KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 10.
Zgodnie z przytoczonym przepisem źródłem prawa powszechnie obowiązującego nie jest
Ilustracja przedstawia wyciąg z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczący źródeł prawa powszechnie obowiązującego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Źródłami prawa powszechnie obowiązującego są m.in. rozporządzenia, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty prawa miejscowego (np. uchwały organów gminy w tym charakterze).
Statut stowarzyszenia jest aktem wewnętrznym danej organizacji i wiąże zasadniczo jej członków, a nie wszystkich adresatów w państwie.

Pełne wyjaśnienie:

Prawo powszechnie obowiązujące to takie, które może wiązać wszystkich adresatów na danym terytorium (np. obywateli, przedsiębiorców, organy). Do tej grupy należą typowe akty normatywne stanowione przez uprawnione organy państwa oraz określone akty pochodzące z prawa międzynarodowego.

Odpowiedź "statut stowarzyszenia" jest poprawna, ponieważ statut to co do zasady dokument regulujący ustrój, cele i zasady działania konkretnego stowarzyszenia. Ma on charakter wewnętrzny: wiąże przede wszystkim członków i organy tej organizacji oraz osoby wchodzące z nią w relacje na zasadach prawa prywatnego. Nie jest to źródło prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu systemu źródeł prawa.

Pozostałe propozycje są powiązane z prawem powszechnie obowiązującym:

  • "Uchwała rady gminy" może być aktem prawa miejscowego, jeżeli została wydana na podstawie upoważnienia ustawowego i ma charakter normatywny (ustanawia reguły zachowania na obszarze gminy). W praktyce nie każda uchwała ma taki charakter, ale jako kategoria może stanowić źródło prawa powszechnie obowiązującego.
  • "Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości" to klasyczny przykład rozporządzenia – aktu wykonawczego wydawanego na podstawie ustawy. Rozporządzenia należą do źródeł prawa powszechnie obowiązującego.
  • "Ratyfikowana umowa między Polską a Białorusią o zabezpieczeniu społecznym" – ratyfikowane umowy międzynarodowe mogą stanowić element systemu prawa powszechnie obowiązującego i być stosowane w sprawach, których dotyczą (np. świadczenia, ubezpieczenia, koordynacja systemów).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się dokumenty organizacyjne (statut, regulamin, uchwała zarządu stowarzyszenia), zwykle nie są one prawem powszechnym. Natomiast akty wydawane przez organy państwa (rozporządzenia) oraz określone umowy międzynarodowe z reguły należą do systemu źródeł prawa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To akty i normy, które mogą wiązać wszystkich adresatów na danym terytorium (np. obywateli, firmy, organy). Należą do nich m.in. ustawy, rozporządzenia, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty prawa miejscowego. Nie zalicza się do nich dokumentów wewnętrznych organizacji.
Statut reguluje funkcjonowanie konkretnego stowarzyszenia i obowiązuje głównie jego członków oraz organy. Ma charakter wewnętrzny i organizacyjny, a nie normatywny wobec całego społeczeństwa. Dlatego nie jest zaliczany do prawa powszechnie obowiązującego w państwie.
Nie zawsze. Uchwała rady gminy może być aktem prawa miejscowego tylko wtedy, gdy ma charakter normatywny i jest wydana na podstawie upoważnienia ustawowego. Wiele uchwał dotyczy spraw wewnętrznych (np. organizacji pracy urzędu) i wtedy nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego.
Akt prawa miejscowego zawiera normy generalne i abstrakcyjne (reguły dla pewnej grupy adresatów) oraz obowiązuje na terenie jednostki samorządu. Zwykła uchwała często dotyczy spraw jednorazowych lub wewnętrznych. Na egzaminie szukaj cech "przepisu" i zasięgu terytorialnego.
Rozporządzenie doprecyzowuje ustawę i jest wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego przez uprawniony organ (np. ministra). Nie może samodzielnie tworzyć nowych dziedzin regulacji poza ustawą. W praktyce urzędowej często podaje szczegóły procedur, formularzy lub wymagań technicznych.
Gdy sprawa dotyczy sytuacji "z elementem zagranicznym", np. ubezpieczenia społecznego, zatrudnienia lub świadczeń w relacji z innym państwem. Ratyfikowana umowa może określać zasady podlegania ubezpieczeniu, sumowania okresów lub wypłaty świadczeń. Wtedy urzędnik musi uwzględnić jej treść.
Najczęściej myli się dokumenty wewnętrzne (statuty, regulaminy) z prawem powszechnym oraz zakłada, że każda "uchwała" jest obowiązująca dla wszystkich. Błędem jest też ignorowanie zasięgu terytorialnego aktów prawa miejscowego i nieuwzględnianie roli ratyfikowanych umów międzynarodowych.
Ułóż prostą listę: akty o najwyższej randze, akty ustawowe i wykonawcze oraz akty lokalne, a osobno dokumenty wewnętrzne. Ćwicz na przykładach: rozporządzenie vs regulamin, akt prawa miejscowego vs uchwała organizacyjna. W zadaniach szukaj słów "powszechnie obowiązuje" i "na podstawie ustawy".
Zazwyczaj nie. Regulaminy i zarządzenia dotyczą organizacji pracy oraz spraw wewnętrznych danej jednostki i wiążą pracowników lub podległe komórki. Mogą być ważne w praktyce urzędowej, ale co do zasady nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego dla obywateli.
Jeśli przepis jest rzeczywiście przytoczony w arkuszu, oprzyj odpowiedź na jego brzmieniu. Gdy nie widzisz cytatu, stosuj wiedzę systemową: prawo powszechne tworzą akty państwowe i wskazane umowy międzynarodowe, a dokumenty organizacji (np. statut) mają charakter wewnętrzny. Zwróć uwagę na zasięg obowiązywania.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • B. Banaszak, "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz", rozdział o źródłach prawa (wydanie zależne od biblioteki) — źródło podręcznikowe
  • L. Garlicki (red.), "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz", część dotycząca źródeł prawa — źródło komentarzowe

Materiały:

  • Teksty jednolite podstawowych aktów ustrojowych (system źródeł prawa) dostępne w ISAP
  • Podręczniki/kompendia z wiedzy o społeczeństwie i podstaw prawa (dział o źródłach prawa)
  • Komentarze i opracowania do Konstytucji w zakresie systemu źródeł prawa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego