KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 21.
Zgodnie z zamieszczonym rysunkiem, podczas badania pojazdu wykonywanego na podnośniku, luz wyczuwalny w kierunku
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Luz wyczuwalny w kierunku "b" (zgodnie z rysunkiem) może wskazywać na zużycie sworznia wahacza, bo ten przegub przenosi obciążenia i umożliwia ruch zwrotnicy względem wahacza. Inne elementy dają zwykle luz o innym charakterze/kierunku albo objawy wykrywane głównie wzrokowo i akustycznie.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas badania pojazdu na podnośniku mechanik ocenia luzy, poruszając kołem w określonych kierunkach pokazanych na rysunku. Kluczowe jest, że kierunek wymuszonego ruchu "uruchamia" konkretne połączenia przegubowe i tulejowe. Jeśli w kierunku "b" pojawia się wyraźny luz, typową przyczyną może być uszkodzenie (zużycie) sworznia wahacza, ponieważ sworzeń łączy wahacz ze zwrotnicą i przy jego nadmiernym luzie koło/zwrotnica mogą przemieszczać się względem wahacza.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takim ujęciu diagnostycznym?

  • "a" może oznaczać uszkodzenie łącznika stabilizatora – łącznik stabilizatora najczęściej ujawnia usterkę jako stuki przy pracy zawieszenia, a luz jest zwykle łatwiejszy do potwierdzenia przez poruszanie stabilizatorem/łącznikiem ręką lub dźwignią przy obserwacji przegubów, niekoniecznie jako "luz koła" w kierunku przypisanym innemu elementowi na schemacie.
  • "a" może oznaczać pęknięcie sprężyny kolumny McPhersona – pęknięta sprężyna daje typowo objawy takie jak obniżenie naroża pojazdu, hałas, nierówna wysokość lub widoczne uszkodzenie zwoju. Nie jest to klasyczna przyczyna wyczuwalnego luzu przegubowego podczas "szarpania" koła.
  • "b" może oznaczać uszkodzenie końcówki drążka kierowniczego – końcówka drążka kierowniczego częściej ujawnia luz podczas ruchów powiązanych z pracą układu kierowniczego (zmiana zbieżności, ruch w płaszczyźnie związanej z kierowaniem). Jeżeli rysunek przypisuje kierunek "b" do sprawdzania sworznia wahacza, wskazanie końcówki drążka nie pasuje do typowego mapowania kierunku ruchu na badany element.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze łącz kierunek przyłożonej siły z tym, który element "zamyka" dany łańcuch kinematyczny (wahacz–sworzeń–zwrotnica lub drążek–końcówka–zwrotnica). Jeżeli masz wątpliwość, potwierdź diagnozę obserwacją miejsca luzu (czy przegub "pracuje" na sworzniu, czy na końcówce drążka).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Luz wyczuwalny" to wyraźny, niepożądany ruch elementów zawieszenia/kierowniczego względem siebie przy przyłożeniu siły do koła. W praktyce oznacza zużycie przegubu lub tulei, a nie elastyczne ugięcie gum. Do oceny ważne są: kierunek ruchu, miejsce "pracy" połączenia i towarzyszące stuki.
Kierunek wymuszonego ruchu powoduje obciążenie konkretnych przegubów. Ruch "w stronę nadwozia i od nadwozia" częściej angażuje połączenia zawieszenia (np. sworzeń/tuleje), a ruch "w lewo–prawo" częściej ujawnia luzy w elementach układu kierowniczego. Dlatego rysunki z kierunkami są kluczowe.
Sworzeń wahacza łączy wahacz ze zwrotnicą i pracuje jako przegub kulowy. Gdy się zużyje, zwrotnica może przemieszczać się względem wahacza, co daje wyczuwalny luz przy szarpaniu koła oraz często stuki na nierównościach. Luz ma charakter przegubowy i zwykle narasta wraz z eksploatacją.
Sworzeń wahacza częściej daje luz związany z pracą zawieszenia i może być odczuwalny przy ruchach, które "unoszą/opuszczają" zwrotnicę względem wahacza. Końcówka drążka częściej ujawnia się przy ruchach związanych z kierowaniem (zmiana ustawienia koła) i może powodować "pływanie" auta oraz problemy ze zbieżnością.
Zwykle nie. Pęknięta sprężyna częściej daje objawy takie jak obniżenie naroża pojazdu, hałas, przeskakiwanie zwoju lub widoczne uszkodzenie. Nie jest to klasyczna usterka przegubowa, która dawałaby wyraźny luz wyczuwalny w teście "szarpania" koła. Potwierdza się ją głównie oględzinami.
Najczęściej są to stuki na nierównościach, zwłaszcza przy małych prędkościach, oraz wyczuwalny luz w przegubach łącznika przy poruszaniu stabilizatorem. Luzy łącznika nie zawsze objawiają się jako wyraźny "luz koła" w standardowym teście, dlatego ważna jest obserwacja samego łącznika i jego przegubów.
Wykonuje się je m.in. przy zgłoszeniu stuków, ściągania auta, nierównego zużycia opon, po uderzeniu w przeszkodę oraz podczas przeglądu stanu podwozia. Badanie na podnośniku pozwala szybko zawęzić listę podejrzanych elementów przed demontażem i ułatwia decyzję, co wymieniać.
Częste błędy to: ocenianie "na wyczucie" bez obserwacji miejsca pracy przegubu, mylenie elastycznego ugięcia gum z luzem zużyciowym oraz nieuwzględnianie kierunku wymuszanego ruchu. Pomaga praca w dwie osoby: jedna porusza kołem, druga obserwuje przegub i nasłuchuje stuków.
Najpierw upewnij się, że pojazd jest stabilnie podparty i właściwie uniesiony, a koło ma swobodę ruchu. Stosuj kontrolowane, krótkie ruchy bez szarpania "z całej siły". W razie wątpliwości użyj dźwigni do podparcia elementów, ale tak, by nie uszkodzić osłon gumowych. Zawsze porównuj z drugą stroną osi.
Ćwicz mapowanie objawów na elementy: jaki kierunek ruchu i jaki dźwięk sugerują konkretną usterkę. Ucz się na schematach zawieszenia (wahacz, sworzeń, zwrotnica, drążek) i oglądaj krótkie demonstracje diagnostyczne. Na egzaminie czytaj uważnie, do którego kierunku (np. "a/b") odnosi się pytanie.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Luz wyczuwalny w kierunku "b" (zgodnie z rysunkiem) może wskazywać na zużycie sworznia wahacza, bo ten przegub przenosi obciążenia i umożliwia ruch zwrotnicy względem wahacza."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów pojazdów dotyczące kontroli luzów zawieszenia i układu kierowniczego
  • Podręczniki diagnostyki podwozia (zawieszenie i układ kierowniczy) dla szkół branżowych
  • Materiały szkoleniowe do badania luzów na szarpakach i podnośniku (metodyka badania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego