KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 39.
Zgodnie z treścią przepisów zawartych w Zarządzeniu Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z 2015 r. w sprawie digitalizacji zasobu archiwalnego archiwów państwowych, priorytetem w zakresie digitalizacji należy objąć materiały archiwalne
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Priorytety digitalizacji wynikają przede wszystkim z potrzeby zabezpieczenia materiałów o znaczeniu prawnym.
Materiały "objęte roszczeniami w zakresie prawa własności" mogą być kluczowym dowodem w sporach, więc wymagają szybkiego wykonania kopii cyfrowej. Pozostałe opcje dotyczą wygody pracy (stan, ewidencja, rzadkie udostępnianie), a nie pilności prawnej.

Pełne wyjaśnienie:

Digitalizacja zasobu archiwalnego to nie tylko "skanowanie", ale proces służący jednocześnie zabezpieczeniu dziedzictwa i udostępnianiu materiałów bez nadmiernego obciążania oryginałów. W praktyce archiwa muszą decydować, co digitalizować najpierw, czyli ustalać priorytety.

Odpowiedź "objęte roszczeniami w zakresie prawa własności" jest właściwa, ponieważ materiały będące przedmiotem roszczeń (np. sporów o własność lub zwrot) mają podwyższoną wagę dowodową i ryzyko operacyjne: mogą być intensywnie wykorzystywane w postępowaniach, a ich utrata lub uszkodzenie miałoby skutki prawne. Kopia cyfrowa wspiera zabezpieczenie treści i usprawnia udostępnianie na potrzeby sprawy.

  • "znajdujące się w dobrym stanie fizycznym" nie musi być priorytetem: dobry stan może oznaczać mniejsze ryzyko natychmiastowej utraty. Priorytet zwykle wynika z pilności (prawnej lub ochronnej), a nie z tego, że skanowanie jest łatwiejsze.
  • "bez ewidencji w systemie informatycznym" miesza dwa porządki: ewidencjonowanie i informatyzacja opisu to ważne zadania, ale samo w sobie nie przesądza o pierwszeństwie digitalizacji treści dokumentu. Digitalizacja powinna mieć jasną przesłankę, a brak wpisu w systemie jest raczej problemem organizacyjnym.
  • "rzadko udostępniane w ramach działalności archiwalnej" bywa mylące: intuicyjnie można sądzić, że digitalizuje się to, co "mało używane", by zachować na przyszłość, albo odwrotnie: to, co często używane. Jednak kryterium częstotliwości udostępniania nie jest równoznaczne z kryterium pilności wynikającej z roszczeń własnościowych.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać, że priorytety digitalizacji mogą wynikać z potrzeb prawnych (zabezpieczenie dowodowe), a dopiero w dalszej kolejności z wygody pracy czy popularności materiałów. To pomaga odróżnić odpowiedzi "logiczną organizację pracy" od odpowiedzi "konieczność wynikająca z sytuacji prawnej".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Priorytety digitalizacji to zasady, według których archiwum ustala kolejność wykonywania kopii cyfrowych. Celem jest wybranie materiałów, które wymagają najszybszego zabezpieczenia lub mają szczególne znaczenie (np. dowodowe), zamiast kierowania się wyłącznie wygodą skanowania.
Materiały objęte roszczeniami mogą być potrzebne jako dowód w sporach i postępowaniach, a ich częste wykorzystanie zwiększa ryzyko uszkodzenia. Kopia cyfrowa pozwala szybciej udostępniać treść i ogranicza obrót oryginałem, co poprawia bezpieczeństwo informacji.
To sytuacje, gdy pojawia się spór lub żądanie dotyczące tego, kto jest właścicielem materiałów albo kto ma do nich prawa. W praktyce może to dotyczyć zwrotu, wydania, potwierdzenia tytułu własności lub zakwestionowania pochodzenia. Taki materiał ma podwyższoną wagę dowodową.
Nie zawsze. Dobry stan może oznaczać mniejsze ryzyko utraty w krótkim czasie, więc "pilność" bywa niższa. Priorytety częściej wynikają z ważnych potrzeb (np. prawnych) lub ryzyk, a nie z tego, że skanowanie będzie proste i szybkie do wykonania.
Niekoniecznie. Brak ewidencji to problem organizacyjny (opis, rejestracja, metadane), a digitalizacja dotyczy wykonania kopii treści. W praktyce oba obszary mogą się uzupełniać, ale samo "niewprowadzenie do systemu" nie musi przesądzać o priorytecie skanowania.
To częsty błąd intuicyjny. Rzadkie udostępnianie nie oznacza automatycznie wysokiej pilności, bo ryzyko zużycia jest mniejsze. Priorytet może wynikać z innych przesłanek, np. znaczenia prawnego, potrzeby zabezpieczenia dowodowego albo konieczności ochrony informacji.
Najczęściej wskazuje się trzy cele: zabezpieczenie treści przed utratą, udostępnianie kopii cyfrowych (np. online) oraz ochronę oryginałów przez ograniczenie ich wydawania do czytelni. Digitalizacja jest więc narzędziem ochrony i dostępności.
Proces obejmuje przygotowanie materiałów (w tym ocenę stanu i ewentualne działania konserwatorskie), wykonanie skanów, kontrolę jakości, utworzenie plików w przyjętych formatach oraz powiązanie skanów z opisem (metadanymi). Na końcu następuje udostępnienie i bezpieczne przechowywanie kopii.
Zdigitalizowane materiały mogą być udostępniane w czytelniach (na stanowiskach komputerowych) oraz w serwisach internetowych prowadzonych przez instytucje archiwalne. Celem jest umożliwienie dostępu bez fizycznego kontaktu z oryginałem, co zmniejsza ryzyko zniszczeń.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy priorytetów (kryterium wyboru) czy techniki (parametry skanowania). Przy priorytetach szukaj przesłanek "najbardziej pilnych", np. prawnych lub zabezpieczających. Nie wybieraj opcji, które tylko brzmią "organizacyjnie" lub "wygodnie".
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe opcje dotyczą wygody pracy (stan, ewidencja, rzadkie udostępnianie), a nie pilności prawnej."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe Archiwów Państwowych dotyczące digitalizacji i udostępniania zasobu
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne omawiające ewidencję oraz udostępnianie
  • Podstawy prawa cywilnego w zakresie własności i roszczeń (ujęcie ogólne, pod egzamin)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego