla płytkich wykopów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście BHP?

  • "60 stopni" oznacza skarpę wyraźnie bardziej stromą niż 45°, co zmniejsza zapas bezpieczeństwa. W praktyce taka stromość może wymagać dodatkowych zabezpieczeń (np. umocnienia ścian) zależnie od gruntu i warunków wodnych.
  • "75 stopni" to skarpa bardzo stroma, zbliżona do pionu. Wykonanie jej bez odpowiednich umocnień znacząco zwiększa ryzyko obrywu/obsunięcia.
  • "90 stopni" oznacza ścianę pionową. Ściany pionowe bez szalunków/rozparć są szczególnie niebezpieczne, bo nawet niewielkie drgania, podmycie lub dociążenie krawędzi (np. urobkiem, ruchem sprzętu) może spowodować nagłe oberwanie gruntu.

Warto pamiętać, że w realnych warunkach budowy dopuszczalność i sposób zabezpieczenia wykopu zależą m.in. od rodzaju gruntu, zawilgocenia, wody gruntowej, drgań od maszyn oraz obciążeń w pobliżu krawędzi. Na egzaminie kluczowe jest jednak rozpoznanie, że bardziej strome ściany oznaczają większe ryzyko, a wartość 45° jest typowym bezpiecznym limitem dla płytkich wykopów bez umocnień.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nachylenie 45° oznacza skarpę 1:1, czyli na każdy 1 m głębokości (w pionie) przypada ok. 1 m "odejścia" skarpy (w poziomie). Taki układ jest mniej stromy niż 60–90° i zwykle daje większą stateczność ścian wykopu bez dodatkowych umocnień.
Im ściana jest bardziej stroma, tym mniejszy jest zapas stateczności gruntu. Wystarczy dociążenie krawędzi, drgania od sprzętu, opady lub napływ wody, aby doszło do obrywu. Osunięcie gruntu może zasypać pracownika lub uderzyć go bryłami ziemi.
90° to ściana pionowa. W praktyce budowlanej ściany pionowe bez umocnień (szalunków/rozparć) są bardzo ryzykowne, bo grunt może się oberwać nagle i bez ostrzeżenia. Przy ścianach pionowych najczęściej stosuje się systemy zabezpieczeń wykopu.
Najważniejsze są: rodzaj i spoistość gruntu, jego wilgotność, woda gruntowa, opady, zamarzanie/rozmarzanie, drgania od maszyn, obciążenia przy krawędzi (urobek, materiały, pojazdy) oraz czas pozostawienia wykopu otwartego.
Umocnienia stosuje się wtedy, gdy nie ma miejsca na bezpieczne skarpy, gdy grunt jest słaby lub nawodniony, gdy wykop musi mieć ściany zbliżone do pionu, albo gdy prace w wykopie potrwają dłużej. Celem jest ograniczenie ryzyka obrywu i zapewnienie bezpiecznej pracy.
Częsty błąd to wybór 90° jako "maksimum", bo brzmi intuicyjnie, mimo że jest to wariant najniebezpieczniejszy. Inny błąd to mylenie zaleceń dla wykopów z zasadami dla nasypów albo pomijanie, że głębokość wykopu bywa warunkiem w przepisach i instrukcjach.
Skarpa 1:1 oznacza, że wykop "rozszerza się" ku górze: jeśli wykop ma 1 m głębokości, to od krawędzi do dna skarpa odchodzi o ok. 1 m w poziomie (po jednej stronie). Trzeba to uwzględnić w planie robót, zajętości terenu i organizacji stanowiska.
Urobek ułożony zbyt blisko krawędzi dociąża grunt i może wywołać zarysowania oraz obrywy skarpy. Dodatkowo utrudnia dostęp i ewakuację. Dlatego w praktyce ustala się strefę bezpieczną od krawędzi wykopu i pilnuje, aby nie odkładać tam ziemi ani materiałów.
Tak. Grunty spoiste, suche i jednorodne zwykle utrzymują skarpę lepiej niż grunty sypkie, nawodnione lub nasypowe. Woda i drgania znacząco pogarszają stateczność. Dlatego w praktyce kierownik robót dobiera rozwiązanie (skarpy albo umocnienie) do warunków gruntowo-wodnych.
Ucz się powiązań: głębokość wykopu → sposób zabezpieczenia → ryzyko (obrywy, zasypanie, upadek). Trenuj rozpoznawanie pojęć: skarpa, rozparcie, umocnienie, stateczność. W rozwiązaniach testowych odrzucaj odpowiedzi skrajnie strome, jeśli mowa o wykopie bez zabezpieczeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Nachylenie 45 stopni odpowiada skarpie 1:1, która jest typową wartością graniczną stosowaną w zasadach BHP dla płytkich wykopów bez umocnień."

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają dostępu do aktualnych aktów prawnych i tabel BHP dotyczących robót ziemnych (nie mam możliwości ich przytoczenia z pełną sygnaturą Dz.U.)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dla robót ziemnych (wykopy, skarpy, umocnienia)
  • Podręczniki/poradniki z technologii robót ziemnych i fundamentowych
  • Instrukcje producentów systemów szalunków i rozparć do wykopów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego