KWALIFIKACJA INF9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 23.
Zgodnie z twierdzeniem Nyquista częstotliwość próbkowania sygnału analogowego o szerokości pasma 3,4 kHz, powinna wynosić co najmniej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Twierdzenie Nyquista mówi, że aby uniknąć aliasingu i móc odtworzyć sygnał o szerokości pasma B, trzeba próbkować z częstotliwością co najmniej 2B.
Dla 3,4 kHz otrzymujemy fs ≥ 2 · 3,4 kHz = 6,8 kHz, więc minimalna wymagana wartość to 6,8 kHz.

Pełne wyjaśnienie:

Twierdzenie Nyquista-Shannona opisuje warunek, przy którym sygnał pasmowo ograniczony można poprawnie odtworzyć z jego próbek. Kluczowa idea jest taka, że widmo sygnału po próbkowaniu "powiela się" w dziedzinie częstotliwości, a żeby te kopie nie nałożyły się na siebie (aliasing), częstotliwość próbkowania musi być dostatecznie duża.

Jeżeli sygnał analogowy ma szerokość pasma B, to minimalna częstotliwość próbkowania powinna spełniać zależność:

fs ≥ 2B

W zadaniu podano B = 3,4 kHz. Podstawiamy do wzoru:

fs ≥ 2 · 3,4 kHz = 6,8 kHz

Dlatego odpowiedź "6,8 kHz" jest poprawna – jest to dokładnie wartość graniczna wynikająca z twierdzenia Nyquista.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "3,4 kHz" – to równe szerokości pasma, ale za mało do spełnienia warunku 2B; grozi to aliasingiem i zniekształceniem po rekonstrukcji.
  • "5,1 kHz" – jest większe od 3,4 kHz, ale nadal mniejsze niż 6,8 kHz, więc nadal nie spełnia minimalnego kryterium Nyquista.
  • "1,7 kHz" – to połowa pasma (3,4/2); taki wybór często wynika z odwrócenia zależności. W praktyce tak niska częstotliwość próbkowania całkowicie uniemożliwi poprawne odwzorowanie pasma do 3,4 kHz.

W praktyce telekomunikacyjnej często spotyka się także próbkowanie wyższe niż minimum (z zapasem) oraz zastosowanie filtru antyaliasingowego przed przetwornikiem A/C, aby faktycznie ograniczyć pasmo sygnału do zakładanego zakresu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Twierdzenie Nyquista-Shannona mówi, że sygnał o ograniczonym paśmie B można odtworzyć z próbek, jeśli częstotliwość próbkowania spełnia warunek fs ≥ 2B. Gdy fs jest mniejsze, pojawia się aliasing, czyli nakładanie się widm i zniekształcenia.
Stosujesz prosty wzór wynikający z Nyquista: fs(min) = 2 · B. Dla B = 3,4 kHz: fs(min) = 2 · 3,4 kHz = 6,8 kHz. To wartość graniczna, "co najmniej", a w praktyce często przyjmuje się zapas.
Bo przy fs = B nie spełniasz wymogu rozdzielenia kopii widma po próbkowaniu. Minimalny warunek to 2B, aby uniknąć nakładania się widm. Zbyt niska fs powoduje aliasing, a wtedy nawet idealna rekonstrukcja matematyczna nie przywróci poprawnego sygnału.
Aliasing to zjawisko, w którym składowe o różnych częstotliwościach po próbkowaniu "udają" inne częstotliwości, bo kopie widma zachodzą na siebie. Twierdzenie Nyquista podaje warunek minimalny, który temu zapobiega: fs ≥ 2B, gdzie B to szerokość pasma sygnału.
W klasycznym torze mowy (telefonia) często przyjmuje się pasmo użyteczne około 300 Hz–3400 Hz, czyli do 3,4 kHz. To pozwala na zrozumiałą transmisję mowy przy ograniczonej szerokości kanału. Z tego wynika też minimalne próbkowanie 6,8 kHz (teoria) i typowe 8 kHz (praktyka).
W teorii minimalny warunek to fs ≥ 2B. W praktyce zwykle stosuje się częstotliwość większą niż 2B, żeby mieć margines na niedoskonałości filtrów i rzeczywiste widmo sygnału. Dlatego spotyka się wartości "okrągłe" i standaryzowane, np. 8 kHz dla toru mowy.
Filtr antyaliasingowy ogranicza pasmo sygnału wejściowego do zakładanego zakresu (np. do B). Dzięki temu spełnienie warunku Nyquista ma sens w praktyce: gdy sygnał zawiera składowe powyżej B, mogłyby one po próbkowaniu zafałszować pasmo użyteczne przez aliasing.
Najczęściej myli się szerokość pasma z minimalną częstotliwością próbkowania i wybiera B zamiast 2B. Częsty jest też błąd "odwrócenia" zależności (dzielenie przez 2). Warto zapamiętać prostą regułę: minimalnie zawsze podwajasz pasmo.
To wynik minimalny z teorii dla idealnie pasmowo ograniczonego sygnału. W praktyce stosuje się zapas (większą fs) oraz filtrację, bo sygnały rzeczywiste mają składowe poza pasmem, a filtry nie są idealne. Dlatego często wybiera się wyższe, standardowe wartości.
Jeśli pytanie dotyczy "zgodnie z twierdzeniem Nyquista" i podaje szerokość pasma sygnału, niemal zawsze chodzi o fs(min) = 2 · B. Zwróć uwagę na sformułowanie "co najmniej" – to wskazuje na wartość minimalną, nie typową ani zalecaną.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia: "Twierdzenie Nyquista–Shannona" (warunek fs ≥ 2B) https://pl.wikipedia.org/wiki/Twierdzenie_Nyquista%E2%80%93Shannona - dostęp 2026-02-28
  • ITU-T Recommendation G.711: "Pulse code modulation (PCM) of voice frequencies" (kontekst toru mowy i próbkowania 8 kHz) https://www.itu.int/rec/T-REC-G.711 - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia: "Aliasing" (opis zjawiska aliasingu przy zbyt małej częstotliwości próbkowania) https://pl.wikipedia.org/wiki/Aliasing - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podstawy teorii sygnałów: próbkowanie i rekonstrukcja (materiały szkolne/kwalifikacyjne)
  • Rekomendacje ITU-T dotyczące toru mowy i PCM (lektura kontekstowa)
  • Ćwiczenia rachunkowe: dobór fs dla różnych szerokości pasma i przykładów aliasingu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego