KWALIFIKACJA ROL2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 22.
Zgodnie z zasadami dobrej praktyki ochrony roślin, jakie działanie powinieneś podjąć po zauważeniu na polu małej ilości szkodników?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Monitoring i decyzja o zabiegu dopiero po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości to klucz dobrej praktyki/IPM. Mała liczba szkodników nie zawsze powoduje straty, a pochopny oprysk zwiększa koszty, ryzyko odporności i szkodzi organizmom pożytecznym. Dlatego najpierw obserwuje się i ocenia zagrożenie.

Pełne wyjaśnienie:

W dobrej praktyce ochrony roślin (podejście zgodne z ideą integrowanej ochrony) nie wykonuje się zabiegów "na wszelki wypadek" tylko dlatego, że zauważono pojedyncze osobniki szkodnika. Kluczowe jest rozróżnienie między obecnością szkodnika a zagrożeniem ekonomicznym. Dlatego właściwym działaniem jest monitorowanie sytuacji (lustracje, pułapki, liczenie osobników/uszkodzeń) i interwencja dopiero wtedy, gdy liczebność lub skala uszkodzeń przekroczy próg ekonomicznej szkodliwości.

Takie postępowanie ma kilka praktycznych korzyści:

  • Ogranicza koszty – zabieg jest wykonywany tylko wtedy, gdy spodziewane straty są większe niż koszt ochrony.
  • Chroni organizmy pożyteczne – przy niskiej presji naturalni wrogowie szkodników mogą ograniczać populację.
  • Zmniejsza ryzyko odporności – częste i nieuzasadnione używanie środków sprzyja selekcji osobników odpornych.
  • Ułatwia dobór metody – monitoring pozwala dobrać termin i sposób zwalczania (w tym metody niechemiczne), gdy zabieg jest rzeczywiście potrzebny.

Odpowiedź "Natychmiast zastosować pestycydy." jest błędna, bo w sytuacji małej liczby szkodników może być to zabieg nieuzasadniony, nieproporcjonalny do ryzyka i sprzeczny z zasadą minimalizacji chemizacji. Odpowiedź "Zignorować problem, dopóki liczba szkodników nie wzrośnie." jest błędna, bo brak monitoringu oznacza brak danych do decyzji; można przegapić moment, w którym próg zostaje przekroczony i zabieg staje się spóźniony. Odpowiedź "Przeprowadzić głębokie oranie." również jest błędna: to działanie agrotechniczne nie jest typową natychmiastową reakcją na mały pojaw szkodników w uprawie polowej i nie zastępuje oceny zagrożenia oraz celowanych metod ochrony.

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: najpierw rozpoznanie i ocena (monitoring + próg), potem decyzja o interwencji. Jeśli w treści pojawia się "mała ilość szkodników", odpowiedź zwykle dotyczy obserwacji, dokumentowania i progów szkodliwości, a nie natychmiastowego oprysku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próg ekonomicznej szkodliwości to taka liczebność szkodnika (lub skala uszkodzeń), przy której koszt spodziewanych strat staje się porównywalny lub wyższy niż koszt zabiegu ochronnego. Poniżej progu zwykle opłaca się monitorować, a nie wykonywać zabiegi.
Monitoring obejmuje regularne lustracje roślin, ocenę uszkodzeń, liczenie osobników na roślinie lub na jednostce powierzchni oraz stosowanie pułapek (np. lepowe, feromonowe) tam, gdzie to zasadne. Ważne jest też notowanie wyników, by śledzić trend narastania populacji.
Pochopny zabieg może być nieopłacalny i zwiększa ryzyko powstania odporności u szkodników. Dodatkowo może ograniczać organizmy pożyteczne (np. drapieżce i parazytoidy), które naturalnie redukują presję. Przy niskim nasileniu często wystarcza obserwacja i działania profilaktyczne.
W praktyce porównuje się wyniki lustracji z wartościami progowymi dla danej uprawy, fazy rozwojowej i agrofaga. Jeżeli liczebność/uszkodzenia rosną i osiągają poziom progowy, planuje się interwencję w optymalnym terminie. Bez systematycznych zapisów łatwo błędnie ocenić sytuację.
Nie. Dobra praktyka to nie "ignorowanie", lecz kontrolowane niepodejmowanie zabiegu oparte na danych z monitoringu. Brak obserwacji może spowodować, że przeoczysz szybki wzrost populacji i zareagujesz za późno, gdy uszkodzenia będą już istotne.
Zależy od uprawy i agrofaga, ale często rozważa się metody agrotechniczne (płodozmian, termin siewu/sadzenia, niszczenie resztek), mechaniczne (np. ręczne usuwanie ognisk), biologiczne (wspieranie wrogów naturalnych) oraz dobór odmian. Przy niskiej presji takie działania mogą wystarczyć.
Interwencja chemiczna jest uzasadniona, gdy monitoring wskazuje przekroczenie progu szkodliwości i gdy inne metody są niewystarczające lub nie mogą być skutecznie zastosowane w danym momencie. Zabieg powinien być terminowy, celowany i możliwie selektywny, by ograniczać skutki uboczne.
Najczęstsze błędy to automatyczne utożsamianie "szkodnik = oprysk", pomijanie etapu monitoringu oraz mylenie progu ekonomicznego z "pierwszym zauważeniem" agrofaga. Uczniowie też czasem wybierają działania agrotechniczne bez związku z bieżącą sytuacją na plantacji.
Stosuj proste karty lustracji: data, pole/kwatera, faza rozwojowa roślin, gatunek szkodnika, liczebność lub skala uszkodzeń, warunki pogodowe i wnioski. Dzięki temu widzisz trend (czy populacja rośnie) i możesz porównać dane z progami oraz ocenić skuteczność działań.
Ucz się schematu decyzyjnego: rozpoznanie agrofaga → monitoring → porównanie z progiem → wybór metody (najpierw niechemiczne, potem chemiczne) → ocena efektu. Ćwicz rozwiązywanie pytań sytuacyjnych i zapamiętaj, że "małe nasilenie" zwykle oznacza obserwację, nie natychmiastowy zabieg.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Monitoring i decyzja o zabiegu dopiero po przekroczeniu progu ekonomicznej szkodliwości to klucz dobrej praktyki/IPM."

Źródła:

  • Directive 2009/128/EC of the European Parliament and of the Council of 21 October 2009 establishing a framework for Community action to achieve the sustainable use of pesticides (OJ L 309, 24.11.2009)
  • FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), "Integrated Pest Management (IPM)" – opis koncepcji i zasad, https://www.fao.org/plant-health/integrated-pest-management/en/ (dostęp: 2026-03-01)
  • CABI, "Integrated Pest Management (IPM)" – materiał edukacyjny/encyklopedyczny, https://www.cabi.org/what-we-do/integrated-pest-management/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z zakresu integrowanej ochrony roślin (IPM) dla techników/branżowych szkół ogrodniczych
  • Metodyki integrowanej ochrony roślin dla wybranych upraw (publikacje instytutów badawczych i doradztwa rolniczego)
  • Materiały szkoleniowe dotyczące progów ekonomicznej szkodliwości i zasad lustracji upraw

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego